Закрыть

Выберите свой город

Закрыть

Музею Максіма Гарэцкага патрэбны рамонт

Абязьлюдзець, як ужо шмат якія беларускія вёскі, можа і Малая Багацькаўка, што ў Мсьціслаўскім раёне. Адсюль пайшоў на сьвет клясык беларускай літаратуры Максім Гарэцкі, рэпрэсаваны сталінскай уладай.

Музею Максіма Гарэцкага патрэбны рамонт

На Мсьціслаўшчыне, у вёсцы Малая Багацькаўка, больш за два дзясяткі гадоў існуе літаратурны музэй Максіма Гарэцкага. Гэтая вёска — радзіма клясыка беларускай літаратуры і грамадзкага дзеяча, які загінуў у гады сталінскіх рэпрэсіяў. Пра вёску Гарэцкага, яго землякоў і музэй — сюжэт беларускай Свабоды.

Малая Багацькаўка памірае. Тут дажываюць свой век адны пэнсіянэры. У восеньскую пару ў вёсцы сум. На вуліцы ні душы. Сядзібы без прыгляду зарастаюць кустоўем і пустазельлем.

Музею Максіма Гарэцкага патрэбны рамонт

Музею Максіма Гарэцкага патрэбны рамонт

Сям-там у зьдзічэлых садах вытыркаюцца рэбры аголеных дахаў сялянскіх хат. У больш-менш дагледжаных дварах яшчэ цепліцца жыцьцё.

Музею Максіма Гарэцкага патрэбны рамонт

Музею Максіма Гарэцкага патрэбны рамонт

Музею Максіма Гарэцкага патрэбны рамонт

У васьмідзесяцігадовай гаспадыні адной з такіх хат пытаю, ці памятае яна Гарэцкіх і што чула пра аднаго зь іх — Максіма. Пра род Гарэцкіх суразмоўніца шмат ня ведае. Пра Максіма Гарэцкага кажа па-простаму: «Відаць, ён харошы быў чалавек».

«Празь яго нам і дарогу праклалі. А жылі яны там, дзе цяпер музэй. Там іхная хата стаяла. Дзякуючы яму мы хоць жыцьцё ўбачылі. Тут гразка было. Не даехаць. Трактар наймалі, каб выехаць на асфальт. Дужа цяжка было. А цяпер, дзетухна, слава богу. Толькі жыць няма каму. Засталося толькі сем чалавек, і тыя адзіночкі. Хто ўдавец, а хто ўдава».

На пытаньне, ці цяжкое жыцьцё ў вёсцы, якая вымірае, суразмоўніца, вызваляючы ад посуду месца, каб госьць сеў, адказвае: дзеці ды ўнукі дапамагаюць.

«Хату пафарбавалі. Абкасілі навокал. Лаўка да нас прыяжджае два разы на тыдзень. Тады зьбіраемся ўсёй вёскай разам. Пэнсію плацяць у час. Усё добра. Толькі здароўя няма. Жыцьцё сканчаецца. Каб толькі ціха ў нас было. Колькі людзей цяпер гіне. Як наглядзісься ды расхвалюесься...».

Літаратурны музэй Максіма Гарэцкага — філіял мсьціслаўскага раённага гісторыка-археалягічнага музэю.

Музею Максіма Гарэцкага патрэбны рамонт

Музею Максіма Гарэцкага патрэбны рамонт

Ён пасярод вёскі. Насупраць невялікі пляц. Сюды пад’яжджае аўталаўка. Тут і паштовыя скрынкі ўсіх жыхароў Малой Багацькаўкі.

Музэй адкрылі ў 1993 годзе. Гэта звычайная сялянская хата, падзеленая калідорам на дзьве палавіны. У адной — экспазыцыя пра творчы і жыцьцёвы шлях Максіма Гарэцкага і яго блізкіх. Другая палова хаты этнаграфічная — перадае абстаноўку сялянскага побыту, у якім жылі Гарэцкія.

Усярэдзіне музэй дагледжаны. Усё тут па-простаму. Ня кідкія, але інфарматыўныя экспанаты, нефарбаваная падлога. Экскурсіі — на беларускай мове.

Музею Максіма Гарэцкага патрэбны рамонт

Музею Максіма Гарэцкага патрэбны рамонт

«Я калі пачынаю экскурсію, дык кажу, што Максім Гарэцкі — гэта наш беларускі пісьменьнік, таму гаварыць пра яго я буду на беларускай мове. Праблемаў не было з гэтым. У нас жа і беларускія школы ёсьць, і расейскія, але там жа беларускую мову выкладаюць. Таму ведаюць школьнікі мову. Найбольш школьнікаў цікавіць этнаграфічная частка музэю. Там — наша печка беларуская», — кажа загадчыца музэю Марыя Пляшкова.

Музею Максіма Гарэцкага патрэбны рамонт

Паводле яе, музэй Гарэцкага не застаецца без наведнікаў. Сюды рэгулярна прыяжджаюць на экскурсіі школьнікі і неабыякавыя да беларускай культуры людзі.

Суразмоўніца адзначае, што ў літаратурнай частцы музэю наведнікі часьцей за ўсё спыняюцца каля стэнду аб зьняволеньні пісьменьніка і ягонай сьмерці. На адно пытаньне Марыя Аляксандраўна ня можа адказаць пэўна — як загінуў пісьменьнік.

Музею Максіма Гарэцкага патрэбны рамонт

«Заўжды задаюць пытаньні, чаму на стэндзе два пасьведчаньні аб сьмерці. Я адказваю, як і вам — ня ведаю. Паводле афіцыйнай інфармацыі, Максім Гарэцкі расстраляны. А паводле неафіцыйнай — кровазьліцьцё ў мозг. Памёр у Комі АССР у 46 год».

Звонку музэй вымагае рамонту. Некаторыя бярвеньні спарахнелі ды зацьвілі. Багата якія патачыў шашаль.

Музею Максіма Гарэцкага патрэбны рамонт

Музею Максіма Гарэцкага патрэбны рамонт

Музею Максіма Гарэцкага патрэбны рамонт

На працягу апошніх пяці год музэем апякуюцца актывісты Таварыства беларускай мовы з Магілёва ды Дрыбіна. У мінулую нядзелю яны наведаліся ў Малую Багацькаўку, каб дапамагчы падрыхтаваць музэй да зімы.

Музею Максіма Гарэцкага патрэбны рамонт

Музею Максіма Гарэцкага патрэбны рамонт

«Літаратурны музэй даволі далёка ад Магілёва, — кажа старшыня магілёўскай суполкі Таварыства беларускай мовы Алег Дзьячкоў. — Сюды нязручна езьдзіць. Наша арганізацыя невялікая, але мы ўзялі шэфства над музэем. Ён занядбаны, на вялікі жаль. Наша праца — дробязь: падлогу памыць, пыл працерці. На могілках прыбраць. Яшчэ пару гадоў, і гэтай вёскі ня будзе. А вось літаратурны музэй мусіць застацца, бо Гарэцкі ня проста пісьменьнік. Гэта клясык. Пачынальнік сучаснай беларускай літаратуры».

«Не было б Гарэцкага, і, відаць, нашай дзяржаўнасьці не было б, — дадае тэбээмавец. — А сёлета, пагатоў, яшчэ юбілей брата Максіма Гарэцкага — Гаўрылы. А пра яго ў нас так ніхто і не згадаў як сьлед. Ён жа стаў самым маладым акадэмікам. Выбітная асоба. Адзін з пачынальнікаў беларускай навукі».

На вясковых могілках пахаваныя маці і бацька Гарэцкіх — Ахрасіньня Міхайлаўна і Іван Кузьміч.

Музею Максіма Гарэцкага патрэбны рамонт

З мэдальёна на невялікім абэліску яны глядзяць, як памірае іхная вёска. Недзе ля хаты-музэю пахаваная каса сястры Максіма Гарэцкага — Ганны. Ганна трагічна загінула маладой у Маскве. Там жа і пахавана.

Вяртаючыся з кладоў, завітаў да гаспадыні яшчэ адной сядзібы. Назвалася яна Галінай Васільеўнай. На пытаньне, ці вялікая была Малая Багацькаўка, кабета адказала: сорак двароў. «У кожным было па карове, а то і па дзьве, — згадала яна. — А потым старыя пачалі выміраць, а моладзь ня хоча заставацца ў калгасе. Зьяжджае».

Апавёўшы пра мясцовае жыцьцё, пра музэй, пра дэлегацыі, якія наведваюць яго, паскардзілася журналісту на работнікаў раёну, якія, паводле яе, зламалі стары калодзеж.

Музею Максіма Гарэцкага патрэбны рамонт

«Гэты калодзеж дужа каштоўны, — заявіла вяскоўка. — Ён з таго часу, як жыў яшчэ наш пісьменьнік Гарэцкі. І зламалі яго. Над калодзежам была вага жураўлём. Яе зьнялі і паставілі круцёлку. Вы як журналіст мо зробіце што, каб вярнулі ўсё на месца. Гэты калодзеж — рэліквія музэю. А дзе ты старой накруцісься гэтай круцёлкай».

«Хацелі зусім гэты калодзеж зьнесьці, — абураецца старая, — дык я села ля яго і кажу работнікам: „Закапайце мяне ля яго“. Так і не дала зьнесьці».

На адным з фатаздымкаў у музэі сапраўды калодзеж з журавом. Загадчыца музэю кажа: прыбралі такі патрэбны старым падважнік, калі яе не было на працы. Прыгадала, што нямала было ахвотных сфатаграфавацца побач са студняю з рэдкім для навакольля журавом, які застаўся з часоў, калі жыў Максім Гарэцкі.


svaboda.org
Заметили ошибку? Выделите текст, нажмите Ctrl+Enter и оставьте замечание!

Комментарий (Максимум 1000 символов)

Вопрос: Спутник планеты Земля?

Вы знаете что-то интересное или важное и готовы этим поделиться?
Обязательно свяжитесь с нами, это очень просто!

Выберите удобный способ для связи или напрямую отправьте сообщение в редакцию через форму на этой странице.

Govorim.by

vk.com/govorimby

Внимание! Новости рекламного характера публикуются по предварительной договорённости. Подробнее цены на размещение рекламы смотрите здесь

Хотите сэкономить 30% на изготовлении кухни или шкафа-купе?

Новости Мстиславля

Областная благотворительная акция «Чудеса на Рождество» пройдет 13 января в Мстиславле

Хотите узнать больше? Областная благотворительная акция «Чудеса на Рождество» пройдет сегодня в Мстиславе. Волонтеры движения БРСМ «Доброе Сердце» посетят воспитанников 4 388

2017 год - год 500-летия белорусского книгопечатания: Петр Мстиславец

Хотите узнать больше? История белорусского книгопечатания началась в 1517 году, когда Франциск Скорина издал в Праге свою первую книгу «Псалтырь». Очень приятно осознавать 4 389

Можно ли превратить Мстиславль в туристический центр?

Хотите узнать больше? Иногда этот древний город называют маленьким Вильнюсом или белорусским Суздалем, что в каком–то смысле справедливо: концентрация исторических 4 449

Участники агитационного велопробега «Здоровье, трезвость – каждому жителю Беларуси, России» посетят Могилевскую область

Хотите узнать больше? Участники 24-го агитационного велопробега «Здоровье, трезвость – каждому жителю Беларуси, России» посетят Могилевскую область. Об этом корреспонденту 4 527

Средневековые забавы и угощения ждут гостей рыцарского фэста в Мстиславле

Хотите узнать больше? X праздник средневековой культуры «Рыцарский фэст» пройдет 4-6 августа в Мстиславле. Об этом сообщили в отделе идеологической работы, культуры и по 4 560

В Мстиславле установили памятный знак мичману Ивану Кулакову

Хотите узнать больше? В Мстиславле в Парке Мира торжественно открылся памятный знак мичману Ивану Кулакову, уроженцу местной деревни Петрыги. Моряк совершил свой подвиг, 274

Огненный переполох устроил 5-летний ребенок в центре Мстиславля

Хотите узнать больше? Огненный переполох устроил 5-летний ребенок в центре Мстиславля. Об этом сообщила старший инспектор Центра безопасности жизнедеятельности и 4 411

Пленэр по живописи с участием российских художников проходит на Мстиславщине

Хотите узнать больше? На Мстиславщине проходит пленэр по живописи. В течение недели здесь будут творить местные художники и двенадцать мастеров кисти из разных регионов 4 420