Закрыть

Выберите город

Гедзіміны

Гедзіміны

Прозвішча Гедзімін (Гедымін) у беларусаў у першую чаргу асацыюецца з імем вялікага князя Вялікага Княства Літоўскага, які жыў прыкладна з 1275 па 1341 год, княжыў з 1316 па 1341 год. Гэты князь увайшоў у гісторыю як збіральнік беларускіх земляў. 

 

Менавіта ў гэты перыяд, паводле слоў вядомага гісторыка Міколы Ермаловіча, фактычна завяршыўся працэс мірнага аб'яднання асноўнага масіву беларускіх земляў ад Заходняга Буга да Дняпра: да дзяржавы быў далучаны горад Віцебск з княствам, Мінская і турава-пінскія землі, рэшткі берасцейскай зямлі. У выніку ВКЛ павялічылася амаль у два разы і стала магутнай усходнееўрапейскай дзяржавай. Гедзімін у 1323 годзе перанёс сталіцу з Наваградка ў крывіцкае пасяленне — Крывы горад на Віліі — Вільню. У гэты перыяд Вільня стала палітычным, культурным, эканамічным і рэлігійным цэнтрам беларускіх земляў і захоўвала гэты статус на працягу некалькіх стагоддзяў — да пачатку ХХ стагоддзя. Гедзімін клапаціўся пра палітычнае, ваеннае і эканамічнае ўмацаванне дзяржавы. Пры Гедзіміне ВКЛ вяло барацьбу з Тэўтонскім ордэнам і Маскоўскім вялікім княствам з мэтай пашырэння тэрыторыі дзяржавы. Па ініцыятыве Гедзіміна былі пабудаваны замкі ў Вільні (знакамітая вежа Гедзіміна), Крэве, Троках, Медніках, Лідзе і іншыя. Князь запрашаў у гарады ВКЛ адукаваных людзей з Еўропы, рамеснікаў і купцоў. У адносінах да царквы прытрымліваўся нейтралітэту: дазваляў будаўніцтва як праваслаўных, так і каталіцкіх храмаў. Гісторыкі лічаць, што менавіта пры Гедзіміне ВКЛ сфарміравалася як феадальная манархія, у якой князь валодаў паўнатой заканадаўчай, выканаўчай, судовай і ваеннай улады. Дзякуючы таму, што цэнтр дзяржавы складалі беларускія землі, у перыяд княжання Гедзіміна сфарміраваліся ўсе перадумовы, каб старабеларуская мова стала дзяржаўнай, а асновай прававых нормаў — нормы старабеларускага права. Гедзімін стаў родапачынальнікам дынастыі Гедзімінавічаў, з якой пайшлі знакамітыя беларускія, украінскія, літоўскія і рускія княжацкія роды (Альгердавічы, Кейстутавічы, Алелькавічы, Бельскія, Вішнявецкія, Галіцыны, Карыбутавічы, Кобрынскія, Мсціслаўскія, Нарымонтавічы, Трубяцкія, Хаванскія, Чартарыйскія і іншыя), палітычныя дзеячы Венгрыі і Чэхіі, а таксама каралеўская дынастыя Ягелонаў у Польшчы.

Паходжанне роду і прозвішча. Адзінага погляду на паходжанне роду Гедзіміна не існуе. Адны даследчыкі лічаць яго сынам Віценя, другія — яго братам. Некаторыя сучасныя вучоныя мяркуюць, што Гедзімін быў сынам ці зяцем яцвяга Скалманта (Скаламента). На думку іншых, бацька яго — літоўскі князь Лютувер.

Прозвішча Гедзімін на тэрыторыі сучаснай Беларусі мае варыянт Гедымін. У старажытнасці імя Гедзімін мела значна большую колькасць варыянтаў: Гедиминъ, Гедименъ, Гедиманъ, Едеминъ, Кедмин, Скиндимин, Гердимин, Gеdіmіnnе, Ghоdеmіnnе, Gоdеmіnnus.

У навуковым асяроддзі не існуе адзінай версіі адносна паходжання імя Гедзімін. Большасць даследчыкаў гэта імя разглядае як складанае. Першая частка (gеdе-, gоd-, gоdе-), на думку гісторыка літаратуры А. Бразгунова, узыходзіць да германскіх gоd, gud (бог) і ўжывалася ў значэнні добры, выдатны. Даследчык дапускае таксама, што аснова gоdе магла з'яўляцца стараскандынаўскім тэрмінам, які абазначаў найвышэйшых язычніцкіх жрацоў і старэйшын. А. Бразгуноў дапускае, што другая частка імя можа ўзыходзіць да германскага mаgіn, mеgіn (сіла, удар, энергія). У такім выпадку імя Гедзіміна магло абазначаць добры ўладар. Вучоны не выключае таксама магчымасць паходжання другой асновы імені ад старажытнаверхненямецкага слова mіnnе (любоў, каханне). У такім выпадку імя Гедзімін магло абазначаць Дабралюб. Існуе таксама версія, паводле якой імя Гедзімін паходзіць з літоўскай мовы, дзе gеdеtі — сумаваць, а mіntіs — думка.

 

 

Гедзіміны

 

 

На тэрыторыі сучаснай Беларусі прозвішча Гедзімін (Гедымін) сустракаецца ў горадзе Мінску, у Барысаўскім і Бярэзінскім раёнах Мінскай вобласці і Асіповіцкім і Бабруйскім раёнах Магілёўскай вобласці. Значна шырэй распаўсюджана гэтае прозвішча на тэрыторыі Літвы. Людзей з прозвішчам Гедзімін можна сустрэць у Польшчы, Даніі і ЗША. Неаднаразова гэтае прозвішча адзначаецца ў Сібіры і на Далёкім Усходзе, куды ў свой час выехалі або былі высланы многія з беларусаў.

Заметили ошибку? Выделите текст, нажмите Ctrl+Enter и оставьте замечание!

Вы знаете что-то интересное или важное и готовы этим поделиться?
Обязательно свяжитесь с нами, это очень просто!

Выберите удобный способ для связи или напрямую отправьте сообщение в редакцию через форму на этой странице.

Govorim.by

vk.com/govorimby

Внимание! Новости рекламного характера публикуются по предварительной договорённости. Подробнее цены на размещение рекламы смотрите здесь

Информация
Чтобы оставить комментарий - авторизуйтесь на сайте или зарегистрируйтесь

Хотите сэкономить 30% на изготовлении кухни или шкафа-купе?

Новости Беларуси

Как изменятся условия кредитования в Беларуси до конца 2019 года

Хотите узнать больше? Национальный банк Беларуси провел мониторинг банковского сектора и сделал прогноз, как будут изменяться условия кредитования до конца текущего года. 88

Что нужно знать, чтобы найти работу независимо от опыта, возраста и квалификации

Хотите узнать больше?   «У меня нет опыта, поэтому мне отказывают в работе», «В моем возрасте внуков нужно нянчить, сейчас все вакансии для молодых и энергичных», «Никак 1 490

Очередные "минирования": ОАО "Нафтан", ОАО "Гродно-Азот" и ТРЦ "Дана Молл" в Минске

Хотите узнать больше? 7 сентября в контакт-центр БелЖД по электронной почте поступило сообщение, которое содержало информацию о минировании ряда объектов, в том числе ОАО 184

Лукашенко поблагодарил министра внутренних дел за раскрытие ограбления ювелирного магазина

Хотите узнать больше? Президент Беларуси назвал вызовом правоохранительной системе ограбление средь бела дня ювелирного магазина в Минске и поблагодарил министра 192

В Беларуси будут в промышленных масштабах выращивать фундук и грецкий орех

Хотите узнать больше? В Беларуси закладываются плантации фундука и грецкого ореха, который планируется выращивать в промышленных масштабах с целью импортозамещения. "В 757

Правительство утвердило новые меры по росту потребления электроэнергии от АЭС

Хотите узнать больше? Межотраслевой комплекс мер по увеличению потребления электроэнергии до 2025 года, утвержденный постановлением Совета Министров 1 марта 2016 г., 5 308

Белорусы впервые стали больше тратить на отдых, чем на лекарства

Хотите узнать больше? Летний сезон внес корректировки в покупательское поведение населения Беларуси. Впервые с начала исследований Нацбанком данного фактора, белорусы 424