Закрыть

Выберите свой город

Закрыть

Расійскія гісторыкі назвалі імя ўпаўнаважанага НКВД у Вілейцы, адказнага за расстрэлы

Расійскія гісторыкі назвалі імя ўпаўнаважанага НКВД у Вілейцы, адказнага за расстрэлы

Расійскі гісторык Наталля Лебедзева ў інтэрв'ю “Газэта выборча” расказала пра “беларускі катынскі спіс"

Займацца складаннем спісаў на расстрэл у Вілейку быў накіраваны старшы лейтэнант Нікалай Кажэўнікаў.

“Рэгіянальная газета” са спасылкай на “Газэта выборча” друкуе інтэрв’ю з расійскім гісторыкам Наталляй Лебедзевай, якая расказвае пра тое, што нарэшце знайшоўся схаваны 72 гады “беларускі катынскі спіс”. Гэта імёны 1996 палякаў, вывезеных НКВД на катаванні ў Мінск і якія хутчэй за ўсё былі расстраляныя па загадзе Сталіна і Берыі.

 

Расійскія гісторыкі назвалі імя ўпаўнаважанага НКВД у Вілейцы, адказнага за расстрэлы

 

Сярод іншага “Газэта выборча” піша, што займацца складаннем спісаў на расстрэл у Вілейку быў накіраваны старшы лейтэнант Нікалай Кажэўнікаў.

– Даўно падазравала, што сляды таго, што даследчыкі называюць “беларускім катынскім спісам” трэба шукаць у архівах 15-й брыгады Канвойных Войскаў, якая ў 1940 годзе размяшчалася ў Беларусі і перапраўляла вязняў НКВД у сталіцу рэспублікі. Прадчуванне мяне не падвяло, – сказала Лебедзева. Яна перадала “Газэце выборчай” спісы 1996 чалавек, вывезеных з турмаў НКВД у Брэсце, Пінску, Баранавічах, Гродне, Беластоку і іншых гарадах на тэрыторыі былой Заходняй Беларусі пасля 5 сакавіка 1940 г.

У той дзень Палітбюро ВКП(б) прыняло рашэнне пра забойства без суда больш за 21 тысячу польскіх ваеннапалонных і палякаў, зняволеных на тэрыторыях, занятых паўгода раней. Да гэтага часу атрымалася скласці спісы забітых з лагераў у Казельску (пахаваныя ў Катыні), Асташкаве (Меднае пад Цверру) і Старабельску (Харкаў) і ў Заходняй Украіне.

У той самы час не быў вядомы “беларускі катынскі спіс”, у якім павінна быць больш за 3,8 тысячы палякаў. Частка з іх, а можа і ўсе, былі забітыя ў Мінску і пахаваныя ў блізкіх Курапатах.

Праз два тыдні пасля загаду Берыі аб ліквідацыі палякаў, народны камісар унутраных спраў накіраваў з Масквы у Беларусь пяць спецыяльных брыгад НКВД. – Гэта “каманды смерці”, якія вырашалі, хто з польскіх вязняў мусіць быць расстраляны – расказаў “Газэце выборчай” гісторык Нікіта Пятроў, які знайшоў імёны “селекцыянераў Берыі”.

У Беластоку палякаў да расстрэлу накіроўваў Ізраіль Пінзур. Крывавую місію ў Баранавічах даверылі старшаму лейтэнанту Андрэю Сінявому. У Брэсце – старшаму лейтэнанту Грыгорыю Фінкельбергу. Пінск быў давераны старшаму лейтэнанту Аляксандру Купрыянаву. У Вілейку накіравалі старшага лейтэнанта Нікалая Кажэўнікава.

Дакументы, якія перадала прафесар Лебедзева, гэта запоўненыя ад рукі (мяркуючы па характары пісьма адным чалавекам) табліцы з прозвішчамі, імёнамі і імёнамі па бацьку вязняў, якіх 15-я брыгада перавозіла вясной 1940 года. Ёсць таксама звесткі, калі і куды іх транспартавалі.

Спісы паказваюць, што пасланнікі Берыі адразу пасля прыбыцця завалілі работай 15-ю брыгаду. З канца сакавіка да ліпеня прывозілі ў Мінск групы нават да 60 чалавек. 1 красавіка НКВД прыняло ў сталіцы рэспублікі 53 чалавекі толькі з Брэста. Усяго ў Мінск завезлі звыш за 1800 з 1996 чалавек. На думку Лебедзевай 99 працэнтаў з іх там і расстралялі – у той самы час калі расстралялі афіцэраў у Катыні. Цверы, Харкаве.

– Гэта ўсё яшчэ можа быць праверана. Усе сем’і палякаў, знішчаных па загадзе палітбюро ВКП(б) спецыяльным рашэннем палітбюро былі высланыя ў Казахстан. Параўноўваючы спісы з архіву канвойных войскаў са спісамі дэпартаваных, мы разгорнем хаця б частку “беларускага катынскага спісу” – запэўнівае Лебедзева. Мае намер неўзабаве гэта зрабіць.

Раней “беларускі катынскі спіс” з 1149 імёнамі склаў Цэнтр Карта на падставе сведчанняў сем’яў вязняў НКВД, след якіх быў згублены. Некаторыя імёны са спісу Карты ёсць таксама у спісах 15-й брыгады – сярод іх бамбардыр Балеслаў Адлер, камендант пастарунку паліцыі ў Засулах пад Стоўбцамі Ян Крахмальчык і улан з Гродна Станіслаў Кульчынскі.

Дакументы, якія “Газэта выборча” мае намер апублікаваць цалкам, гэта першае за 72 гады сведчанне аб лёсах людзей, якія трапілі ў рукі НКВД.

– Гэта пераломнае адкрыццё, – каментуе доктар Анджэй Кунэрт, сакратар Рады Аховы Памяці Змаганняў і Пакут. – Факт, што гэтыя дакументы існуюць, дае надзею не толькі на адкрыццё спісу ахвяр, але таксама на высвятленне месца пахавання польскіх ахвяр НКВД.

* Расійскія архівы трэба адкрываць павольна і асцярожна. У нас брат страляў у брата. Навошта нам паўтарэнне катаклізмаў? – кажа Андрэй Арцізаў, начальнік Федэральнай архіўнай службы Расіі.

Заметили ошибку? Выделите текст, нажмите Ctrl+Enter и оставьте замечание!

Вы знаете что-то интересное или важное и готовы этим поделиться?
Обязательно свяжитесь с нами, это очень просто!

Выберите удобный способ для связи или напрямую отправьте сообщение в редакцию через форму на этой странице.

Govorim.by

vk.com/govorimby

Внимание! Новости рекламного характера публикуются по предварительной договорённости. Подробнее цены на размещение рекламы смотрите здесь

Информация
Чтобы оставить комментарий - авторизуйтесь на сайте или зарегистрируйтесь

Хотите сэкономить 30% на изготовлении кухни или шкафа-купе?

Новости Вилейки

Единственный в Вилейском районе класс для изучения современных технологий откроется в СШ №3

Хотите узнать больше? В STEАM-классе учащиеся школы смогут углубленно изучать физику, химию и робототехнику, а также осваивать современные технологии. Директор средней 25

Смотрите, как в Вилейке впервые прошли забеги с покрышками

Хотите узнать больше? Конкурс «МаксДрайв» состоялся при спонсорской поддержке СТО «Максавто» в партнерстве с порталом kraj.by 17 августа в рамках «Ухи-феста». Забеги с ... 23

Уха, салют и более 3 тысяч человек. Как в Вилейке прошел очередной «Уха-фест»

Хотите узнать больше? 17 августа на берегу Вилейского водохранилища прошел очередной праздник ухи. По словам организаторов, через турникеты прошли более 3 000 человек. 42

В Вилейке снимают «Деревенский романс». В главных ролях – семья Дударчиков

Хотите узнать больше? С 12 по 19 августа в Вилейке проходят съемки четырех новых эпизодов докудраматического сериала Белтелерадиокомпании «Семейные истории». – Лес, река, 49

11 молодых учителей придут работать в школы Вилейского района, директора остаются прежние

Хотите узнать больше? В новом учебном году в школы Вилейского района придут работать 11 молодых педагогов. К своим обязанностям они приступят с 15 августа. Как сообщила 52

Новый игровой комплекс появится в парке Вилейки вместо аттракционов до 1 сентября

Хотите узнать больше? Детская площадка разместится недалеко от существующей. Игровой комплекс купят за счет средств, собранных на районном субботнике. Это более 30 тысяч 47

Старший госавтоинспектор вилейской ГАИ Егор Кузмичёв пошел на повышение

Хотите узнать больше? С 12 августа обязанности старшего госавтоинспектора ОГАИ Вилейского РОВД исполняет Николай Третьяк. Егор Кузмичёв теперь работает старшим инспектором 59

На праздник «Уха-фест» в Вилейке будут ходить дополнительные автобусы. Смотрите расписание

Хотите узнать больше? 17 августа филиал «Автобусный парк №5» ОАО «Миноблавтотранс» будет осуществлять перевозки пассажиров дополнительными рейсами для участия в 99