Закрыть

Выберите свой город

Закрыть

Зламаны герб Рэчы Паспалітай

Зламаны герб Рэчы Паспалітай
За лета ў Горадні паставілі на пастамэнт зламаны герб Рэчы Паспалітай, адрамантавалі вулічнага Хрыста і не разбурылі ніводнай камяніцы, пiша Сяргей Астраўцоў.

За апошняе, зразумела, дзякуй роднай савецкай уладзе, якая на словах называе горад «музэем», у якім каралеўскія рэчы традыцыйна нішто побач з «наганам Дзяржынскага».

Калі шчыра, Горадня астачарцела страшэнна. Пасьля Варшавы ці суседняга Беластоку – гэта вяртаньне ў глыбокую савецкую правінцыю. Дахі ў Старым горадзе мэтадычна зрабілі ўсе «пад аграгарадок», як кажа мой прыяцель. Убачыў сапраўдную сьвежую дахоўку на брыгіцкім кляштары, ажно скалануўся ад нечаканасьці.

Газэты ў адзін голас скардзяцца: у горадзе няма вулічных кавярняў. Ні кавы выпіць, ні пад’есьці: ні сабе, ні людзям. Айцы гораду, зазірніце хаця б у Беласток, колькі публікі за столікамі там на пляцы Касьцюшкі! Навокал сапраўдная архітэктура, ратуша, помнікі, душа адпачывае!

Турысты ходзяць па Горадні з пустымі страўнікамі. Водзяць небаракаў паміж савецкім танкам і аграмадным Леніным, іншых помнікаў няма! Добра хоць Хрыстос перад катэдральным касьцёлам, статую толькі што паднавілі, пафарбавалі.

Але каб ня сам касьцёл, то што яшчэ паказваць турыстам на вялізнай пустой Савецкай плошчы? Пустыя месцы, ясна: тут стаяў выносісты гатычны касьцёл Вітаўта, побач – выдатная забудова каралеўскіх часоў, за ёю ратуша і палац Радзівілаў. Усё ўзарвала родная савецкая ўлада. Дынаміту для Горадні не шкадавала ніколі. Катэдра з Хрыстом былі на чарзе, але ці то «Свабода» перадала ці «Голас Амэрыкі» аб злачынных плянах начальства, і ацалеў неспадзявана касьцельны гмах.

Здавалася б, хай дзеля турыстычнай славы ператвараецца ў летні час Стары горад у эўрапейскі, пабольш культурных падзей, відовішчаў: гурты сярэднявечнай музыкі, рыцары, вулічныя тэатральныя трупы! Дык жа не: два шэсьці толькі прайшлі – раз матросы ў цяльняшках з аркестрам, раз дэсантнікі.

Хаця я рады, калі шчыра, што няма масавых мерапрыемстваў у цэнтры. Астачарцелі перакрытыя вуліцы, уваходы на плошчы, у парк Жылібэра. Паўсюль «КПП», як іх называюць міліцыянты, прапускаюць толькі праз брамкі-мэталашукальнікі, побач з кожнай – купы ў фуражках, бэрэтах, пілётках.

А вось у той Варшаве зусім іншы, сябры, каленкор! Цяпер там адзначаюць чарговую гадавіну збройнага паўстаньня супраць немцаў, што распачалося ў жніўні 1944-га. Я трапіў выпадкова на адкрыцьцё. Насупраць музэю паўстаньня жывуць знаёмыя. З раніцы назіралі падрыхтоўку: крэслы на пляцоўцы, агароджы вакол, людзі ў цывільным, людзі ў форме. Выглядала, што чакаецца ўдзел самога прэзыдэнта Камароўскага. Але ніякіх брамак, як у нас!

Вяртаемся ўвечары са шпацыру, у мяне вялікі рукзак, ідзем уздоўж часовай агароджы. Ніхто нічога! Пакідаем рэчы, бярэм парасоны, нібы пачало імжэць. Зноў ідзем міма імпрэзы, ахоўнікі не рэагуюць. Пазьней вяртаемся з крамы, у мяне ў абедзьвюх руках торбы зь ежай. Праходзім мэтраў за дваццаць ад Камароўскага, якраз абвяшчаюць, што ён зараз ускладзе вянок да помніка паўстанцам. Ніхто нас не спыняў і тым больш не абшукваў!

А калі ў Горадні выступае на плошчы гурт казацкай песьні ці папса, цябе спыняць на кожным кроку, зазірнуць у торбу і могуць абшукаць. А калі аднойчы прыяжджаў гаспадар Карла Маркса-38 са сталіцы, да аблвыканкаму нельга было падысьці бліжэй, чым на некалькі соцень мэтраў. А ў адпачынкавай зоне побач дзяжурылі турэмныя фургоны. Адчуй розьніцу, браце!

Вырашыў я распачаць зараз наступны нумар альманаху «Новы замак» здымкам з паведамленьнем аб тым, што супрацоўнік міністэрства культуры з Варшавы Марэк Малюхнік і рэстаўратар Радаслаў Тушнё ачысьцілі гербавы картуш Новага замку, які захаваўся ў пашкоджаным стане з часоў Аўгуста ІІІ, і паставілі перад уваходам у замак. Адразу супраціў: нашто мы будзем гэтых палякаў праслаўляць?! Ну, раз мясцовае начальства не дадумалася, трэба сказаць дзякуй палякам, так, па-мойму. Да слова: сам кароль Аўгуст ІІІ быў немцам, саксонцам.

Разгортваю прывезеную з Варшавы кнігу пра яго праўленьне. І адчуваю да яго ўдзячнасьць гарадзенца. Ён пабудаваў перш вялікі палац у нас і толькі пасьля прыняўся за перабудову каралеўскага замка ў Варшаве. Новы замак над Нёмнам будаваўся як яго наступная рэзыдэнцыя ў ланцугу Дрэздэн-Варшава-Горадня. Горад меў быць трэцяй сталіцай палітычнага ўтварэньня з трох частак: Саксоніі, Польшчы і Літвы, у якіх ён уладарыў. Рэальна ня стаў, шкада. Палітычныя абставіны не дазволілі.

Сёньня ад Новага замка аўтэнтычнымі захаваліся адно падмуркі, а навідавоку – толькі пашкоджаны герб Рэчы Паспалітай. Больш нічога каралеўскага не засталося…

Зламаны герб Рэчы Паспалітай

Радаслаў Тушнё і Марэк Малюхнік

Заметили ошибку? Выделите текст, нажмите Ctrl+Enter и оставьте замечание!

Комментарий (Максимум 1000 символов)

Вопрос: Спутник планеты Земля?

Вы знаете что-то интересное или важное и готовы этим поделиться?
Обязательно свяжитесь с нами, это очень просто!

Выберите удобный способ для связи или напрямую отправьте сообщение в редакцию через форму на этой странице.

Govorim.by

vk.com/govorimby

Внимание! Новости рекламного характера публикуются по предварительной договорённости. Подробнее цены на размещение рекламы смотрите здесь

Хотите сэкономить 30% на изготовлении кухни или шкафа-купе?

Новости Гродно

Александр Лукашенко согласовал концептуальные подходы во внешней политике и ВЭД на 2018 год

Хотите узнать больше? Президент Беларуси Александр Лукашенко согласовал концептуальные подходы внешнеполитической и внешнеэкономической деятельности страны на 2018 год. Об 38

Александр Лукашенко подмахнул указ о лозунге на безотлагательную военную службу в феврале-мае 2018 года

Хотите узнать больше? Президент Беларуси Александр Лукашенко подписал указ №21 "Об увольнении в запас и призыве на срочную военную службу, службу в резерве". Об этом 44

Имена лауреатов премии имени Александра Дубко в области культуры и искусства наименовали в Гродно(+Видео)

Хотите узнать больше? В этом году в Гродно в двадцатый раз вручили премию областного исполнительного  комитета «За творческие достижения в области культуры и искусства», 117

Глава. Наставник. Коллега. О Герое Беларуси Александре Дубко вспоминают те, с кем он жительствовал и вкалывал(+Видео)

Хотите узнать больше? Этот человек достоин многих высоких эпитетов: патриот, созидатель, человек, опередивший время, наша гордость и слава. О его мудрости, дальновидности, 249

Александр Лукашенко: в нынешнем бойко меняющемся мире белорусам величаво не затерять свою идентичность(+Видео)

Хотите узнать больше? Об этом Президент Беларуси Александр Лукашенко заявил во время приема на старый Новый год. Нынешнее поколение белорусов живет в очень непростое 195

Александр Дубко – человек-легенда. 14 января – 80 лет со дня рождения Героя Беларуси

Хотите узнать больше? Герой Социалистического Труда. Герой Беларуси. Своим учителем  называют его многие известные руководители разного ранга. Секреты его хозяйственного 168

"Пробуждают ощущение гордости за собственный народ" - Александр Лукашенко вручил премии "За душевное возрождение" и особенные премии 2017 года

Хотите узнать больше? Президент Беларуси Александр Лукашенко вручил премии "За духовное возрождение", специальные премии деятелям культуры и искусства, "Белорусский 224

Белокипенное «золото» Понеманья. На Лидчине возрождают уникальные традиции ткачества

Хотите узнать больше? Коллектив Лидского районного центра культуры и народного творчества удостоен специальной премии Президента Беларуси деятелям культуры и искусства. 183