Закрыть

Выберите свой город

Закрыть

Расійскія гісторыкі назвалі імя ўпаўнаважанага НКВД у Вілейцы, адказнага за расстрэлы

Расійскія гісторыкі назвалі імя ўпаўнаважанага НКВД у Вілейцы, адказнага за расстрэлы

Расійскі гісторык Наталля Лебедзева ў інтэрв'ю “Газэта выборча” расказала пра “беларускі катынскі спіс"

Займацца складаннем спісаў на расстрэл у Вілейку быў накіраваны старшы лейтэнант Нікалай Кажэўнікаў.

“Рэгіянальная газета” са спасылкай на “Газэта выборча” друкуе інтэрв’ю з расійскім гісторыкам Наталляй Лебедзевай, якая расказвае пра тое, што нарэшце знайшоўся схаваны 72 гады “беларускі катынскі спіс”. Гэта імёны 1996 палякаў, вывезеных НКВД на катаванні ў Мінск і якія хутчэй за ўсё былі расстраляныя па загадзе Сталіна і Берыі.

 

Расійскія гісторыкі назвалі імя ўпаўнаважанага НКВД у Вілейцы, адказнага за расстрэлы

 

Сярод іншага “Газэта выборча” піша, што займацца складаннем спісаў на расстрэл у Вілейку быў накіраваны старшы лейтэнант Нікалай Кажэўнікаў.

– Даўно падазравала, што сляды таго, што даследчыкі называюць “беларускім катынскім спісам” трэба шукаць у архівах 15-й брыгады Канвойных Войскаў, якая ў 1940 годзе размяшчалася ў Беларусі і перапраўляла вязняў НКВД у сталіцу рэспублікі. Прадчуванне мяне не падвяло, – сказала Лебедзева. Яна перадала “Газэце выборчай” спісы 1996 чалавек, вывезеных з турмаў НКВД у Брэсце, Пінску, Баранавічах, Гродне, Беластоку і іншых гарадах на тэрыторыі былой Заходняй Беларусі пасля 5 сакавіка 1940 г.

У той дзень Палітбюро ВКП(б) прыняло рашэнне пра забойства без суда больш за 21 тысячу польскіх ваеннапалонных і палякаў, зняволеных на тэрыторыях, занятых паўгода раней. Да гэтага часу атрымалася скласці спісы забітых з лагераў у Казельску (пахаваныя ў Катыні), Асташкаве (Меднае пад Цверру) і Старабельску (Харкаў) і ў Заходняй Украіне.

У той самы час не быў вядомы “беларускі катынскі спіс”, у якім павінна быць больш за 3,8 тысячы палякаў. Частка з іх, а можа і ўсе, былі забітыя ў Мінску і пахаваныя ў блізкіх Курапатах.

Праз два тыдні пасля загаду Берыі аб ліквідацыі палякаў, народны камісар унутраных спраў накіраваў з Масквы у Беларусь пяць спецыяльных брыгад НКВД. – Гэта “каманды смерці”, якія вырашалі, хто з польскіх вязняў мусіць быць расстраляны – расказаў “Газэце выборчай” гісторык Нікіта Пятроў, які знайшоў імёны “селекцыянераў Берыі”.

У Беластоку палякаў да расстрэлу накіроўваў Ізраіль Пінзур. Крывавую місію ў Баранавічах даверылі старшаму лейтэнанту Андрэю Сінявому. У Брэсце – старшаму лейтэнанту Грыгорыю Фінкельбергу. Пінск быў давераны старшаму лейтэнанту Аляксандру Купрыянаву. У Вілейку накіравалі старшага лейтэнанта Нікалая Кажэўнікава.

Дакументы, якія перадала прафесар Лебедзева, гэта запоўненыя ад рукі (мяркуючы па характары пісьма адным чалавекам) табліцы з прозвішчамі, імёнамі і імёнамі па бацьку вязняў, якіх 15-я брыгада перавозіла вясной 1940 года. Ёсць таксама звесткі, калі і куды іх транспартавалі.

Спісы паказваюць, што пасланнікі Берыі адразу пасля прыбыцця завалілі работай 15-ю брыгаду. З канца сакавіка да ліпеня прывозілі ў Мінск групы нават да 60 чалавек. 1 красавіка НКВД прыняло ў сталіцы рэспублікі 53 чалавекі толькі з Брэста. Усяго ў Мінск завезлі звыш за 1800 з 1996 чалавек. На думку Лебедзевай 99 працэнтаў з іх там і расстралялі – у той самы час калі расстралялі афіцэраў у Катыні. Цверы, Харкаве.

– Гэта ўсё яшчэ можа быць праверана. Усе сем’і палякаў, знішчаных па загадзе палітбюро ВКП(б) спецыяльным рашэннем палітбюро былі высланыя ў Казахстан. Параўноўваючы спісы з архіву канвойных войскаў са спісамі дэпартаваных, мы разгорнем хаця б частку “беларускага катынскага спісу” – запэўнівае Лебедзева. Мае намер неўзабаве гэта зрабіць.

Раней “беларускі катынскі спіс” з 1149 імёнамі склаў Цэнтр Карта на падставе сведчанняў сем’яў вязняў НКВД, след якіх быў згублены. Некаторыя імёны са спісу Карты ёсць таксама у спісах 15-й брыгады – сярод іх бамбардыр Балеслаў Адлер, камендант пастарунку паліцыі ў Засулах пад Стоўбцамі Ян Крахмальчык і улан з Гродна Станіслаў Кульчынскі.

Дакументы, якія “Газэта выборча” мае намер апублікаваць цалкам, гэта першае за 72 гады сведчанне аб лёсах людзей, якія трапілі ў рукі НКВД.

– Гэта пераломнае адкрыццё, – каментуе доктар Анджэй Кунэрт, сакратар Рады Аховы Памяці Змаганняў і Пакут. – Факт, што гэтыя дакументы існуюць, дае надзею не толькі на адкрыццё спісу ахвяр, але таксама на высвятленне месца пахавання польскіх ахвяр НКВД.

* Расійскія архівы трэба адкрываць павольна і асцярожна. У нас брат страляў у брата. Навошта нам паўтарэнне катаклізмаў? – кажа Андрэй Арцізаў, начальнік Федэральнай архіўнай службы Расіі.

Заметили ошибку? Выделите текст, нажмите Ctrl+Enter и оставьте замечание!

Комментарий (Максимум 1000 символов)

Вопрос: Первый месяц весны?

Вы знаете что-то интересное или важное и готовы этим поделиться?
Обязательно свяжитесь с нами, это очень просто!

Выберите удобный способ для связи или напрямую отправьте сообщение в редакцию через форму на этой странице.

Govorim.by

vk.com/govorimby

Внимание! Новости рекламного характера публикуются по предварительной договорённости. Подробнее цены на размещение рекламы смотрите здесь

Хотите сэкономить 30% на изготовлении кухни или шкафа-купе?

Новости Вилейки

«Открываешь дверь и становишься сразу на землю». Как деревенская жизнь изменила вилейчанку

Хотите узнать больше? Вилейчанка Настя с мужем Сергеем третий год живут в Казимировке – небольшой деревне на берегу Днепра. Сергей родился в соседней Речице, а в 20 лет 47

Вилейские спасатели проверили общежития ЖКХ и колледжей. Руководителей обязали устранить нарушения

Хотите узнать больше? Вилейский районный отдел по чрезвычайным ситуациям провел мониторинг общежитий на территории района. В зоне внимания оказались общежития Вилейского 55

В Молодечно судят сотрудников Следственного комитета, в ДТП под Радошковичами погибли 4 человека. Обзор недели

Хотите узнать больше? Вот и пришел ноябрь. В ближайшую среду будем отдыхать от работы. А пока вспомним, как прошла эта неделя. Четыре человека погибли, пять оказались в 318

«Ты всю жизнь будешь один». Как молодой священник служит в Будславе

Хотите узнать больше? Павлу Трону 28 лет. С сентября он служит в Будславском костеле. Павел обычный молодой человек. Любит играть в футбол и ходить в кино. После школы он 131

«Ни на кого не держу зла». Как Саша из Вилейки трижды умирал после ДТП, но выжил

Хотите узнать больше? 12 лет назад Саша случайно оказался в машине товарища, который сел пьяным за руль. При обгоне водитель не справился с управлением и столкнулся с 127

Россия разместит под Вилейкой секретные комплексы «Самарканд»

Хотите узнать больше? Российские военные разместят новейшие комплексы радиоэлектронной борьбы «Самарканд» на стратегических направлениях, в том числе и в Беларуси. 148

Вилейчанка Каролина Хименес о жизни в США: «Было время, когда я работала по 16 часов и похудела на 9 килограмм»

Хотите узнать больше? У 24-летней Каролины Хименес сейчас есть все: домик рядом Атлантическим океаном в Майами, любимая работа, спутник жизни и сальса по четвергам. А еще 151

В трех микрорайонах Вилейки посадили новые аллеи

Хотите узнать больше? Деревья и кустарники высаживали в Вилейке 19 октября. Новые аллеи заложили в микрорайонах Северный-1, 2 и 4. Появились молодые деревья и возле 174