Закрыть

Выберите свой город

Закрыть

Анёл-абаронца Шчучынскага палаца

Пенсіянер Уладзімір ГЛАЗ адважна змагаецца за аднаўленне палаца князя Францішка Ксаверыя Друцка-Любецкага, ініцыятара будовы Аўгустоўскага канала





Такіх, як Уладзімір Іванавіч Глаз зазвычай не любяць мясцовыя чыноўнікі. Праблемаў ад яго шмат. Піша лісты ў аблвыканкам, ездзіць у Адміністрацыю прэзідэнта, раздае школкам і садкам саджанцы грэцкіх арэхаў, патрабуе спыніць разбурэнне старадаўняга палаца… Карацей, не дае чыноўнікам спакойна працаваць: наклікае праверкі, прыцягвае ўвагу грамадскасці. Але калі спытаць у каго ў Шчучыне дарогу да яго дома, то пакажа кожны. І дадасць: "Маладзец наш Іванавіч, дае ім прыкурыць!..”



Ва Уладзіміра Глаза – ахайны дом, вялікая гаспадарка, цэлая плантацыя грэцкіх арэхаў. Сёння Глазу 83 гады.
-- Хутка паміраць ужо, -- кажа ён. – Але ёсць у мяне яшчэ няскончаная справа – трэба дабіцца аднаўлення палаца Друцка-Любецкіх XVIII стагоддзя, перліны нашага роднага Шчучына. Нікому асаблівай справы няма да яго. А я не магу назіраць, як палац гіне. Мой бацька ў князя ветэрынарам працаваў, я на княскім малацэ вырас…



Ксавера Друцка-Любецкага Уладзімір Іванавіч згадвае з расповедаў бацькі.
-- Заробак у бацькі быў 90 злотых – а гэта добрая карова. Працаваў бацька добра - -каровы давалі па 40 літраў малака. Вымя па зямлі цягнулася - -дык чыстымі прасцінамі падвязвалі! Нас, дзетак, было трое. І вось аднойчы спатыкае князь Ксаверы майго бацьку і кажа: "Я ведаю, што вы робіце ў нас ветэрынарным урачом, і два гады ў вас падзяжа няма. З сённяшняга дня будзеце атрымліваць на кожнага дзіцёнка па літру малака штодня”. Я сам асабіста хадзіў – у святы, у выхадныя – заўсёды. Быў такі збанок на тры літры – я прыходзіў на ферму, мне налівалі… Добры быў князь, дзякуй Богу паспеў уцячы на самалёце… А адміністратараў яго ў Сібір саслалі, каго ўвогуле растралялі…
Падыходзім з Уладзімірам Іванавічам да палаца. Ён аточаны будаўнічым плотам, які вось-вось паваліцца. Накрыты добрым новым дахам, вокны – шклопакеты.
-- Два мільёны кожнае каштуе!.. – кажа мне вартаўнік палаца. І вітае Уладзіміра Іванавіча як гаспадара. – Мы тут во як маглі прыбралі, падлогу падмялі…






У сярэдзіне палаца страшны бардзель. Старыя павырываны вконы ляжыць тут жа ў пакоях. Столі правіслі, на іх – старадаўняя прыгожая ляпніна… У холе - -шыкоўная драўляная столь з выразанымі ўзорпамі. Такія ж парталы вакол дзвярэй. Саміх дзвярэй чамусьці няма…
-- Уладзімір Іванавіч, а праўда, што вы і прэзідэнту пісалі? - -пытаюся ў Глаза.
-- І пісаў, і быў у яго!.. Першы раз як паехаў, у 2002 годзе, яго не было – дык мне ў ягоным кабінеце сказалі: не перажывайце, Уладзімір Іванавіч, язжайце дадому, мы вам камісію прышлем. І, слухайце, вярнуўся, а праз колькі дзён прылятае мне пад дом "рафік” – і адтуль выходзяць 6 чалавек, такія важныя, у касцюмах – без фігі не да носа.
-Вы Глаз?

-Вы ездзілі да прэзідэнта?
- Ездзіў!
-- Сядайце, паедзем глядзець палац!
А адзін ззаду ідзе, паглядае на маю дагледжаную хату, і ціхенька кажа: "А я думаў, што тут які бомж ці забулдыга жыве! А ён во які гаспадар!..”
Правёў Уладзімір Іванавіч высокім гасцям экскурсію, тыя надзьмуліся, нахмурыліся і паехалі. Праз месяц – прывозяць бляху на дах, склалі ў дварэ школы №2. Ляжыць яна год, ляжыць два… Пачала псавацца... А ў палацы тым часам дах цячэ, усё абвальваецца… Пачалі працы, знялі стары дах – і стаіць палац. А дождж як даў – пачало заліваць, вады па калена, паркет уздыбіўся, столь прасела…






-- Я як пабачыў, тут жа сабраўся – і ў Гродна да Саўчанкі (старышыня аблвыканкама – Г.Л.) А там на ўваходзе два міліцыянты мяне не пускаюць. Я тады раззлаваўся, кажу: "У мяне дзяржаўныя справы, мая Радзіма прападае!..” Расштурхаў іх (я ж у войску служыў) – і да старшыні. А там якраз нейкая нарада была ў вялікай залі. Я залятаю, старшыня нахмурыўся: "Вам чаго?” А я аж трасуся і кажу: "Спадар Саўчанка, у нас у Шчучыне палац разбураецца, гісторыя нашай Беларусі руйнуецца”. Тады Саўчанка даручыў весці нараду свайму намесніку, а сам пайшоў са мной у кабінет – і ўважліва выслухаў. Затэлефанаваў галоўнаму будаўніку Гродзенскай вобласці: заўтрна дакладзеш! На другі дзень узяліся за працу – і накрылі. Таму Саўчанка – гэта мне як брат родны! Дзякуй яму!..



Аднак увесь панскі паркет у выніку пайшоў на сметнік – а падлогу залілі бетонам… Былі і іншыя праблемы, з якімі Уладзімір Іванавіч другі раз ездзіў да прэзідэнта.
-- Прыехаў я у адміністрацыю. Аляксандр Рыгоравіч, кажуць мне, зараз заняты, прыняў мяне нейкі генерал. Я кажу: "Прашу ў вас дапамогі: панскі палац разбураецца!” А ён адказвае: "Добра, дапаможам. Дамо табе тры бульдозеры і два самазвалы, і не будзе больш праблемы. Пасадзім там лес” Я не стрымаўся! Ты, кажу, сядзіш тут каля прэзідэнта – а табе з такімі развагамі ў калгасе на печы сядзець трэба! Ён ажно збялеў, вочы закаціліся, за валідол схапіўся. Я спужаўся, што ён памрэ зараз -- і уцякаць дахаты!.. Месяц пасля не спаў, баяўся, ш то прыедуць – забяруць…
…Уся гэтая гісторыя нагадвае фельетон. І варта было б усміхнуцца, калі на карце не стаяў бы лёс старадаўняга палаца, які перажыў некалькі войнаў, пабачыў шмат сваімі неакласіцыстычнымі вокнамі. Чыноўнікі лічаць Уладзіміра Глаза ледзьве не апантаным вар’ятам. А мне падумалася: дай Бог кожнаму нашаму палацу і сядзібе такога вось вар’ята. Такога вось анёла-абаронцу.

ЗВАНОК ЧЫНОЎНІКАМ
"Не згадвайце пры мне гэтае імя!..”

Каб даведацца меркаванне шчучынскіх чыноўнікаў адносна рэстаўрацыі палаца, я затэлефанаваў спачатку намесніку старшыні райвыканкама па ідэалогіі Івану САКАЛОВУ.
-- Іван Юльянавіч, я бачу, што шмат што ўжо зроблена: накрыты дах, замененыя вокны. Ці не спыніцца ўсё на гэтым?
-- Мы не ставім задачу спыняць працы. Аднак у гэтым годзе фінансавання няма, і пакуль працы перапыненыя. Галоўнае – што зрабілі дах і адвялі ваду. Мы разумеем, што будынак трэба захаваць.
-- Я ведаю, што калі мянялі дах, дык колькі часу палац стаяў без даху і яго заліла вадой – паркет знявечыўся, столі праселі…
-- А хто гэта вам сказаў?
-- Я сам бачыў.
-- Гэта зацякала да гэтага. Можа, там што і патрапіла ад дажджу… Заўды, калі рамонтныя работы, так можа быць…
-- Іван Юльянавіч, я размаўляў з шчучынцам Уладзімірам Іванавічам Глазам, які актыўна займаецца гэтым пытаннем. Наколькі ён дапамагае мясцовым уладам у справе аднаўлення палаца?
-- А чым ён можа памагчы? Ён звяртаўся да нас: паеду ў Польшчу, арганізуйце візу. Казаў, што пасля гэтага грошы пальюцца вадой на аднаўленне. Арганізавалі – і што? Ніхто нічым не памог…
-- А колькі грошай, дарэчы, ужо пайшло на аднаўленне?
-- Перазваніце начальніку аддзела адукацыі Уладзіміру Раманавічу, ён падкажа. Запішыце нумар…

Тэлефаную Уладзіміру Раманавічу Дубку.

-- Уладзімір Раманавіч, чаму палац перадалі на баланс менавіта аддзела адукацыі?
-- Бо пасля аднаўлення ў ім плануецца зрабіць Цэнтр творчасці дзяцей і моладзі.
-- Падкажыце, колькі грошай ужо пайшло на аднаўлене палаца?
-- З 2005 года – 1 мільярд 100 мільёнаў. (Паводле тагачаснага курсу гэта каля 512 тысяч даляраў – Г.Л.). Гэтыя грошы былі выдаткаваныя на падставе рашэння аблвыканкама.
-- І што зроблена за гэты час?
-- Накрыты дах, зроблены вокны, былі працы ў падвальных памяшканнях…
-- А колькі грошай яшчэ трэба?
-- Цяжка сказаць, бо індэксы цэнаў змяняцюцца. Яшчэ патрэбна мільярды тры-чатыры дзесьці. У раённым бюджэце такіх грошай няма. На гэты год было запланавана 1 мільярд. Але пасля грошы былі знятыя вясной, яшчэ пры першым уразанні раённага бюджэту. Каб гэтыя грошы былі, мы б далёка прасунуліся… А такімі тэмпамі мы яго яшчэ гадоў дзесяць будзем аднаўляць.
-- Уладзімір Раманавіч, а дзе падзеліся ўнутраныя дзверы?
-- Тыя, якія не ўяўлялі ніякай мастацкай каштоўнасці, былі вывезеныя на сметнік. А старыя панскія знаходзяцца на рэстаўрацыі.
-- А старадаўні паркет дзе падзеўся?
-- Ён быў у такім становішчы, што апроч печы – нікуды больш не прыдаўся.
-- А паводле маёй інфармацыі, яго сапсавалі пры замене даху…
-- Часткова так… Але ён і так быў у неналежным стане. Ведаеце, калі вайскоўцы ў 1997-98 годзе пакідалі палац, яны шмат нашкодзілі – павыдзіралі плітку, што-нішто з сабой забралі. Дах цёк усе гэтыя гады.
-- Уладзімір Раманавіч, я ведаю, што ёсць у вас такі Глаз…
-- Толькі не ўспамінайце пры мне гэтае імя!..
-- Чаму?
-- Не хачу пра яго нічога слухаць і ведаць! У мяне ад яго адзін негатыў. У яго душа баліць, гэта зразумела. Толькі зрабіў ён надзвычай мала, але прыпісвае ўсе зрухі сабе. Праяўляў ініцыятыву, бударажаў грамадскасць… Крычаў: адкрывайце фонд, я грошы збяру. Адкрылі. Сабралася 3 мільёны рублёў – і тое, дзякуючы шмат у чым нашаму старшыню выканкама. Я не ведаю, што ён дабіваецца -- можа, якія свае пытанні вырашае?..





Надрукавана ў "Звяздзе" ад 24 кастрычніка

Заметили ошибку? Выделите текст, нажмите Ctrl+Enter и оставьте замечание!

Вы знаете что-то интересное или важное и готовы этим поделиться?
Обязательно свяжитесь с нами, это очень просто!

Выберите удобный способ для связи или напрямую отправьте сообщение в редакцию через форму на этой странице.

Govorim.by

vk.com/govorimby

Внимание! Новости рекламного характера публикуются по предварительной договорённости. Подробнее цены на размещение рекламы смотрите здесь

Информация
Посетители, находящиеся в группе Гости, не могут оставлять комментарии к данной публикации.

Хотите сэкономить 30% на изготовлении кухни или шкафа-купе?

Новости Щучина

Инклюзивная рабочая группа, подъемники у зданий и стратегия для района. В Щучине подписана местная повестка

Хотите узнать больше? В Щучине подписана местная повестка - план действий местного сообщества по реализации Конвенции ООН по правам людей с инвалидностью. – ... 54

Новогодняя лирическая комедия на Щучинской сцене. Бухгалтер, педагог и работники культуры сыграли пьесу под овации зрителей

Хотите узнать больше? В Щучине показали очередную премьеру. Новогодняя лирическая комедия по пьесе Надежды Птушкиной «Пока она умирала» от театра-студии Щучинского 50

Костюмы елок, снеговиков и образы героев мультфильмов. В Щучине детская студия представила модную коллекцию

Хотите узнать больше? Коллекцию карнавальных костюмов представила к Новогодним праздникам образцовая студия моды «Гармония» Щучинского дворца творчества детей и молодежи. 78

Как «последний викинг Европы» едва не утонул в Немане: история шведского короля, который оказался на волоске от гибели возле Орли

Хотите узнать больше? На переправе возле Орли во время Северной войны 1700 –1721 годов едва не погиб король Швеции Карл XII. А свои хитроумные стратегии блестящий 71

У тайского бокса в Щучине новая площадка. В райцентре открыли отделение при детской спортивной школе

Хотите узнать больше? В Щучине открылось отделение по тайландскому боксу при детско-юношеской спортивной школе. В мероприятии, которое прошло в молодежном центре, 70

Браконьер из Щучинского района «наловил» рыбы на судимость, попутно «прихватив» в суд сообщницу

Хотите узнать больше? Для специализирующихся на незаконной добыче рыбы браконьеров зима не является поводом для передышки.  Как магнит притягивают браконьеров неманские 50

Башни-великаны, венецианская арка, потайной ход. Пять столетий Мурованки

Хотите узнать больше? Церковь Рождества Богородицы в деревне Мурованка Щучинского района – архитектурный шедевр готично-ренессансного стиля, напоминающий одновременно 52

Как сугробы превращаются в сказку. Щучинец делает необычные снежные скульптуры

Хотите узнать больше? Поделки из снега не теряют своей популярности, ведь снег - это превосходный материал, который зимой всегда под рукой. Каждый год в руках щучинского 57