Закрыть

Выберите город

Закрыть

Як добрыя намеры царквы нішчаць гістарычную спадчыну беларусаў

Як добрыя намеры царквы нішчаць гістарычную спадчыну беларусаў

Беларускае добраахвотнае таварыства аховы помнікаў гісторыі і культуры б’е ў званы: царква не займаецца аховай дастапомнасцяў, якія ёй належаць. Рэстаўрацыя, калі і адбываецца, дык не адпавядае патрабаванням заканадаўства. Пад пагрозай самая старая драўляная культавая пабудова ў Беларусі – Спаса-Праабражэнская царква, пабудаваная ў 1627 годзе як уніяцкая.

 

У звароце ў пракуратуру Докшыцкага раёна старшыня таварыства Антон Астаповіч адзначае, што ў Спаса-Праабражэнскай царкве ў вёсцы Порплішча Докшыцкага р-на, якая ўнесеная ў Дзяржспіс гісторыка-культурных каштоўнасцяў Беларусі, «вядзецца расфарбоўка драўляных дэкаратыўных элементаў алтароў, ківотаў, унікальнай барочнай скульптуры, металічных акладаў абразоў і іншых прадметаў інтэр’ера алейнымі фарбамі».

«Рамонт» адбываецца без навукова-абгрунтаванай праграмы, праектна-каштарыснай дакументацыі, узгадненняў і дазволу Міністэрства культуры, без навуковага кіраўніцтва. Як вынік — неабгрунтаваныя змены і пашкоджанні гісторыка-культурнай каштоўнасці.

«Неацэнны скарб нацыянальнага багацця пэцкаюць алейнымі фарбамі»

Царква ў вёсцы Порплішча з’яўляецца помнікам народнага дойлідства з рысамі класіцызму. Яна ўнікальная сваімі інтэр’ерамі – фрагменты ацалелага разнога драўлянага алтара, пакрытага раслінна-арнаментальным дэкорам у стылі барока, ківоты, скульптура анёлаў, абразы, аклады, іканастас – усё XVII–канца XVIII стст.
-- Гэтая царква — рэальна самая старая драўляная культавая пабудова ў Беларусі, -- даводзіць Антон Астаповіч. – І зараз усё яе хараство, неацэнны скарб нацыянальнага багацця мясцовыя гора-рамонтнікі па ініцыятыве прыхода пэцкаюць алейнымі фарбамі, псуючы аўтэнтычнае аздабленне царквы, што з’яўляецца ўжо нават крымінальным злачынствам.
Антон Астаповіч накіраваў таксама ліст у Докшыцкі райвыкнкам аб прыцягненні да адказнасці па артыкулах 9.3 і 9.4 Адміністрацыйнага кодэксу. Ён настойвае, каб былі складзеныя адміністрацыйныя пратаколы і пачалася судовая працэдура. У Віцебскі аблвыканкам старшыня таварыства аховы помнікаў звярнуўся з просьбай пракантраляваць складанне пратаколу, а ў Міністэрства культуры -- з просьбай афіцыйна спыніць работы і правесці пазапланавую праверку выканання заканадаўства ў галіне аховы культурнай спадчыны ў Докшыцкім раёне.

Астаповіч лічыць, што гісторыка-культурную каштоўнасць можна яшчэ выратаваць, аднак выказвае перасцярогу:

— Гэта прыходскі аб’ект, і можна прагназаваць, што аднаўленне будзе адкладзена на невядомую перспектыву. Занадта шмат заліта там аллейнымі фарбамі. Калі казаць пра матерыяльныя выдаткі, атрымліваецца, што каб ліквідаваць сляды рамонту і вярнуць першапачатковы выгляд, трэба выдаткаваць разоў у 50 болей, чымсьці на сам рамонт.
«Гэта становіцца тэндэнцыяй – царква робіць з будынкамі, што хоча»

У Беларусі ў апошнія гады атрымліваецца так, што царква з самымі добрымі намерамі бярэцца за аднаўленне помнікаў архітэктуры. Аднак робіць гэта так, як выглядяе лепей з пункту гледжання святароў. Напрыклад, на старажытным храме ўзводзяцца купалы, як на царкве Уваскрашэння Хрыстова у Клецку, якая знаходзіцца ва ўласнасці праваслаўнага прыхода і месціцца ў будынку, узведзеным напрыканцы XVII стагоддзя ў якасці касцёла дамініканскага кляштара.
У 2008 годзе святар ініцыяваў усталяванне на царкве купала ў форме цыбуліны. Паколькі гэтая царква з'яўляецца гісторыка-культурнай каштоўнасцю 1-й катэгорыі, да змяненняў яе аблічча ў заканадаўстве патрабаванні асаблівыя. У законе «Аб ахове гісторыка-культурнай спадчыны Рэспублікі Беларусь» выразна прапісана, што «знішчэнне або стварэнне пагрозы знішчэння матэрыяльных гісторыка-культурных каштоўнасцяў» з'яўляюцца парушэннем закону. Адбыўся сапраўдны скандал, але нічога не змянілася па сённяшні дзень.
У Наваградку таксама вырашылі паставіць цыбуліны на Барысаглебскай царкве і зрабілі гэта. І ніхто не заўважыў, што змяненне выгляду помніка архітэктуры з’яўляецца парушэннем заканадаўства.
Антон Астаповіч звярнуўся да наваградскіх уладаў з патрабаваннем спыніць рэканструкцыю Барысаглебскай царквы, маўляў, няма дазволу на рэканструкцыю вежаў.
Пасля быў зварот ад беларускай інтэлегенцыі да Беларускага экзархату Рускай праваслаўнай царквы і Міністэртва культуры. Яго падпісалі філосафы Алесь Анціпенка і Валянцін Акудовіч, архітэктар Ірэна Лаўроўская, мастацтвазнаўцы Сяргей Харэўскі і Максім Жбанкоў. Але нічога не змянілася.
— Гэта становіцца тэндэнцыяй: царква, нягледзячы на прыналежнасць будынкаў да помнікаў архітэктуры, робіць з імі, што хоча. Доказ таму — сітуацыя з цэрквамі і ў Клецку, і Наваградку. Калі ішла размова пра Наваградскую царкву, прадстаўнікі Мінкультуры сцвярджалі, што прымусяць зняць цыбуліны. Але ніякіх захадаў не бачна. І падобныя факты становяцца сістэмай, -- адзначае Антон Астаповіч.
Ні на адзін ліст, які дасылаў кіраўніцтву праваслаўнай царквы, адказу ён так і не атрымаў. Пры гэтым як пазіцыю царквы, па словах Астаповіча, можна ўспрымаць тое, што Філарэт у мінулым годзе асвяціў праект псеўдарэстаўрацыі Каложскай царквы.
Атрымліваецца, царква ігнаруе заканадаўства па ахове культурнай спадчыны. Але куды глядзяць дзяржаўныя органы? І што рабіць, каб сітуацыя змянілася? У Антона Астаповіча няма адказу, акрамя аднаго — выконваць заканадаўства.
— Праблема ў тым, што ў прадстаўнікоў дзяржаўных органаў няма ці то жадання, ці то волі, каб прымусць уласнікаў будынкаў выконваць заканадаўства. Пры гэтым у Мінкультуры, напрыклад, матэрыялу на гэты конт вельмі шмат, але ніякіх рэальных захадаў не зроблена. Тым не менш мы будзем настойваць на выкананні заканадаўства. А міністэрству трэба, нарэшце, заняць прынцыповую пазіцыю ў справе аховы помнікаў, -- лічыць старшыня Беларускага добраахвотнага таварыства аховы помнікаў гісторыі і культуры.
Віктар ЛІСТАПАДАЎ

Заметили ошибку? Выделите текст, нажмите Ctrl+Enter и оставьте замечание!

Комментарий (Максимум 1000 символов)

Вопрос: Сколько лет в веке? (ответ числом)

Вы знаете что-то интересное или важное и готовы этим поделиться?
Обязательно свяжитесь с нами, это очень просто!

Выберите удобный способ для связи или напрямую отправьте сообщение в редакцию через форму на этой странице.

Govorim.by

vk.com/govorimby

Внимание! Новости рекламного характера публикуются по предварительной договорённости. Подробнее цены на размещение рекламы смотрите здесь

Хотите сэкономить 30% на изготовлении кухни или шкафа-купе?

Новости Беларуси

Открыто представительство компании «Арт Обои» в Гродно

Хотите узнать больше? Компания «Арт Обои» занимается разработкой уникальных и стильных фотохолстов, выполняет печать фотообоев, рольштор и модульных 95

Более 60 процентов граждан удовлетворены работой ЖКХ

Хотите узнать больше? Как заявил заместитель премьер-министра Анатолий Калинин, главная задача организаций ЖКХ обеспечить надлежащее качество и обозначенность стоимости 74

Учения по аварии на БелАЭС пройдут в Беларуси

Хотите узнать больше? В Беларуси будут проведены командно-штабные учения по реализации плана защитных мероприятий в случае радиационной аварии на первой белорусской АЭС. 82

В Беларуси опять подняли больной вопрос социальной защиты молодых специалистов на селе

Хотите узнать больше? Сенаторы намерены проработать вопросы предоставления жилья и снижения налоговой нагрузки для молодых специалистов на селе, занятых в социальной и 151

Экс-директор Борисовводоканала «поил» жителей грязной водой

Хотите узнать больше? Бывший директор ГП «Борисовводоканал» знал о плохом качестве воды в скважинах, но не сообщал в территориальный центр эпидемиологии. Прокуратура 120

Утверждены ставки единого налога для видов деятельности без регистрации ИП

Хотите узнать больше? Минским городским советом 18 октября утверждены ставки единого налога для перечня видов деятельности без регистрации в качестве индивидуального 94

На границе с Беларусью появится хранилище радиоактивных отходов

Хотите узнать больше? Снятая с эксплуатации Игналинская АЭС может начать "горячие" испытания комплекса сортировки и хранения радиоактивных отходов, построенного при 174

Из-за гибели солдата в Печах 5 человек отстранены от должностей, а еще 4 уволены из армии

Хотите узнать больше? В Министерстве обороны уточнили количество отстраненных от должностей в части, где служил Александр Коржич, а также заявили об уволенных из 183