Закрыть

Выберите свой город

Закрыть

Сямён Шапира пра дарогу, фермы, меліярацыю, прыватызацыю, холдынгі, мясцовае паліва, бюджэтныя грошы і асабістыя захапленні

Сямён Шапира пра дарогу, фермы, меліярацыю, прыватызацыю, холдынгі, мясцовае паліва, бюджэтныя грошы і асабістыя захапленні
Калі б на Гродзеншчыне вызначаўся “рэйтынг” найбольш значных падзей года, то сёлета, безумоўна, гэта быў бы ўвод у эксплуатацыю аб’язной дарогі ў абласным цэнтры.

Старажылы горада над Нёманам ведаюць, што гэты праект стаяў на парадку дня яшчэ з пачатку 1970-х гадоў, і многія з іх, пэўна, ужо і не спадзяваліся ўбачыць яго фініш. І раптам… Літаральна за год робіцца амаль удвая больш, чым за папярэдняе дваццацігоддзе. Адсюль і першая тэма ў гутарцы карэспандэнта “Звязды” з кіраўніком вобласці.

Аб’язная дарога: для людзей і экалогіі

— Пра гэты доўгачаканы праект два гады таму, калі распачынаў працу ў вобласці, мне расказаў дырэктар інстытута “Гроднаграмадзянпраект” (цяпер намеснік старшыні аблвыканкама) Уладзімір Дзяшко. Прычым з павелічэннем узроўню аўтамабілізацыі насельніцтва (Гродна па гэтым паказчыку цяпер у краіне лідар — каля 400 машын на 1000 жыхароў) праблема ўсё больш абвастралася. Аднак, улічваючы аб’ёмы работ, спачатку не надта верылася ў хуткае завяршэнне магістралі, паколькі справіцца толькі сродкамі горада і вобласці было нерэальна. У лютым мінулага года я звярнуўся да Прэзідэнта па пытаннях інжынерна-транспартнай інфраструктуры абласнога цэнтра. Кіраўнік дзяржавы даў даручэнне завяршыць будоўлю аб’язной дарогі за год, з рэспубліканскага бюджэту летась было дадаткова выдзелена 90 мільярдаў рублёў, сёлета — 150 мільярдаў рублёў.

Варта зазначыць, што нарматыўны тэрмін будаўніцтва пуцеправода праз Азёрскую шашу — 3 гады. Аднак пры падтрымцы Прэзідэнта, урада мы пабудавалі яго за 8 месяцаў, ні ў чым не парушыўшы тэхналогію. На аб’язной дарозе былі сканцэнтраваны будаўнікі з усёй вобласці, пастаўшчыкі матэрыялаў, і пры бездакорным фінансаванні на будоўлі ніводнага дня не прастойвалі без працы. Прынцып быў такі: чым хутчэй будуеш — тым гэта танней у сувязі з ростам цэн у будаўніцтве.

Дзякуючы аб’язной дарозе, сур’ёзных транспартных праблем, затораў у цэнтральнай частцы горада амаль не засталося, былі “злучаны” вытворчыя зоны, жыллёвыя мікрараёны. Будзе эканоміцца шмат аўтамабільнага паліва, стане менш шкодных выкідаў у атмасферу.

Цяпер задача ў горадзе над Нёманам, які з’яўляецца “візітоўкай” нашай краіны на яе заходняй мяжы, — добраўпарадкаванне вуліц і дваровых тэрыторый. Прычым у шэрагу месцаў спачатку патрабуецца замена састарэлых камунікацый, і ўжо пасля — асфальтаванне. Дарэчы, добры прыклад у гэтым кірунку паказвае Слонім, дзе мэтанакіравана, без аўралаў робяць горад усё больш дагледжаным.

Сучасныя фермы: па адным праекце

— Сёння ў вобласці больш за палову пагалоўя кароў дояць на сучасных фермах, дзе не толькі забяспечана нармальнае ўтрыманне жывёлы, але і, у першую чаргу, створаны належныя ўмовы для працы людзей. Некаторыя раёны ўжо практычна стапрацэнтна забяспечаны такімі фермамі, у бліжэйшыя два гады пабудуем яшчэ 59. Яшчэ пры ранейшым кіраўніцтве аблвыканкама быў выбраны вельмі добры праект, якім забяспечваецца самае таннае жывёла-месца на такіх фермах у краіне. Пры гэтым важна, што адзіны праект вельмі зручны і для нашых заводаў, якія вырабляюць жалезабетон, і для будаўнікоў, якім не трэба вучыцца, пераходзячы да наступнай фермы. Прычым, некаторыя з іх не проста будуюць, але і самі вырабляюць камплектныя часткі. Такім чынам гэта работа выходзіць на сур’ёзны канвеер.

Разам з тым, 104 фермы па даручэнні Прэзідэнта аднаўляюцца сіламі гаспадарак гаспадарчым спосабам. Мяркую, што за тры-чатыры гады ўся жывёлагадоўля нашай вобласці будзе мець самыя сучасныя ўмовы.

Меліярацыя: да зямлі — па-гаспадарску

— У нашай вобласці ўдвая менш меліяраваных земляў, чым, напрыклад, у Гомельскай і Брэсцкай. Калі мы прааналізавалі сітуацыю, то высветлілася, што з-за адсутнасці фінансавання на меліярацыю шмат тэхнікі гэтых структур працавала ў будаўнічых арганізацыях. Пры гэтым у многіх раёнах вельмі ўрадлівая зямля не давала аддачы для эканомікі, зарастаючы хмызняком і дрэўцамі. Мяркую, што гэта не па-гаспадарску — не выкарыстоўваць такую зямлю, асабліва з улікам задач па продажы прадуктаў харчавання на знешнія рынкі. Таму мы павінны за бліжэйшыя гады ўмацаваць матэрыяльна-тэхнічную базу меліярацыйных прадпрыемстваў і выканаць работу па ўключэнні высокаўрадлівых земляў у гаспадарчы абарот. Меліяратары працуюць вельмі актыўна: 2010 год — 3 тысячы гектараў, летась — 15 тысяч, а сёлета — 25 тысяч гектараў. Прычым гектар меліяраванай зямлі ў вобласці самы танны ў краіне, бо ў нашых умовах гэта можна зрабіць з параўнальна невялікімі затратамі.

Сёння Гродзеншчына вырабляе паўтара мільёна тон збожжа. Лічу, што з навядзеннем парадку на зямлі, уводам дадатковых плошчаў і павышэннем ураджайнасці мы можам рэальна выйсці на 2— 2,5 мільёна тон.

Прыватызацыя: сумленна, за рэальны кошт

— Я эканаміст, адным з першых у краіне паспрабаваў стварыць шэсць таварыстваў з абмежаванай адказнасцю на базе аднаго сельгаспрадпрыемства, разлічваючы на развіццё прыватнай ініцыятывы. Але потым убачыў, што людзі, якія, у маім разуменні, павінны стаць уласнікамі, па-ранейшаму кралі салярку і запчасткі нават са сваіх трактароў. І калі мяне запрасілі працаваць у Міністэрства сельскай гаспадаркі, то на пытанне, колькі часу неабходна для ўкаранення “прыватных” падыходаў па ўсёй краіне, я адказаў: 40 гадоў. Як і паводле Бібліі: для таго, каб зрабіць з рабоў свабодных людзей. Калі чалавек прызвычаіўся нядобрасумленна ставіцца да працы, то перавыхаваць яго вельмі цяжка. Гэта працяглы, эвалюцыйны працэс, і ў першую чаргу — светапоглядны. Павінна быць іншае стаўленне да людзей, справы.

Так, менавіта на аснове прадпрымальніцтва ўзмацнялася эканоміка практычна ўсіх развітых дзяржаў. І мы да гэтага прыйдзем. Ужо сёння вобласць атрымлівае 20 працэнтаў падаткаў ад бізнэс-супольніцтва, і я перакананы, што ў далейшым будзе значна больш. Але пры гэтым першапачатковае накапленне капіталу павінна быць сумленным.

Сістэма, па якой сёння ў нас магчымая прыватызацыя, дазваляе за мізэрныя грошы купіць магутнае прадпрыемства з вялізным прыбыткам і за кароткі тэрмін павялічыць свае даходы ў дзясяткі разоў. Хоць ва ўсім свеце ёсць падыходы, як рабіць прыватызацыю, адпаведныя методыкі. Там прадаюцца не акцыі па нейкіх балансавых ацэнках, а прадаецца бізнэс — у залежнасці ад структуры, сістэмы, па якой працуе прадпрыемства. Калі яно, умоўна, зарабляе ў год 2 мільёны долараў, то бярэцца разлік, дапусцім, на падставе пяці гадоў — значыць, прадпрыемства каштуе 10 мільёнаў. У нас жа атрымліваецца так, што кантрольны пакет акцый “Беллакта” можна было (што і зроблена аблвыканкамам) выкупіць усяго за 15 мільярдаў рублёў. А колькі трэба грошай, каб пабудаваць аналагічнае прадпрыемства? Не 15, а прыблізна 600—700 мільярдаў!

Альбо такі прыклад. Да мяне звярнуліся з аднаго будаўнічага прадпрыемства, якое сталі выстаўляць на продаж. Летась там набылі дадаткова тры экскаватары. Дык вось, гэтае прадпрыемства ацанілі… прыкладна ў цану нават не трох, а двух экскаватараў. Купіў прадпрыемства, потым, дапусцім, прадаў гэтыя два экскаватары і вярнуў свае грошы. І ў цябе па сутнасці бясплатна застаюцца дзясяткі адзінак тэхнікі, вялікая тэрыторыя, памяшканні. Гэта несумленны шлях, я супраць такой прыватызацыі.

Холдынгі: толькі без кампанейшчыны

— Холдынгі — “штука” зусім не новая, а вядомая яшчэ з ХІХ стагоддзя па работах вядомых вучоных-эканамістаў Чаянава і Кандрацьева. Гэта кааперацыя прадпрыемстваў у мэтах узаемнай выгады па пытаннях забеспячэння рэсурсамі, арганізацыі вытворчасці і збыту прадукцыі. Формы былі розныя — пулы, канцэрны, сіндыкаты, трэсты… Але кардынальным прынцыпам кааперацыі заўсёды было добраахвотнае жаданне ўдзельнікаў холдынга. У нас жа, такое ўражанне, адбываецца кампанейшчына. Яшчэ не ўбачылі эфектыўнасць першых холдынгаў — ствараем другія, трэція, прычым гэта робіцца зверху, часта без выслухоўвання меркаванняў працоўных калектываў і іх кіраўнікоў.

Як фарміруем холдынгі? Напрыклад, “МАЗ” забраў даволі паспяховае прадпрыемства — Гродзенскі механічны завод, які вырабляе, у прыватнасці, цыстэрны для малака, паліва. А вось завод у Лідзе па выпуску аўтобусаў ужо не цікавіць, бо ён цяпер у горшым эканамічным становішчы. Выбіраем “з булкі разынкі”, каб потым паказаць, што мы аб’ядналіся, і выраслі аб’ёмы вытворчасці?

А тых прадпрыемстваў, якія знаходзяцца ў цяжкім становішчы і маюць патрэбу ў дапамозе, холдынгі не датычацца?

На мой погляд, у падобным выкананні ў ідэі холдынгаў для нашай эканомікі перспектывы не будзе.

Мясцовае паліва: ацяпленне будзе таннейшым

— “Газавая труба” нас распесціла, мы недаацэньваем мясцовыя віды паліва. Хоць сёння ёсць эфектыўныя тэхналогіі па атрыманні цяпла і гарачай вады з выкарыстаннем біямасы. Ужо цяпер у паліўным балансе жыллёва-камунальнай гаспадаркі вобласці 25 працэнтаў займаюць драўняныя трэскі і торф. Да канца сёлетняга года выйдзем на 40, а ў наступным — больш чым на 50 працэнтаў. Лічу, што за тры-чатыры гады ўсе катлы ЖКГ павінны працаваць на трэсках, тым больш што яны вырабляюцца ў Беларусі. А катлы той магутнасці, якія ў нас пакуль не выпускаюцца, для буйных гарадоў, пэўна, трэба купіць за мяжой. Як гэта зроблена, напрыклад, у Пружанах, дзе такім чынам ацяпляецца практычна ўвесь райцэнтр — з атрыманнем і цеплавой, і электрычнай энергіі. У такіх кацельнях можна выкарыстоўваць і газ, і трэскі.

Само жыццё, ды і вопыт іншых краін падказваюць, што гэтым трэба вельмі актыўна займацца. Тым больш што біямасы ў нас хапае і ўжо сёння гігакалорыя цяпла з мясцовых рэсурсаў самая танная ў параўнанні з іншымі (пры выкарыстанні газу і трэсак — адпаведна 498 і 370 рублёў). Калі ж працэс задзейнічання трэсак удасканалім, то будзе яшчэ танней. Пры гэтым спатрэбіцца менш валюты на закупку газу, створым рабочыя месцы для нашых людзей, атрымаем падаткі.

Бюджэтныя грошы: у рамках калегіяльных рашэнняў

— Калі я пачынаў працаваць старшынёй аблвыканкама, то спачатку былі просьбы даць грошай на тое ці іншае, звярталіся і праз маіх сяброў, знаёмых. І калі б я хоць аднаму такім чынам пасадзейнічаў, то потым у прыёмнай увесь час былі б чэргі з хадакоў “па грошы”. Аднак гэты шлях бесперспектыўны, бо грошы трэба не атрымліваць праз знаёмствы, а зарабляць — на палях, фермах, прамысловых прадпрыемствах. Таму бюджэтныя сродкі ў вобласці размяркоўваюцца з удзелам усіх кіраўнікоў рэгіёнаў — яны тлумачаць, даказваюць, на што патрабуецца фінансаванне, і мы калегіяльна прымаем рашэнне. А я потым кантралюю, як у рамках гэтых рашэнняў выдаткоўваюцца грошы.

Прыярытэтныя аб’екты: не толькі кантроль

— Сёлета ў вобласці ажыццяўляецца маштабная праграма будаўніцтва і рэканструкцыі аб’ектаў сацыяльнай сферы — аховы здароўя, адукацыі, культуры, спорту. На гэтыя мэты з бюджэту выдаткавана 110 мільярдаў рублёў, і я амаль штодзённа бываю на будаўнічых аб’ектах. Не толькі дзеля кантролю: на душы прыемна, калі бачыш, як нешта важнае паляпшаецца, пашыраецца. І другое: сёння самая галоўная задача — не будаваць так, як раней, спадзеючыся толькі на будаўнічую арганізацыю (доўга можна чакаць, пакуль яна прыйдзе і зробіць), а праяўляць ініцыятыву. І сёння многія кіраўнікі актыўна задзейнічаюць гаспадарчы спосаб. Бюджэт дае сродкі на будматэрыялы, зарплату, а яны бяруць на працу работнікаў па дагаворы падраду. Такая задача пастаўлена, у прыватнасці, галоўным урачам раённых бальніц, актыўна працуюць гаспадарчым спосабам каля 300 устаноў адукацыі. Учора я глядзеў, як у адной установе культуры даволі хутка і за прымальныя грошы ажыццявілі капітальны рамонт вялізнага памяшкання з поўнай аддзелкай.

Зразумела, што на складаных аб’ектах, дзе немагчыма скарыстацца гаспадарчым спосабам, працуюць падрадныя арганізацыі. Сёлета завершана рэканструкцыя абласнога перынатальнага цэнтра з закупкай новага тэхналагічнага абсталявання. Працягваецца рэканструкцыя карпусоў абласной інфекцыйнай бальніцы, пачынаюцца рамонтныя работы ў абласным клінічным цэнтры “Фтызіятрыя”. Сярод аб’ектаў сёлетняй інвестыцыйнай праграмы таксама абласная станцыя пералівання крыві, псіханеўралагічная бальніца “Астроўля”, інтэрнат Гродзенскага медыцынскага каледжа, лячэбны корпус Ваўкавыскай цэнтральнай раённай бальніцы і іншыя ўстановы аховы здароўя. А ў наступным годзе разлічваем ажыццявіць рэканструкцыю будынкаў былой чыгуначнай бальніцы пад стацыянар і паліклініку абласнога скурна-венералагічнага дыспансэра, а таксама пабудаваць дзіцячы корпус абласной інфекцыйнай бальніцы.

А што датычыцца спартыўных аб’ектаў, то ў нашых планах на наступны год буйны праект — будаўніцтва ў Гродне залы гульнявых відаў спорту для стварэння добрай трэніровачнай базы і правядзення спаборніцтваў на высокім узроўні.

Асабістыя захапленні: ужо не паляванне, а спорт

— Раней маім хобі было паляванне, аднак цяпер захапленне, звязанае са зброяй, для мяне, можа, не зусім прыгожае. Таму асноўнае хобі — спорт. Летась нават сам займаўся, але сёлета, на жаль, “заваліў” справу (спадзяюся, часова).
А як балельшчык, з задавальненнем хаджу на хакей, а таксама на баскетбол, валейбол. Перажываю, што пакуль не ўдаецца стварыць у Гродне добрую футбольную каманду. Пэўны патэнцыял у яе ёсць, але каманда яшчэ не сфарміравана, духу каманднага, на мой погляд, ёй не хапае.

Часу, каб адпачыць разам з сям’ёй, практычна няма. Зрэшты, чым менш бачышся з жонкай, тым лепей сямейныя адносіны (усміхаецца. — Б.П.). Увогуле я яшчэ ніводнага разу не быў у санаторыі. Калі бяру водпуск, то, як правіла, еду ў вёску, дзе ў маладосці пачынаў старшынёй калгаса, сустракаюся з землякамі. Аднак праз некалькі дзён ужо хочацца на працу. Дарэчы, самай цікавай для мяне была праца менавіта кіраўніка прадпрыемства. Ды і цяпер, на пасадзе старшыні аблвыканкама, праца цікавая, творчая.

Дачка сёлета закончыла школу і хоча вучыцца на юрыста. А сын заканчвае другі курс па той жа спецыяльнасці, што і я (эканоміка прыродакарыстання, сельскай гаспадаркі). Нядаўна пытаўся дазволу перавесціся на завочнае і пайсці працаваць у калгас. Атрымліваецца, бацька і дзед былі старшынямі калгаса, і яму туды хочацца. Праўда, з пераводам на завочнае навучанне я яго не падтрымаў. Павучыся, кажу, яшчэ два гады, і пойдзеш адукаваным працаваць.

//Барыс ПРАКОПЧЫК «Звязда»

Заметили ошибку? Выделите текст, нажмите Ctrl+Enter и оставьте замечание!

Комментарий (Максимум 1000 символов)

Вопрос: Сколько лет в веке? (ответ числом)

Вы знаете что-то интересное или важное и готовы этим поделиться?
Обязательно свяжитесь с нами, это очень просто!

Выберите удобный способ для связи или напрямую отправьте сообщение в редакцию через форму на этой странице.

Govorim.by

vk.com/govorimby

Внимание! Новости рекламного характера публикуются по предварительной договорённости. Подробнее цены на размещение рекламы смотрите здесь

Хотите сэкономить 30% на изготовлении кухни или шкафа-купе?

Новости Гродно

"Отработали с высоким качеством" - Александр Лукашенко оценил итоги учения "Запад-2017"

Хотите узнать больше? Учебные вопросы совместного стратегического белорусско-российского учения "Запад-2017" отработаны с высоким качеством. Об этом Президент Беларуси 37

Александр Лукашенко наблюдает за ходом учения "Запад-2017" на полигоне Борисовский

Хотите узнать больше? Президент Беларуси, Главнокомандующий Вооруженными Силами Александр Лукашенко наблюдает со смотровой площадки за ходом совместного стратегического 41

АЭС будет вырабатывать около 25% необходимой Беларуси электроэнергии

Хотите узнать больше? Атомная электростанция в Островце после запуска будет вырабатывать около 25% необходимой Беларуси электроэнергии, сообщил заместитель министра 49

День возрождения обители.Точный список чудотворной иконы Божией Матери «Жировицкая» прибудет в Гродно 20 сентября

Хотите узнать больше? Этим важным событием Свято-Рождество-Богородичный ставропигиальный женский монастырь отметит 25-летие своего возрождения. Божественную литургию 68

XIX Республиканская универсальная выставка-ярмарка «Еврорегион «Неман-2017» пройдет в Гродно 22-23 сентября

Хотите узнать больше? Она соберет в Гродно более 300 официальных иностранных участников, свою продукцию представят более 160 предприятий. В этом году в работе выставки 61

Дзятлаўшчыну з рабочым візітам наведаў намеснік прэм’ер-міністра Рэспублікі Беларусь Анатоль Калінін

Хотите узнать больше? 16 верасня з рабочым візітам Дзятлаўшчыну наведаў намеснік прэм’ер-міністра Рэспублікі Беларусь Анатоль Калінін. Яго суправаджаў намеснік 83

Мини-круизы без визы. Сезон-2017 стал рекордным по количеству туристов, совершивших прогулки по Августовскому каналу на теплоходе «Неман»

Хотите узнать больше? До конца октября все желающие смогут прокатиться на теплоходе «Неман» по Августовскому каналу, увидеть шлюзование и полюбоваться природными красотами 87

Первый заместитель главы Администрации Президента Республики Беларусь Максим Рыженков сегодня посетил Вороновский район (Дополнено)

Хотите узнать больше? В поездке его сопровождали заместитель председателя Гродненского облисполкома Виктор Лискович и председатель Вороновского райисполкома Николай Розум. 65