Закрыть

Выберите свой город

Закрыть

Расстрэльны век вёскі Заграддзе

Першы раз трагедыя ў Заграддзі адбылася зімой 1908 года, калі ў невялікай (двароў на сто) вёсцы на Случчыне сяляне-беднякі адмовіліся плаціць так званы мірскі збор — падатак за зямлю, нарэзаную ім па няўдобіцы, дзе, акрамя буячніку і моху, на купінах нічога не расло. Не плацілі болей года. Для канфіскацыі маёмасці ў неплацельшчыкаў са Слуцка ў вёску прыехалі валасны начальнік, ураднік, 50 конных і пешых стражнікаў са зброяй.
Сяляне перагарадзілі вуліцу, не даючы магчымасці “гасцям” падыходзіць да хат неплацельшчыкаў. Яны выкрыквалі: “Не дамо адбіраць апошняе ў нядоймшчыкаў — яны галадаюць!” Некаторыя жанчыны і мужчыны прыхапілі калы з платоў, качэргі з дому і сталі адцясняць стражнікаў. На загад урадніка Ешмана разысціся ніхто не рэагаваў. Стражнікі, каб папужаць людзей, далі стрэлы ўгару, але гэта не дапамагло. І тады прагучала каманда ўрадніка: “Па бунтоўшчыках – агонь!” Грымнулі стрэлы вінтовак. Упалі мёртвымі шасцёра: браты Фама і Ціхан Ганчары, Павел Юрчэня, Міхаіл Ясінскі, Сцяпан Дробыш і Іван Сеўрук. Сямёра былі паранены. Пазней 16 удзельнікаў бунту судзілі ў Вільні, некалькі чалавек апраўдалі, рэшту прыгаварылі да высылкі ў Сібір, адкуль мала хто вярнуўся.

У 60-я гады на тым месцы, дзе пралілася кроў бязвінных, быў усталяваны гранітны помнік з прозвішчамі загінуўшых. За сто з лішнім гадоў вёска перажыла не адну акупацыю. Сёння ў ёй са 180 даваенных двароў жылых засталося толькі 48. Шмат  пустуючых хат было знесена. Вёску прызналі “неперспектыўнай”.
Але старажыхары не забылі рэпрэсіі 20-30-х гадоў, што абрынуліся на Заграддзе. Хоць тут не было “кулакоў”, таму як зямлі ворнай вакол было мала, на двор прыпадала па 2,5-4 гектары. Аднак новая ўлада, мусіць, прыпомніла сялянскі бунт 1908 года і перад масавай калектывізацыяй вырашыла пачысціць вёску ад “неблаганадзейных”. І ўжо ў 1929 годзе на высылку ў Сібір на 3-5 гадоў адсюль было адпраўлена аж 24 чалавекі, з іх 15 жанчын! У раённай кнізе “Памяць” занатаваны іх прозвішчы. Выбраў найболей старэйшых: Усціна Сцяпанаўна Дробыш, 53 гады; Ганна Францаўна Казак, 50 гадоў; Вольга Ёсіпаўна Выскварка, 50 гадоў. Астатнія жанчыны былі ва ўзросце 20-26 гадоў. Не ўсе яны вярнуліся ў родную вёску. А пяцёра сяльчан у 1933 годзе былі расстраляны, у іх ліку 72-гадовы калгаснік Сава Мікалаевіч Чаркоўскі, яго два жанатыя сыны – 39-гадовы Анатоль Савіч і 38-гадовы Іван Савіч, Людвік Сцяпанавіч Казак, Павел Макаравіч Зеньчык, 56 гадоў. Рэабілітаваны яны былі толькі ў 1991 годзе.
З усёй гэтай трагічна-драматычнай гісторыі напрошваецца выснова: ці не прыйшоў час паблізу помніка шасцярым расстраляным у 1908 годзе заградцам узвесці і помнік 29 сасланым у Сібір, а таксама пяцярым расстраляным — другі помнік? Каб нашчадкі ў чацвёртым і пятым “калене”, хто вырас тут і яшчэ з’явіцца на свет, не забылі пра загінуўшых, пакуль вёска канчаткова не састарэла.
Міхаіл Тычына

Заметили ошибку? Выделите текст, нажмите Ctrl+Enter и оставьте замечание!

Комментарий (Максимум 1000 символов)

Вопрос: Спутник планеты Земля?

Вы знаете что-то интересное или важное и готовы этим поделиться?
Обязательно свяжитесь с нами, это очень просто!

Выберите удобный способ для связи или напрямую отправьте сообщение в редакцию через форму на этой странице.

Govorim.by

vk.com/govorimby

Внимание! Новости рекламного характера публикуются по предварительной договорённости. Подробнее цены на размещение рекламы смотрите здесь

Хотите сэкономить 30% на изготовлении кухни или шкафа-купе?

Новости Слуцка

«А мне на что жить?» Жительницу Слуцка, которая ходила на работу и ничего не делала, увольняют

Хотите узнать больше? Лариса Григорович - та самая жительница Слуцка, которая полгода ходила на работу, ничего не делала, но была недовольна ситуацией. С 18 декабря ее 130

«После такого ее вряд ли кто-то возьмет на работу». Коллеги - о случчанке, которая ходила на работу и ничего не делала

Хотите узнать больше? Очень конфликтный человек, постоянно нарушала трудовую дисциплину, «выжила» директора. Так о заведующей пунктом проката коньков Ларисе Григорович 47

Суд вынес приговор по делу о гибели 2-летней девочки в Слуцке

Хотите узнать больше? В Слуцке Минский областной суд вынес приговор по делу о гибели 2-летней девочки. 42

В суде о гибели 2-летней малышки в Слуцке прокурор запросил для обвиняемого 26 лет

Хотите узнать больше? Возобновлен процесс по делу о гибели 2-летней девочки. Ранее обвиняемый заявил, что во время задержания и дачи показаний на него оказывали давление. 42

В ДТП под Слуцком у бензовоза от удара вырвало двигатель и кабину с водителем

Хотите узнать больше? ДТП произошло 28 ноября на трассе Р43 возле поселка Ивановские Огородники Слуцкого района. 80

"Нельзя оставаться в ХХ веке, если ученики живут в XXI". Как 28-летний директор меняет сельскую школу

Хотите узнать больше? Среднюю школу деревни Селище Слуцкого района в нынешнем учебном году возглавил новый директор. Александру Ничипоровичу 28 лет. Но молодой 234

Как выглядит деревенский hand made "фитнес-клуб" под Слуцком

Хотите узнать больше? В деревне Сороги, в 30 км от Слуцка, местные ребята открыли "фитнес-клуб". Подростки очень хотят заниматься спортом - но в Сорогах, кроме школьной 292

Под Слуцком ГАИ со стрельбой задержала пьяного водителя

Хотите узнать больше? Сотрудники ГАИ были вынуждены открыть огонь - было произведено два предупредительных и два прицельных выстрела, в результате у автомобиля было 168