Закрыть

Выберите свой город

Закрыть

Жывіце доўга, Папам благаславёныя Дземяшы!

Жывіце доўга, Папам благаславёныя Дземяшы!

Задаю ў інтэрнэце «вёска Дземяшы» — і чытаю: «Вёска за 23 кіламетры на ўсход ад Пастаў, за 6 кіламетраў на захад ад Варапаева. Вядома з 1905 года як вёска і выселкі ў Лучайскай воласці Вілейскага павета Віленскай губерні. Назва патранімічная, паходзіць ад імя Дзямяш, якое з’яўляецца мясцовай формай імя Дзям’ян (кананічнае — Даміан, што азначае “які належыць багіні Дамініі”). Так гэта ці не на самай справе, сцвярджаць цяжка. Сёння ў вёсцы няма ні аднаго чалавека з такім імем.

Гонар усіх

У кожнага населенага пункта ёсць свае адметнасці і вядомыя людзі.  Гонар Дземяшоў — ксёндз-прэлат Аляксандр Рагіня, які цяпер працуе сакратаром Апостальскай Нунцыятуры (прадстаўніцтва Папы Рымскага) у Астане (Казахстан).

Жывіце доўга, Папам благаславёныя Дземяшы!

Ксёндз Аляксандр Рагіня з Папам Францішкам.

Крочу да дагледжанага дома, які стаіць воддаль дарогі. Паабапал сцяжынкі — беластволыя бярозкі. Яны пасаджаны старэйшым братам ксян­дза Аляксандра ў гонар яго святарскага пасвячэння. З таго часу мінула дванаццаць гадоў.

На парозе ўтульнага дома сустракае мама Ганна Эдвардаўна. Яна пэўны час з бацькамі жыла ў Карэліі, Казахстане. На радзіму штогод прыязджалі ў госці. А калі Аня выйшла замуж за мясцовага хлопца, нарадзіла  Віцю, а праз два гады Сашу, перабраліся сюды назаўсёды, купілі ў Дземяшах дом, у якім Ганна Эдвардаўна жыве і цяпер.

— Сыны крыху яго пераабсталявалі, — расказвала. — Праклалі водаправод, ёсць такія-сякія ўмовы. Вельмі хораша ў нас летам. Калі Саша прыязджае ў водпуск, збіраюцца яго аднакурснікі і сябры з семінарыі, знаёмыя ксяндзы. Смакуюць мае вясковыя стравы, дыхаюць чыстым паветрам, любуюцца прыгажосцю прыроды.

— А калі Вы зразумелі, што малодшы сын пойдзе святарскай дарогай? — цікаўлюся.

— У Карэліі і Казахстане, дзе прайшло маё дзяцінства, не было ні касцёлаў, ні цэркваў. Мама з татам навучылі малітвам. Але ад веры я была далёкая. У Дземяшах рэлігія шанавалася пакаленнямі. Калі сыны падраслі, сталі думаць, як давесці іх да першай споведзі і Камуніі. І тут у наш дом завітала Ганна Дубовік з Круткоў і прапанавала дапамагчы ў гэтым. Яна была сястрой законнай і дома тайна вучыла дзяцей рэлігіі. Першую Камунію Саша прыняў у пастаўскім касцёле. А неўзабаве і ў Лучаі касцёл адкрылі. Мы бачылі  вялікую цягу сына да паслугавання ксяндзу, да шчырай малітвы. Ніводнай нядзельнай Імшы не прапускаў. За 8 кіламетраў зімой дабіраўся пешшу, летам на веласіпедзе. Калі вучыўся ў адзінаццатым класе Варапаеўскай сярэдняй школы, сказаў, што будзе паступаць у духоўную семінарыю. Святарства — гэта нейкая асаблівая таямніца. Ксяндзамі становяцца тыя, каго Бог кліча за сабой. Саша пачуў Яго кліч.

Пасля заканчэння духоўнай семінарыі ў Гродне ксёндз Аляксандр некаторы час працаваў у парафіях Віцебскай дыяцэзіі. А потым па благаслаўленні біскупа Уладзіслава Бліна быў накіраваны на вучобу ў Папскую дыпламатычную акадэмію, якая займаецца падрыхтоўкай духавенства да дыпламатычнай службы Апостальскай Сталіцы і да працы ў Дзяржаўным сакратарыяце Святога Пасаду. У Папскім Латэранскім універсітэце ў Рыме абараніў доктарскую дысертацыю. Практыку праходзіў ва Уган­дзе (Афрыка), дыпламатычную кар’еру пачаў у ватыканскім прадстаўніцтве ў Эквадоры. Цяпер працуе ў Астане. У доме маці на сцяне вісяць фотаздымкі ксяндза Аляксандра з Папамі — Янам Паўлам II, Бенедыктам XVI і Францішкам. Кожны з іх праз маладога ксяндза перадае благаслаўленне нашай Беларусі і невялікай вёсачцы Дземяшы. 1 кастрычніка мінулага года Папа Рымскі Францішак далучыў ксяндза Аляксандра Рагіню да ліку сваіх капеланаў. Ганаровага капелана традыцыйна называюць прэлатам.

Нягледзячы на занятасць, ксёндз Аляксандр не забывае  сваёй маленькай радзі­мы. І хоць асноўныя клопаты па ўтрыманні дома, агародаў кладуцца на плечы старэйшага брата Віктара, які з сям’ёй жыве ў Паставах і рэгулярна прыязджае ў Дземяшы, ксёндз Аляксандр таксама можа ўзяць у рукі  сякеру і малаток,  касу і лапату. Не цураецца ніякай работы. Вельмі любіць кветкі. Таму летам каля дома іх цвіце мноства.

Жывіце доўга, Папам благаславёныя Дземяшы!

З мамай і хрэсніцай Машай.

— Кожны прыезд Сашы для ўсіх нас вялі­кая радасць, — гаварыла Ганна Эдвардаўна. — З асаблівым нецярпеннем чакае яго мая ўнучачка Маша. Яна яго хрэсніца. Вучыцца ў пятым класе раённай гімназіі. Збіраемся тады ўсе разам, слухаем яго расказы пра краіны, у якіх Сашу давялося пабываць.

Старэйшына разам у бядзе і ў радасці

— А я чула іншую легенду, — гаварыла старэйшына вёскі Галі­на Эдмундаўна Якубовіч. — Даўным-даўно жыў на гэтых землях пан. Аднаго разу яго работнікі пагублялі мяшкі. Пан бегаў і крычаў: «Дзе мяшкі, дзе мяшкі?» Адсюль і назва мясцовасці. Напэўна, быў некалі і пан, былі і парабкі. А цяпер толькі ў дванаццаці хатах жыве дваццаць чалавек.

Жывіце доўга, Папам благаславёныя Дземяшы!

Галіна Эдмундаўна і Клеафас Калікставіч Якубовічы.

 Большасць — пенсіянеры, адзі­нокія. Не па сілах ім гаспадарка. Сабака ў двары, каб голас падаў, убачыўшы чужога, і кот, які ратуе ад адзіноты.  Душа баліць з-за таго, што вёска пусцее. Да нас прыязджае аўталаўка, заходзіць рэйсавы аўтобус, а мы стараемся, каб каля дамоў быў парадак. Пра нашу вёску ведаюць нават у Рыме.

Галіна Эдмундаўна ў мінулым галоўны эканаміст саўгаса «Старадворскі», а Дземяшы — яе радзіма. З мужам Клеафасам Калікставічам разам пражылі амаль пяцьдзясят гадоў. Выхавалі сына Генадзія, які цяпер жыве ў Фаніпалі, працуе галоўным механікам у дарожнай галіне, і дачку Людмілу — яна настаўніца мясцовай школы, жыве ў Старым Двары. І хоць яны маюць свае сем’і, жыллё,  бацькоўскі дом  для  іх самае жаданае месца. Тут адпачываюць сэрцам, набіраюцца мудрасці ў бацькоў, душэўнай сілы ў родных сценах.

У цяжкія хвіліны падтрымлівае вера

Ядвігу Іванаўну Вырвіч не заўсёды можна застаць дома. У нядзелю абавязкова едзе на святую Імшу ў капліцу ў Стары Двор або лучайскі касцёл. У Вялікі пост кожную пятніцу ў капліцы праводзіць набажэнства Крыжовага шляху Хрыста. Калі хто памірае, жанчыну запрашаюць памаліцца. Мне пашанцавала: у той дзень, калі я была ў Дземяшах, Ядвіга Іванаўна пікіравала памідоры.

— У вёсцы толькі не лянуйся — работу заўсёды знойдзеш, — кажа, мыючы рукі. — Вось і мы яшчэ трымаем карову, ёсць іншая жыўнасць. Пакуль удваіх з мужам рупімся, падмяняем адно аднаго. У маёй памяці захаваліся розныя перыяды з жыцця вёскі. У 80-90-ыя было каля 40 двароў, каля 70 жыхароў і амаль 60 кароў. Некаторыя гаспадары трымалі па дзве, а то і па тры каровы. Цяпер на ўсю вёску тры. Жылых дамоў — праз адзін, а то і радзей. А некалі, як расказвалі мае бацькі, у Дземяшах быў самастойны калгас. Вёска развівалася. Вось здымак, калі гаспадарка набыла першы трактар. Якое гэта дзіва было!

Жывіце доўга, Папам благаславёныя Дземяшы!

Ля трактара — мясцовы брыгадзір, маладая аграном, прысланая пасля вучобы, і механізатары з МТС. Прагрэс далёка зайшоў, колькі сучаснай тэхнікі выпускаецца, але ў вёсках ніхто не затрымліваецца. Пакуль жывём мы, прыязджаюць дочкі, унукі. А ў дамах, гаспадары якіх памерлі, так і  не свецяцца вокны, пустазеллем зарастаюць агародчыкі.

Колькі  выпрабаванняў паслаў  лёс гэтай жанчыне!

Жывіце доўга, Папам благаславёныя Дземяшы!

Ядвіга Іванаўна Вырвіч і Вацлаў Вацлававіч Высоцкі.

Першае замужжа аказалася няўдалым. Муж любіў выпіць, быў агрэсіўным. Падчас чарговай сваркі ледзь не зарэзаў. Яго пасадзілі, а яна засталася з двума дзецьмі. Пазней сышлася з Вацлавам Высоцкім, нарадзіла яшчэ дачку. 17 ліпеня 1995 года Ядвізе Іванаўне споўнілася 48. У гэты дзень яна пахавала свайго дваццацідзевяцігадовага сына Паўла, які ўтапіўся ў мясцовым возеры. Мінула амаль дваццаць гадоў, а рана не зажывае. Удавой засталася яго жонка, сіратой — дачушка. Боль жа мацінага сэрца ні з чыім не параўнаць.

— Праблем і цяжкасцей хапала пастаянна, — гаварыла Я. І. Вырвіч. — Але мяне падтрымлівала і падтрымлівае вера. Яна перадалася ад бацькоў. Нават у той час, калі бліжэйшыя касцёлы  закрылі, на вялікія святы ездзіла ў Гадуцішкі, Глыбокае. Часта збіраліся на малітву ў доме Магдалены Фярковіч. Людзей у вёсцы было шмат, і ўсе хінуліся да Бога. Радасць прынёс 1990 год, калі парафіянам вярнулі лучайскі касцёл. А якую ўрачыстасць арганізавалі, калі наш зямляк Аляксандр Рагіня атрымаў святарскае пасвячэнне! Хто б мог падумаць, што звычайны хлопчык з простай вясковай сям’і так далёка пойдзе. Праз яго ў многіх краінах свету ведаюць пра нашу Беларусь.

«Пчолы — мае дактары»

Самы старэйшы жыхар Дземяшоў Альфонс Феліксавіч Трапук (яму ідзе 88 год) памятае вёску шматлюднай.

Жывіце доўга, Папам благаславёныя Дземяшы!

Альфонс Феліксавіч Трапук.

Да Вялікай Айчыннай вайны тут было 70 двароў. У кожнай хаце пражывала не менш за 5-6 чалавек. Вось і ў Феліксавіча былі чатыры браты і дзве сястры.

— Як разлучыла нас вайна, так больш і не ўбачыўся я са старэйшымі братамі, — успамінаў. —  Люцыяна ў армію прызвалі ў 1939 годзе. Дзе толькі ён ні ваяваў! У адным з баёў адарвала руку. Урэшце апынуўся ў Англіі, у Лондане меў дом. А на Бацькаўшчыну так і не выбраўся. Прыязджала яго дачка. Для мяне было дзіва, што Лютак не навучыў яе сваёй роднай мове: размаўляла толькі па-англійску. Віцьку вывезлі ў Германію ў 43-ім. Ён там і застаўся. Ажаніўся з палячкай. Пазней перабраліся ў Канаду. Брат працаваў у шахтах, добра зарабляў, жыў заможна. Але час быў такі, што не так проста было прыехаць у Савецкі Саюз.  Дзяцей у яго не было. Мечыка забралі ў армію 4 мая 1941 года, а 22 чэрвеня пачалася вайна. Ён быў сувязістам, служыў каля Мінска. Загінуў, калі немцы бамбілі Мінск.

Альфонс Феліксавіч ваяваў у складзе Польскай Арміі. Дайшоў да Чэхаславакіі. Як кажа сам, Бог сцярог яго на дарогах вайны. Напрыклад, быў такі выпадак. Ахоўваў склад, толькі змяніўся — нямецкія самалёты пачалі бамбіць тое месца, і баявыя таварышы загінулі.

А. Ф. Трапук вярнуўся дадому. У 1948 годзе ажаніўся з мясцовай прыгажуняй Марыяй.  Расказваў, што яна не толькі прыгожая была, але і вельмі дзелавая, прабіўная. У 1943-ім бацька пасадзіў малады сад. Тоны яблыкаў з яго збіралі! Прадаваць вазілі і ў Ленінград, і ў Рыгу. Гэта прыносіла немалы даход. Альфонс Феліксавіч працаваў у будаўнічай брыгадзе. Колькі будынкаў узведзена пры непасрэдным яго удзеле! У 1955 годзе завялі пчол.

— Неаднойчы пераконваўся ў тым, што пчолы не любяць лайдакоў, — гаварыў чалавек. — Як папрацуеш — такі і вынік будзеш мець. У нас мёд на стале пастаянна. Цукру не ўжываем. Ля пчол сіл набіраюся. Хутка 90, а ніколі ніякія хваробы не прыставалі. Пчолы — мае дактары. З родных толькі я і малодшы брат у Жодзіне засталіся. Тры гады, як няма маёй Мані. Сумна без яе. Жыву з малодшым сынам. Старэйшы — у Пружанах. Ёсць унук і ўнучка, пяцёра праўнукаў.  Маладыя за мяжу адпачываць едуць. А мне няма нідзе лепш, як дома. Ніколі не пашкадаваў, што ўсё жыццё пражыў у Дземяшах.

«Пакуль будуць сілы, вёску не пакіну»

Доўгі час у Дземяшах былі пастаянныя жыхары, адданыя сваёй зямлі. Маладыя ехалі вучыцца, заставаліся ў вялікіх гарадах, а бацькі рупіліся ў мясцовым саўгасе і па сваёй гаспадарцы. У 1991 годзе ў вёсцы пасялілася сям’я Якушэнкаў. Мясцовыя прыглядаліся да прыезджых, тыя ў сваю чаргу вывучалі мясцовыя звычаі і традыцыі. Урэшце пасябравалі, нават парадніліся.

Жывіце доўга, Папам благаславёныя Дземяшы!

Таццяна Аляксандраўна Якушэнка

 — Я нарадзілася ў Рагачове, — расказвала Таццяна Аляксандраўна. — Там выйшла замуж, нарадзіла траіх дзяцей. Муж працаваў аўтакранаўшчыком, я — машыністам вежавага крана. Мелі трохпакаёвую кватэру. Аварыя на Чарнобыльскай атамнай электрастанцыі прымусіла пакінуць родны горад.

Знаёмыя, якія  жылі ў Краснадары, запрасілі да сябе. І Якушэнкі паехалі. У Беларусі засталася толькі старэйшая дачка Анжэла, якая на той час паступіла ў Аршанскае медыцынскае вучылішча. Па размеркаванні яна трапіла ў Варапаева, пазнаёмілася з хлопцам з Цівунцаў. Бацькі прыехалі на вяселле. І так ім спадабаліся мясцовасць, людзі! Тым больш што ў Краснадары здароўю малодшай дачкі Карыны не спрыяў клімат. Таму, пагаварыўшы з кіраўніцтвам саўгаса «Старадворскі», рашыліся на чарговы пераезд.

— Я ніколі ў жыцці не даіла карову, — успамінала жанчына. — А тут лёс прымусіў. От нагаравалася. А каня запрагаць як вучылася!  Вяскоўцы спачатку да нас аднесліся насцярожана, прыглядаліся, а потым прынялі як сваіх.

— Якушэнкі зарэкамендавалі сябе працавітымі, прыстойнымі людзьмі, — расказвалі мне ў Дземяшах. — Толькі гаспадару пажыць не давялося. Праз сем гадоў памёр. Ужо 14 гадоў, як Таццяна ўдава.

— Мне нядаўна споўнілася 60, — працягвала Таццяна Аляксандраўна. — Прадаўжаю працаваць, была даяркай, цяпер даглядаю цялят. Разам са мной стараюцца на ферме Зоя Кухальская, Надзея Кошка. Яны мала­дзейшыя за мяне, але ладзім. За работай час па-іншаму ідзе. Дома трымаю в’етнамскіх парасят, качак, курэй. Сёлета купіла інкубатар, заклала яйкі, чакаю куранятак. Дочкі ў Паставах маюць добраўпарадкаваныя кватэры, клічуць да сябе, а мне добра тут. Неяк ездзіла ў Рагачоў, пабыла крыху — і засумавала па Дземяшах. Год назад лячылася ў хірургічным аддзяленні цэнтральнай раённай бальніцы. Бязмежна ўдзячна асабіста загадчыку аддзялення Аляксандру Сцяпанавічу Губрэславу і ўсяму медыцынскаму персаналу за прафесіяналізм, чулыя адносіны. Па пашпарце я расіянка. За тыя тры гады, што пражылі ў Краснадары, стала ёй аўтаматычна. Парадокс: нарадзілася ў Беларусі, жыла тут да пераезду ў Расію і ўжо больш за дваццаць гадоў, як у Дземяшах, а атрымаць грамадзянства ніяк не магу. Душой прырасла да лю­дзей і, пакуль будуць сілы, вёску не пакіну.

Жыхары Дземяшоў пасля зімы наводзяць парадак у сваіх дварах. Шкада, што многія дыхтоўныя дамы стаяць без гаспадароў. Два з іх прыгледзелі дачнікі. Магчыма, і ў іншых знойдуцца новыя гаспадары і  ўдыхнуць у іх жыццё. Мясціны тут прыгожыя, людзі шчырыя, землі ўрадлівыя. Вёска благаславёная Папам. Толькі жыць і радавацца. 

Анна АНІШКЕВІЧ. Фота аўтара і з сямейнага альбома 

Ганны Рагіня, Галіны Якубовіч і Ядвігі Вырвіч.

Заметили ошибку? Выделите текст, нажмите Ctrl+Enter и оставьте замечание!

Комментарий (Максимум 1000 символов)

Вопрос: 24 часа это - ?

Вы знаете что-то интересное или важное и готовы этим поделиться?
Обязательно свяжитесь с нами, это очень просто!

Выберите удобный способ для связи или напрямую отправьте сообщение в редакцию через форму на этой странице.

Govorim.by

vk.com/govorimby

Внимание! Новости рекламного характера публикуются по предварительной договорённости. Подробнее цены на размещение рекламы смотрите здесь

Хотите сэкономить 30% на изготовлении кухни или шкафа-купе?

Новости Постав

Поставчане, не пугайтесь – 6 декабря в районе прозвучат сирены

Хотите узнать больше? Изображение использовано в качестве иллюстрации. Фото с сайта bigstockphoto.com 6 декабря на Поставщине МЧС будет проводить годовую проверку системы 19

Край.бай разыграе білет на тэлевізійныя здымкі праекта тэлеканала СТБ «Залатая калекцыя беларускай песні»

Хотите узнать больше? Іна Ананасьева. Фота з сайта govorim.by 6 cнежня ў 19.00 на сцэне канцэртнай залы Палаца культуры горада Маладзечна пройдуць здымкі папулярнага 25

Врач, юрист, психолог и месса в костеле. График мероприятий ко Дню инвалидов в Поставах

Хотите узнать больше? Изображение использовано в качестве иллюстрации. Автор фото неизвестен В Поставах запланирован целый ряд мероприятий, посвященных Дню инвалидов. 2 28

Розыгрыш окончен. Сладкий подарок достался Александре Петровской из Молодечно (фото)

Хотите узнать больше? Сладкий подарок достался Александре Петровской. Фото Катерины Сушко, Край.бай Александра Петровская выполнила все условия конкурса и была пятой по 24

Адкажы на пытанні і атрымай білет на тэлевізійныя здымкі праекта тэлеканала СТБ «Залатая калекцыя беларускай песні»

Хотите узнать больше? Выява выкарыстана ў якасці ілюстрацыі. Фота з сайта lh3.ggpht.com Здымкі папулярнага праекта тэлеканала СТБ «Залатая калекцыя беларускай песні» 25

В Поставах восстановят памятник на могиле польских солдат, находящийся во дворе магазина

Хотите узнать больше? Памятник на могиле польских солдат в Поставах. Исторический и современный вид. Фото postawy.by и postavyiokrestnosti.blogspot.com.by. Коллаж – с 36

Автопробег по Поставщине дошел до кладбища І мировой у пограничной полосы, куда не пускают обычных людей (фото)

Хотите узнать больше? Участники автопробега по местам Нарочской операции Первой мировой войны на территории Поставского района 17 ноября в д. Норковичи. Фото Вадима Шишко 34

Сустрэча ўсяго каталіцкага духавенства Віцебскай дыяцэзіі адбылася 17 лістапада ў Паставах (фота)

Хотите узнать больше? Сустрэча каталіцкага духавенства Віцебскай дыяцэзіі ў Паставах 17 лістапада. Фота з сайта catholic.by 17 лістапада ў касцёле Беззаганнага Зачацця 30