Закрыть

Выберите свой город

Закрыть

Сядзіба "Аўгустова" у Гародні

Сядзіба "Аўгустова" у Гародні

У звычайным блокавым мікрараёне Гародні стаіць каталіцкя капліца першай паловы 19 і будынак карчмы 18 стагоддзя. Усе гэтыя аб'екты размешчаны ў раёне гарадзенскай вуліцы Рэпіна. Дзве сотні гадоў таму гэта была загарадная мясцовасць, з 80-х гадоў 18 стагоддзя вядомая як маёнтак Аўгустова.

Маёнтак быў пабудаваны ў 1770-я з падачы падскарбія ВКЛ Антонія Тызенгаўза. Сядзібны дом быў падобны на той, які быў у сядзібе “Станіславова”. Абодве сядзібы насіля імя ў гонар апошняга караля Рэчы Паспалітай Станіслава Аўгуста Панятоўскага і будаваліся як яго загарадныя рэзідэнцыі.

Аўтарам праекта невялікай прыватнай каралеўскай рэзідэнцыі быў таленавіты італьянскі архітэктар Джузэпэ Сака, які да гэтага пабудаваў дзівосны палац у Шчорсах пад Наваградкам для магнатаў Храптовічаў, стаў пасля Мёзер галоўным архітэктарам Гарадніцы, а для Валовічаў узвёў пышную рэзідэнцыю ў Свяцку. Сака ўваходзіў у блізкае кола караля Станіслава-Аўгуста Панятоўскага. Натуральна, што гэтая невялікая загарадная рэзідэнцыя, як і аналагічныя ў Станіславова і Панямуні, былі для яго не радавымі аб'ектамі.

 

 

Помнік Дж. Сака ў Гародні

Будынкам рэзідэнцыі служыў невялікі аднапавярховы каменны дом, у сярэдняй частцы ён меў два паверхі. На месцы двух вокнаў бліжэй да цэнтра размяшчаліся нішы для ўстаноўкі скульптур. Унутраныя сцены былі зроблены ў тэхніцы фахверк.
Як наш апошні кароль выкарыстаў гэтую рэзідэнцыю, гістарычныя крыніцы замоўчваюць, але ўсім вядомы яго шчадралюбны характар, таму, хутчэй за ўсё, вельмі прыватна.

У архітэктуры палаца спалучаліся рысы барока і класіцызму. Будынак стаяў у парку, які меў перад галоўным фасадам рэгулярную, а за палацам пейзажную планіроўку.

 

 

Пасля далучэння Рэчы Паспалітай да Расіі імператрыца Кацярына II маёнтак падаравала ірландскаму генералу графу Маўрыкію дэ Ласі за яго заслугі ў расійска-турэцкай вайне. Ён перасяліўся пад Гародню назаўжды, а ў 1819 годзе склаў завяшчанне на карысць пляменніка Патрыка О'Браена, якога ўсынавіў і па дазволу імператара Аляксандра I злучыў два прозвішчы ў адно. Генерал дэ Ласі не быў пазбаўлены і юрыдычных талентаў. Ёсць версія, што ў яго быў нехуцавы сын, якога ён пазбавіў спадчыны. А каб той не змог аспрэчыць завяшчання, ён фіктыўна прадаў маёнтак свайму душапрыказчык і прыяцелю графу Карлу Медэму, які ў 1820 годзе «перапрадаў» яго ўжо паўнапраўнаму спадчынніку Патрыку О'Браен дэ Ласі. Малады чалавек хутка ўвайшоў у мясцовае вышэйшае грамадства, авалодаў, акрамя русійскай, польскай мовай.

 

 

У другой палове 19 стагоддзя рэзідэнцыя ў Аўгустова была дабудавана - з'явіліся два аднапавярховых аб'ёму па баках, якія бачныя на малюнку Орды (паміж 1876-77). Злева бачна капліца.

У 1912-1914 гадах па праекце архітэктара Мар'яна Баэхра прадпрымалася спроба навуковай рэстаўрацыі рэзідэнцыі, але падчас ваенных дзеянняў у 1915 годзе будынак згарэў. Перад пажарам інтэр'еры ўпрыгожвалі два партрэты імператрыцы Кацярыны II пэндзля мастака Лампі, якія ўдалося выратаваць і перадаць у 1927 годзе ў Гродзенскі гістарычны музей, але, відавочна, іх прадала на Захад у 1939-1941 гадах сумна вядомая фірма «Союзантиквариат» пры НКУС СССР. Тады ж знікла сярэбраная люстра на 12 свечак.

 

 

Палац (фота пасля 1920 г.)

 

 

 

Брама (фота пасля 1920 г.)

Пасля Першай сусветнай вайны О'Браен дэ Ласі перасяліліўся ў будынак карчмы. Карчма пры маёнтку Аўгустова была пабудавана ў 1792 годзе. На працягу ўсяго свайго існавання яна прыносіла добры прыбытак уладальнікам.

 

Будынак карчмы (фота да 1939 г.)

 

Зараз будынак карчмы выглядае так (чэрвень 2012)

 

Другі бок

 

Зараз у будынку падлеткавы клуб 'Алые паруса'

 

Перад самым пачаткам Другой сусветнай вайны ў маёнтак Аўгустова прыехаў на адпачынак нечаканы госць - культавая фігура даваеннай Польшчы Станіслаў Ігнат Віткевіч. Зрэшты, візіт быў не зусім нечаканы. Віткевіч даўно ведаў работніцу гарадзенскагаа магістрата Ірміну Баер, а ў Варшаве пазнаёміўся з жонкай Маўрыкія О'Браен дэ Ласі - Надзеяй «Адзей» з князёў Друцкіх праз яе сяброўку Ірміну Баер. Віткевіч прыехаў не толькі адпачыць, але і падпрацаваць. Яго кожны дзень падкідвалі аўтамабілем у Гародню, дзе ён маляваў гарадзенскую грамадзянскую і ваенную эліту (і, вядома, прэзідэнта Гародні О'Браена дэ Ласі). Партрэт каштаваў 50 злотых - нядрэнныя грошы ў тыя часы.
Партрэты Маўрыкія О'Браен дэ Ласі і яго дачкі Ірэны былі рэквізаваны НКУС у 1940 годзе. Не выключана, што яны захоўваюцца ў запасніках маскоўскіх музеяў.

У міжваенны часы маёнтак Аўгустова падзялілі паміж двума братамі. Адзін з іх, Маўрыцый, быў прэзідэнтам (мэрам) Гародні. Другі, Цярэнці, быў адстаўным расійскім афіцэрам і падвойным агентам - нямецкім і савецкім. Цярэнці памёр у 1932 годзе, яго пахавалі ў фамільным склепе ў капліцы. Але падчас ВАВ магілы былі разрабаваныя, і цяпер ад іх нічога не засталося.

Па прычыне працы Цярэнція на СССР, ў 1939 годзе яго сям'я не пацярпела, перабралася ў Вільню. Дачка двайнога агента, Нэлі О'Браен дэ Ласі, скончыла падчас вайны факультэт жывапісу Берлінскага універсітэта, эмігравала ў Аргенціну, дзе стала вядомай мастачкай.
Дзесьці ў пачатку 90-х гадоў 20 стагоддзя адбылася яе выстава ў Гародні.

 

Капліца Святых апосталаў Пятра і Паўла ў маёнтку Аўгустова (фота до 1939 г.)

 

Капліцу ў Аўгустова пачаў будаваць ў 1817 годзе (у кнізе 1993 г.“Архітэктура Беларусі” напісана, што ў 1802 г.) граф Маўрыкій дэ Ласі, а граф Карл Медэм яе скончыў ў 1819 годзе для спачынку праху Маўрыкія дэ Ласі і яго нашчадкаў. Капліца знаходзілася побыч з палацам. Капліцу зрабілі з дбутавага каменя ў форме ратонды з купалам і сігнатуркай з крыжам наверсе. У галоўным алтары знаходзіўся абраз Божай Маці, а па баках - апосталы Пятра і Паўла. Капліца была філіялам пры гарадзенскім францысканскім касцёле. Храм аднавілі па праекце дасведчанага гарадзенскага архітэктара-рэстаўратара Станіслава Шайко ў канцы 20 стагоддзя пры ўдзеле аўтара.

 

Зараз на тэрыторыі, дзе стаіць капліца, праводзяцца будаўнічыя працы (чэрвень 2012).

Заметили ошибку? Выделите текст, нажмите Ctrl+Enter и оставьте замечание!

Комментарий (Максимум 1000 символов)

Вопрос: Первый месяц весны?

Вы знаете что-то интересное или важное и готовы этим поделиться?
Обязательно свяжитесь с нами, это очень просто!

Выберите удобный способ для связи или напрямую отправьте сообщение в редакцию через форму на этой странице.

Govorim.by

vk.com/govorimby

Внимание! Новости рекламного характера публикуются по предварительной договорённости. Подробнее цены на размещение рекламы смотрите здесь

Хотите сэкономить 30% на изготовлении кухни или шкафа-купе?

Новости Гродно

Александр Лукашенко согласовал концептуальные подходы во внешней политике и ВЭД на 2018 год

Хотите узнать больше? Президент Беларуси Александр Лукашенко согласовал концептуальные подходы внешнеполитической и внешнеэкономической деятельности страны на 2018 год. Об 17

Александр Лукашенко подмахнул указ о лозунге на безотлагательную военную службу в феврале-мае 2018 года

Хотите узнать больше? Президент Беларуси Александр Лукашенко подписал указ №21 "Об увольнении в запас и призыве на срочную военную службу, службу в резерве". Об этом 18

Имена лауреатов премии имени Александра Дубко в области культуры и искусства наименовали в Гродно(+Видео)

Хотите узнать больше? В этом году в Гродно в двадцатый раз вручили премию областного исполнительного  комитета «За творческие достижения в области культуры и искусства», 115

Глава. Наставник. Коллега. О Герое Беларуси Александре Дубко вспоминают те, с кем он жительствовал и вкалывал(+Видео)

Хотите узнать больше? Этот человек достоин многих высоких эпитетов: патриот, созидатель, человек, опередивший время, наша гордость и слава. О его мудрости, дальновидности, 247

Александр Лукашенко: в нынешнем бойко меняющемся мире белорусам величаво не затерять свою идентичность(+Видео)

Хотите узнать больше? Об этом Президент Беларуси Александр Лукашенко заявил во время приема на старый Новый год. Нынешнее поколение белорусов живет в очень непростое 194

Александр Дубко – человек-легенда. 14 января – 80 лет со дня рождения Героя Беларуси

Хотите узнать больше? Герой Социалистического Труда. Герой Беларуси. Своим учителем  называют его многие известные руководители разного ранга. Секреты его хозяйственного 167

"Пробуждают ощущение гордости за собственный народ" - Александр Лукашенко вручил премии "За душевное возрождение" и особенные премии 2017 года

Хотите узнать больше? Президент Беларуси Александр Лукашенко вручил премии "За духовное возрождение", специальные премии деятелям культуры и искусства, "Белорусский 223

Белокипенное «золото» Понеманья. На Лидчине возрождают уникальные традиции ткачества

Хотите узнать больше? Коллектив Лидского районного центра культуры и народного творчества удостоен специальной премии Президента Беларуси деятелям культуры и искусства. 181