Закрыть

Выберите свой город

Закрыть

Грамадзянская ініцыятыва “Хайсы”: ахвяры сталінізму на Віцебшчыне павінны быць ушанаваныя

Новая грамадзянская ініцыятыва з’явілася ў Віцебску 18 сакавіка. Яна мае назву “Хайсы”, так, як і населены пункт, каля якога былі знойдзены ямы з чалавечымі парэшткамі.

Грамадзянская ініцыятыва “Хайсы”: ахвяры сталінізму на Віцебшчыне павінны быць ушанаваныя

Віцебскі актывіст Кансерватыўна-хрысціянскай партыі — БНФ Ян Дзяржаўцаў, дзякуючы якому шырокай грамадскасці стала вядома страшная таямніца лесу недалёка ад Дрыколля і Хайсоў, расказаў пра тое, як былі знойдзены брацкія магілі, і які лёс напаткаў іх далей.

Пайшлі па грыбы, а знайшлі…

Упершыню пра ямы з чалавечымі косткамі Яну распавёў жыхар Лужасна Іван Кудзінаў 8 год таму. Мясцовы жыхар натрапіў на іх, збіраючы з братам грыбы. Паглядзець жа самому на могільнік актывісту КХП-БНФ удалося толькі ў 2014 годзе. Івана Кудзінава застаць жывым ужо не выпала, але ягоны брат таксама добра памятаў гэтае месца.

Грамадзянская ініцыятыва “Хайсы”: ахвяры сталінізму на Віцебшчыне павінны быць ушанаваныя

— За гэты час з’явілася і іншая інфармацыя аб сталінскіх злачынствах на Беларусі: была прэзентаваная кніга Зянона Пазняка пра Курапаты, а на сайце Радыё “Свабода” з’явілася “Картатэка Сталіна” Сяргея Дубаўца, — расказаў Ян Дзяржаўцаў. — Я вырашыў падлічыць, колькі людзей было рэпрэсавана, напрыклад, з майго роднага Лёзненскага раёна. Налічыў 1240 чалавек. Як вядома, многія загінулі у Віцебскай турме. Але ж куды зручней было расстрэльваць не ў сутарэннях, адкуль трэба было б вывозіць целы, а рабіць гэта дзесьці у прыгарадным лесе. Таму я амаль упэўнены, што у віцебскіх лясах знайшлі супакой менавіта ахвяры рэпрэсій.

Чые ж магілы пад Віцебскам?

Апытаныя мясцовыя жыхары таксама сцвярджаюць: пахаванні з’явіліся яшчэ да вайны. Кажуць, адзін селянін нават паказваў месцы расстрэлу немцам. Але самым кампетэнтным магло б быць меркаванне спецыялістаў-экспертаў. Выказваць якое яны, на жаль, не спяшаюцца.

Грамадзянская ініцыятыва “Хайсы”: ахвяры сталінізму на Віцебшчыне павінны быць ушанаваныя

— Мы напісалі заявы у абласны УУС, следчы камітэт, пракуратуру, — расказаў Ян Дзяржаўцаў. — Усе гэтыя заявы патрапілі ў Віцебскі раённы следчы камітэт. На наступны дзень да ям прыехалі спецыялісты камітэту, узялі некалькі чарапоў і костак на экспертызу і завезлі ў Віцебск.

Праз месяц эксперты далі адказ: высветліць колькі часу прайшло з моманту забойства немагчыма. Можа, на гэтае пытанне адкажуць сталічныя спецыялісты, якім былі перададзены косткі і чарапы? Цяпер мы чакае вынікаў адтуль.

Апошні раз мы цікавіліся лёсам чалавечых рэшткаў недзе з месяц таму. Зоя Высокіх – следчая, якая вядзе нашу справу — сказала, што экспертыза можа доўжыцца і год. А калі мы прасілі, каб нам паведамілі аб яе выніках, то атрымалі адмову: маўляў, мы не з’яўляемся заяўнікамі. Тады на адрас абласнога следчага камітэту мы накіравалі зварот грамадзян з аналагічнай просьбай. Адказу чакаем каля месяца. Пасля плануем падаваць заяву ў суд. Так нам параіў адвакат.

Самым дзіўным для ініцыятараў экспертызы, па іх словах, стала тое, што да гэтага часу у Беларусi не гатовы адкрыта гаварыць пра злачынствы НКУС. Аказваецца, кіраўніку аднаго з пашуковых атрадаў было вядома пра гэтыя пахаванні каля 20 год таму, але яму параілі маўчаць… А браты Кудзінавы, знайшоўшы страшныя ямы, у 80-я гады заяўлялі аб гэтым і ўчастковаму, і ў сельсавет, і лужаснянскаму святару. Ніякіх мер тады ніхто не прыняў.

Пахаваць па-хрысціянску

Не чакаючы вынікаў экспертызы, ініцыятыўная група пачала збор подпісаў пад зваротам ў сельскі савет. Ад мясцовых уладаў чакаюць дазволу і дапамогі ў пахаванні расстраляных. Дапамога найперш тычыцца кантактаў з іншымі дзяржаўнымі ўстановамі: неабходны дазвол на прарэджванне лесу каля месца пахавання, для упарадкавання дарогі да брацкай магілы і г.д.

Грамадзянская ініцыятыва “Хайсы”: ахвяры сталінізму на Віцебшчыне павінны быць ушанаваныя

Многае з таго, што было магчыма, актывісты зрабілі яшчэ ў час першай паездкі ў Хайсы, у лістападзе 2014. Тады ля брацкіх магіл былі усталяваныя тры крыжы, якія асвяціў уніяцкі святар айцец Зміцер.

У бліжэйшыя месяцы запланавана добраўпарадкаванне, а таксама складанне падрабязнай карты праезду да месца гібелі людзей, — зусім хутка гэтую карту можна будзе знайсці у інтэрнеце.

Грамадзянская ініцыятыва “Хайсы”: ахвяры сталінізму на Віцебшчыне павінны быць ушанаваныя

Нягледзячы на тое, што назва грамадскай ініцыятывы ўказвае на канкрэтны населены пункт, яна будзе тычыцца ушанавання памяці ахвяр сталінізму усёй Віцебская вобласці. У планах актывістаў таксама зварот да ўлад з прапановай паставіць у Віцебску помнік грамадзянам, рэпрэсіраваным пад час сталінскага тэрору.

— Там ляжаць людзі! Мы вырашылі, што так усё пакідаць нельга. Абавязкова трэба упарадкаваць гэта месца, годна пахаваць парэшткі і стварыць мемарыял,— упэўнены Ян Дзяржаўцаў.

Заметили ошибку? Выделите текст, нажмите Ctrl+Enter и оставьте замечание!

Комментарий (Максимум 1000 символов)

Вопрос: 24 часа это - ?

Вы знаете что-то интересное или важное и готовы этим поделиться?
Обязательно свяжитесь с нами, это очень просто!

Выберите удобный способ для связи или напрямую отправьте сообщение в редакцию через форму на этой странице.

Govorim.by

vk.com/govorimby

Внимание! Новости рекламного характера публикуются по предварительной договорённости. Подробнее цены на размещение рекламы смотрите здесь

Хотите сэкономить 30% на изготовлении кухни или шкафа-купе?

Новости Витебска

Борьба с коррупцией продолжается: прокуратура возбудила ряд уголовных дел

Хотите узнать больше? Прокуратура возбудила ряд уголовных дел в отношении региональных управленцев и должностных лиц. Об этом сообщает пресс-служба Генеральной прокуратуры 139

Прокуратура и госконтроль Витебской области изучают законность деятельности РУП «Витебскавтодор»

Хотите узнать больше? Гениректору РУП «Витебскавтодор» порекомендовали правильно определять стоимость строительства объектов и не нарушать трудовые права работников. 476

Три килограмма ртути нашли в Лепеле на территории предприятия

Хотите узнать больше? 26 октября в Лепеле при ведении земляных работ на территории частного унитарного предприятия было найдено три килограмма ртути... 1 100

В лесу под Новополоцком обнаружили немецкие мины

Хотите узнать больше? 26 октября в лесу у Новополоцка обнаружили 18 противотанковых мин ТМ-42 (Tellermine 42) времен Второй мировой войны... 990

Витебская афиша с 26.10.2015 по 1.11.2015 года

Хотите узнать больше? Афиша мероприятий в Витебске на неделю с 26 октября по 1 ноября 2015 года: кино, театр, выставки, концерты, развлечения... 911

Международный инновационный форум в Витебске и Орше соберет профессионалов и новичков бизнеса

Хотите узнать больше? Международный инновационный форум в Витебске и Орше объединит профессионалов и новичков бизнеса, сообщили БЕЛТА в Витебском облисполкоме... 748

У Віцебску дадуць канцэрт адразу два гурты: The Unlimited Trio і Vuraj

Хотите узнать больше? 5 лістапада з вялікім восеньскім канцэртам ў Віцебск завітаюць адразу два непаўторныя музычныя гурты! Для нас зайграюць касмічныя The Unlimited Trio 571

В Витебске налоговая с милицией изъяли в магазине «Добрыня» мотоблоки

Хотите узнать больше? 25 октября в Витебске нарядом Первомайского отдела охраны, совместно с сотрудниками ОБЭП и ИМНС в магазине «Добрыня» выявлен факт реализации 1 380