Закрыть

Выберите свой город

Закрыть

“Сказаць “дзякуй” зямлі, якая дала жыццё”

“Сказаць “дзякуй” зямлі, якая дала жыццё”

Аляксандр Ясюковіч з сынам Аляксандрам у гасцях у сям’і Віктара Ясюковіча.

Амаль 60 гадоў таму Аляксандр Ясюковіч разам з маці пакінулі на Варапаеўшчыне ўсё, што мелі, і толькі з дакументамі і самымі неабходнымі рэчамі рушылі ў далёкую дарогу. Іх канчатковым прыпынкам быў амерыканскі горад Чыкага. Нядаўна 76-гадовы Аляксандр Аляксандравіч разам з сынам Аляксандрам прыехаў з горада Арланда — сталіцы штата Фларыда — на сваю радзіму, каб прайсціся сцежкамі дзяцінства, пабываць у асінагароцкай царкве, дзе яго хрысцілі, сустрэцца з раднёй. Пазнаёміцца з унікальным земляком давялося і мне.

Аляксандр Ясюковіч нарадзіўся ў 1938 годзе на хутары Прыязнь, недалёка ад вёскі Макаршчына. Вучыўся ў Хоцькаўскай пачатковай школе, сярэднюю закончыў у Ласіцы. Пасля таго, як яго бацька быў рэпрэсіраваны і высланы ў Сібір, з маці выехалі спачатку ў Польшчу, а затым у Амерыку. Закончыў духоўныя семінарыі ў Варшаве і Джонстаўне (штат Пенсільванія), Багаслоўскі інстытут Святога Сергія ў Парыжы. У 1972 годзе архіепіскапам быў узведзены ў сан святара. У Злучаных Штатах служыў у прыходах Чыкага, быў сакратаром Чыкагскай епархіі Артадаксальнай Царквы ў Амерыцы. Цяпер на пенсіі.

Шчымлівы ўспамін дзяцінства

— У 1912 годзе мой бацька падаўся ў Амерыку на заработкі, — расказваў госць. — Ён быў не проста працавітым, але, напэўна, і вельмі ашчадным. Купіў дом у Чыкага і ў 1923 годзе вярнуўся на Варапаеўшчыну. Набыў 100 гектараў зямлі недалёка ад вёскі Макаршчына. Ажаніўся. І зноў паехаў зарабляць грошы. Праз некаторы час паклікаў да сябе маму. Як яна расказвала пазней, дарога праз акіян заняла шэсць тыдняў. Там нарадзіўся мой брат Міхаіл. У 1936-ым мама вярнулася на Бацькаўшчыну, праз год прыехаў тата, яшчэ праз год нара­дзіўся я.

Ясюковічы жылі заможна. Апрацоў­ваць зямлю, упраўляцца на млыне, які пабудавалі на рацэ ў Алешыне, часаць воўну наймалі ў дапамогу іншых людзей. Мернае жыццё парушыла Вялікая Айчынная вайна. Старэйшага брата забралі на фронт, а ў 1946-ым асудзілі бацьку і вывезлі ў Сібір, дзе ён праз год памёр. Маці з малодшым сынам пакінулі маёнтак і пасяліліся ў бацькоў у Рудакове, што недалёка ад Верацеі. Потым яна вырашыла ўвогуле падацца ў Чыкага, дзе ў іх быў свой дом. Аформіць дакументы для выезду дапамаглі знаёмыя, пераадолець цяжкасці — Усявышні. Першым прыпынкам стала Польшча, дзе пасля вайны застаўся Міхаіл. Праз пяць гадоў нарэшце ўдалося трапіць у Амерыку.

Многае захавала памяць Аляксандра Аляксандравіча. Але з-за празмернай занятасці ў маладосці ўспаміны наплывалі рэдка. Цяпер яму захацелася знайсці тых, з кім цікава было б прыгадаць мінулае, успомніць родных, суседзяў, з якімі побач жылі. І А. А. Ясюковіч заняўся пошукам. Дзякуючы інтэрнэту і айцу Анатолію з асінагароцкай царквы выйшаў на Віктара Ясюковіча з Варапаева. Калі сталі “разбіраць” радню, аказалася, што дзед Віктара і дзед Аляксандра былі стрыечнымі братамі. Чатырнаццаць гадзін палёту — і амерыканцы ступілі на беларускую зямлю.

Прыязні няма, а прыемнасць ёсць

— Апошнім часам пагоршылася зда­роўе, — гаварыў субяседнік, — і я вырашыў: трэба паспець паказаць сыну не толькі сваю маленькую радзіму, але і ўвогуле Беларусь, пра якую ў Амерыцы амаль нічога не ведаюць. Часцей сталі гаварыць пасля алімпійскіх гульняў у Сочы. Краіну праславілі Дар’я Домрачава і іншыя спартсмены, якія паказалі бліскучыя вынікі. Дагэтуль большасць маіх знаёмых са здзіўленнем перапытвалі: дзе гэта Беларусь? А ім варта было б паглядзець Мінск, іншыя гарады. Раней мне даводзілася бываць у Маскве, Вільні і толькі на пару гадзін заязджаць у Рудакова да сваякоў па лініі мамы.

Маці Аляксандра Ясюковіча дажыла разам з яго сям’ёй да 82 гадоў. Пра Варапаеўшчыну ўспамінала рэдка. Напэўна, яна закрэсліла ўсё, што звязвала яе з радзімай, каб не трывожыць сэрца. У Чыкага было жыллё, раслі ўнукі, сыны (Міхаіл таксама перабраўся з Польшчы ў Чыкага і купіў дом недалёка ад малодшага брата. На жаль, яго жыццё абарвалася ў 45 гадоў). Цяпер у Аляксандра Аляксандравіча ўзнікае шмат пытанняў, якія яму хацелася б задаць маці. На жаль, позна.

— На месцы Прыязні буяе трава. Нічога не напамінае пра тое, што там некалі віравала жыццё. Даўно разабраны дом і іншыя пабудовы, нават каменне з фундамента вывезена. Засталася рачулка, плынь якой навявае лёгкі сум па мінулым. Але так прыемна было пастаяць на родным полі, падыхаць паветрам, сказаць “дзякуй” зямлі, якая дала жыццё і сілы па ім ісці, — прызнаўся госць.

Іканапіс — сэнс жыцця

З дзяцінства Аляксандр захапляўся мастацтвам. Маці хацела, каб сын стаў доктарам або свяшчэннаслужыцелем. Калі пакінулі Пастаўшчыну і часова жылі непадалёк Беластока, там якраз рэстаўравалі царкву. Юнак з вялікай цікавасцю назіраў за работай прафесараў-мастакоў з Кракаўскай акадэміі мастацтваў. А потым разаслаў палатно і сам намаляваў ікону Мікалая Цудатворца. Усім, хто бачыў, падабалася. Разумеў, што не хапае ведаў. Чэрпаў іх у духоўных семінарыях. Адным з яго настаўнікаў быў вядомы іканапісец Л. Успенскі.

Першы распісаны Ясюковічам храм знаходзіцца ў Чыкага. А ўсяго іх больш за 30.  У іх ліку новы сабор Святога Аляксандра Неўскага ў Пітсбургу. Іканапісу вучыўся сам, потым сваім вопытам ахвотна дзяліўся з маладымі мастакамі. А каб веды перадаць нашчадкам, піша падручнік, зняў 9 відэафільмаў пра тонкасці ікана­пісу. З’яўляецца прэзідэнтам заснаванай ім асацыяцыі літургічных мастацтваў. Валодае адзінаццацю мовамі, са мной размаўляў на найчысцейшай беларускай. Цяпер айцец Аляксандр збірае матэрыялы для кнігі пра беларускія народныя традыцыі. Асаблівую ўвагу засяроджвае на абрадзе вяселля.

Багатыя духоўна

Айцу Аляксандру давялося шмат дзе пабываць, і ўсюды ён лічыў сябе беларусам. Апалячыць хацелі ў Польшчы. І многія яго землякі паддаліся гэтаму. Ясюковіч нідзе не саромеўся сваёй нацыянальнасці, наадварот, стараўся больш расказаць пра наш народ і родную краіну.

— Стыль жыцця амерыканцаў, французаў істотна адрозніваецца ад укладу жыцця беларусаў, — разважаў. — Беларусы вельмі добразычлівыя, адкрытыя. Такімі былі спрадвеку і не страцілі гэтага дару. У іх цесныя адносіны не толькі з роднымі, але і з суседзямі. Я 30 гадоў жыву на адной вуліцы і ўсяго раз бачыў суседку. У Амерыцы кожны разлічвае толькі на свае сілы: ёсць я, мае жонка, дзеці і… работа. У нас людзі шмат працуюць, намнога больш чым у Беларусі. Мне хацелася б, каб мае дзеці падтрымлівалі адносіны з беларускай раднёй, вучыліся ў іх чуласці, гасціннасці, аптымізму, чэрпалі тут зарад бадзёрасці. Духоўна беларусы ў тысячу разоў багацейшыя за іншыя народы. Ганарыцеся гэтым.

Беларусь — часцінка сэрца

— Паездка пакінула шмат прыемных уражанняў, — дзяліліся Ясюковічы-госці. — Якія смачныя беларускія стравы! Спадабаліся дранікі, галубцы, катлеты і многае іншае. Мы сустрэліся з вялікай раднёй. Многія адклалі ў бок усе справы і прыехалі з Віцебска, Санкт-Пецярбурга. А колькі мясцовых запрашалі да сябе на вячэру, чаяванне!

— Як высветлілася, нас, Ясюковічаў, вельмі шмат, — уступае ў размову Віктар Ясюковіч, гаспадар дома, дзе спыніліся госці і праходзіла наша сустрэча. — У майго дзеда Івана былі чатыры браты. Пра лёс старэйшага, які ў маладосці паехаў кудысьці на заработкі, нічога не было вядома. Нядаўна праз Facebook адшукаў у Аргенціне бацькавага стрыечнага пляменніка і яго сына, і той прыслаў пасведчанне аб нараджэнні Анатоля Ясюковіча — дзедавага брата. Магчыма, неўзабаве будзем прымаць гасцей і з гэтай далёкай краіны. Шкада, што я не валодаю англійскай мовай, а Аляксандр-малодшы — рускай або беларускай.

— Засмучае адно, што мае дзеці не знайшлі часу, каб вывучыць бацькаву мову, — казаў Аляксандр-старэйшы. — Саша — рэдактар аддзела на тэлебачанні, ведае многія замежныя мовы, а беларускую — не. Хаця за дзесяць дзён гасцявання таму-сяму навучыўся. Спадзяюся, што яму і яшчэ двум маім сынам у будучым захочацца прыехаць у Беларусь.

Гутарка зацягнулася, мне было вельмі цікава слухаць гэтага сталага амерыканца з глыбокімі беларускімі каранямі, які кожную гісторыю са свайго жыцця суправаджаў трапнымі беларускімі прымаўкамі і прыказкамі, афарызмамі, у тэму расказваў анекдоты. Развітваліся як даўнія знаёмыя. Айцец Аляксандр падарыў мне некалькі сваіх работ.

Анна АНІШКЕВІЧ. Фота аўтара.

Заметили ошибку? Выделите текст, нажмите Ctrl+Enter и оставьте замечание!

Комментарий (Максимум 1000 символов)

Вопрос: Спутник планеты Земля?

Вы знаете что-то интересное или важное и готовы этим поделиться?
Обязательно свяжитесь с нами, это очень просто!

Выберите удобный способ для связи или напрямую отправьте сообщение в редакцию через форму на этой странице.

Govorim.by

vk.com/govorimby

Внимание! Новости рекламного характера публикуются по предварительной договорённости. Подробнее цены на размещение рекламы смотрите здесь

Хотите сэкономить 30% на изготовлении кухни или шкафа-купе?

Новости Постав

Поставчане, не пугайтесь – 6 декабря в районе прозвучат сирены

Хотите узнать больше? Изображение использовано в качестве иллюстрации. Фото с сайта bigstockphoto.com 6 декабря на Поставщине МЧС будет проводить годовую проверку системы 22

Край.бай разыграе білет на тэлевізійныя здымкі праекта тэлеканала СТБ «Залатая калекцыя беларускай песні»

Хотите узнать больше? Іна Ананасьева. Фота з сайта govorim.by 6 cнежня ў 19.00 на сцэне канцэртнай залы Палаца культуры горада Маладзечна пройдуць здымкі папулярнага 26

Врач, юрист, психолог и месса в костеле. График мероприятий ко Дню инвалидов в Поставах

Хотите узнать больше? Изображение использовано в качестве иллюстрации. Автор фото неизвестен В Поставах запланирован целый ряд мероприятий, посвященных Дню инвалидов. 2 28

Розыгрыш окончен. Сладкий подарок достался Александре Петровской из Молодечно (фото)

Хотите узнать больше? Сладкий подарок достался Александре Петровской. Фото Катерины Сушко, Край.бай Александра Петровская выполнила все условия конкурса и была пятой по 26

Адкажы на пытанні і атрымай білет на тэлевізійныя здымкі праекта тэлеканала СТБ «Залатая калекцыя беларускай песні»

Хотите узнать больше? Выява выкарыстана ў якасці ілюстрацыі. Фота з сайта lh3.ggpht.com Здымкі папулярнага праекта тэлеканала СТБ «Залатая калекцыя беларускай песні» 25

В Поставах восстановят памятник на могиле польских солдат, находящийся во дворе магазина

Хотите узнать больше? Памятник на могиле польских солдат в Поставах. Исторический и современный вид. Фото postawy.by и postavyiokrestnosti.blogspot.com.by. Коллаж – с 38

Автопробег по Поставщине дошел до кладбища І мировой у пограничной полосы, куда не пускают обычных людей (фото)

Хотите узнать больше? Участники автопробега по местам Нарочской операции Первой мировой войны на территории Поставского района 17 ноября в д. Норковичи. Фото Вадима Шишко 36

Сустрэча ўсяго каталіцкага духавенства Віцебскай дыяцэзіі адбылася 17 лістапада ў Паставах (фота)

Хотите узнать больше? Сустрэча каталіцкага духавенства Віцебскай дыяцэзіі ў Паставах 17 лістапада. Фота з сайта catholic.by 17 лістапада ў касцёле Беззаганнага Зачацця 32