Закрыть

Выберите свой город

Закрыть

“Нас вайна разлучыла”

“Нас вайна разлучыла”

Вось такой прыгажуняй была Ніна Маляўка ў маладосці

Ні адну тэлепраграму “Жди меня” Ніна Іванаўна Кукоўская не глядзела без слёз — настолькі кранальныя там расказы пра людскія лёсы. І ў кожнай чакае весткі для сябе. Ужо сем гадоў, як яна адправіла на праграму пісьмо з апошняй надзеяй адшукаць сваю сястру Тоцю, з якой іх разлучылі ў маленстве.

Самы балючы яе ўспамін  дзяцінства звязаны з вайной. Восенню 1943-га на хутар Чарняты (непадалёк Манькавіч), дзе жыла іх сям’я (маці, бабуля, дзядзька і пяцёра дзяцей), прыйшлі немцы і накіраваліся з факеламі падпальваць пабудовы. Маці ўхапіла немца за руку і залямантавала: “Сынок, у мяне пяцёра дзетак. Не палі! Як жыць бу­дзем?” Той рэзка адштурхнуў, маці ўпала. Але хуценька паднялася і стала цалаваць чужынцу рукі. На гэты раз, раз’юшаны, ён не проста адпіхнуў жанчыну, а стаў бязлітасна лупіць яе па спіне дубінкай.

Пабудовы заняліся агнём. Малых, як шчанюкоў, пакідалі ў воз. Напалоханыя, сплаканыя дзеці абляпіліся ля збітай і знясіленай маці. Усіх павезлі ў невядомым напрамку. Аказалася — у Лынтупы. Там загналі ў баракі. Людзей было шмат: старыя, дзеці, моладзь. Гнялі страх і невядомасць, было холадна і голадна. На другі дзень малых сталі выпускаць на вуліцу, і жыхары пасёлка давалі ім якой-небудзь ежы. Побач з баракамі праходзіла чыгунка. Прыбывалі таварнякі, і людзей заганялі ў вагоны — адпраўлялі ў Германію ў рабства. У такія гадзіны ўсё наваколле стагнала плачам і енкам. Уганялі ў сваёй большасці маладых, здаровых, працаздольных, а старых і малых пакідалі. Сям’я Маляўка правяла ў бараку сем сутак, і іх адпусцілі. Каму патрэбны былі старая бабуля, паўжывая маці і малыя дзеці?

Бяздомных, іх прытулілі  родныя ў Логавінцах. Маці так і не аправілася ад нанесеных фашыстам пабояў, стала кашляць усё мацней і мацней і неўзабаве памерла. Дзеці асі­рацелі (бацька памёр яшчэ да пачатку вайны). А калі ў ліпені сорак чацвёртага Беларусь была вызвалена ад захопнікаў, людзі не маглі таму нарадавацца. Але менавіта ў тыя дні сямігадовай Ніне суджана было яшчэ раз у жыцці сутыкнуцца з немцам. Наступіў мір. Дзеці разумелі гэта і ўжо смела пабеглі гуляць аж да бліжэйшага лясочка. А насустрач ім адкуль ні вазьміся — немец. Худы, страшны, акрываўлены. Дастае з кішэні цукеркі — і да Ніны як да самай малой. Як жа яна напужалася! З роспачным крыкам кінулася наў­цёкі. У хаце заціснулася пад ложак і так наплакалася там, што заснула. Дзяўчынку шукалі ўсёй вёскай некалькі гадзін, але безвынікова. А яна, выспаўшыся, выпаўзла з-пад ложка. На гаротніцу не сварыліся. Яе цалавалі ўсе, хто быў у хаце, — знайшлася!

Час быў цяжкі, галодны. Бабуля прыстройвала Ніну і да блізкіх, і да чужых лю­дзей, але той хлеб заўсёды быў горкі. Нават у роднага дзядзькі, які жыў у Дашках. У яго быў адзіны сын, але ён маленькі ўтапіўся. Напэўна, каб запоўніць пустату і ада­грэць свае сэрцы, маладыя бацькі  ўзялі на выхаванне Ніну.

— Яны былі вельмі прыгожыя. І я згадзілася пайсці да іх, — вяртаецца ў той далёкі час мая суразмоўца. — У першую ж раніцу ў чужым доме прачнулася ад крыку: дзядзька біў жонку, цягаў яе за валасы. Напалоханая, ускочыла з ложка і пабегла ў Логавінцы да бабулі. Яна ўбачыла мяне здалёк і так плакала, сустрэўшы на дарозе.

Урэшце Ніну і малодшую сястрычку Тоцю аформілі ў Гальшанскі дзетдом, а брата-блізнюка — у Смаргонскі.

— Галадавалі мы і ў дзетдоме, — успамінае Ніна Іванаўна. — Аднойчы, гуляючы на лузе, так наеліся конскага шчавуку, што многіх не ўдалося выратаваць — памерлі.

А вось напярэдадні Новага года ў дзетдом завітала свята — дзяцей адзелі ў новыя цёплыя халацікі, усім далі пячэння і цукерак. Ложкі сястрычак стаялі побач, абедзве заснулі шчаслівыя. А раніцай Ніна ўстрывожылася — Тоці не стала. Выхавальніца патлумачыла: “Твая сястрычка захварэла, і яе забралі ў Мінск у бальніцу”. “Як у бальніцу?!” — абступілі старэйшыя дзеці. — Таня (у дзетдоме дзяўчынку сталі так зваць) была здаровая. Мы ўсе з ёй учора гулялі”.

Ішоў час, а дзяўчынка ўсё не вярталася. Ніна сумавала па сястры і даймала выхавальніц пытаннямі, калі ж яе ўсё-такі прывязуць. Праўду яна дазналася намнога пазней: Тоцю ўдачарылі. А вось хто і дзе яна апынулася, так і засталося тайнай.

— Нас разлучыла вайна, — змахвае слёзы Ніна Іванаўна. — Усе мае браты і сёстры ўжо памерлі. — Тоця самая меншая, спадзяюся, што яна жывая. І для мяне была б самая вялікая радасць у жыцці, каб знайсці яе і сустрэцца.

Каго ні вазьмі з таго пакалення, па кожным прайшло ваеннае ліхалецце. Не абмінула яно і Дзмітрыя Кукоўскага, Нінінага суджанага. Яго бацька ваяваў на фронце і вярнуўся паранены. У іх вёску ўваходзілі то партызаны, то немцы, і людзям хапіла страху. На шчасце, Ласіцу не спалілі, і тут было крыху лягчэй абжывацца, чым “голай” і бяздомнай Ніне. Аднак трэба аддаць належнае дзяўчыне — нягледзячы на тое, што была раздзетая-разутая ды тулілася па чужых хатах, закончыла Пастаўскае медвучылішча і тым самым стала на годную дарогу ў дарослае жыццё. Неўзабаве маладая медсястрычка пазнаёмілася з настаўнікам фізкультуры Дзмітрыем Уладзіміравічам Кукоўскім. Перш чым стварыць сям’ю, яны сустракаліся амаль два гады. Маці не ўхваліла выбару сына (немясцовая, ды яшчэ беспасажні­ца) і прыняла нявестку больш чым халаднавата.

— Але ўсё жыццё мы пражылі разам з бацькамі, — гаварыў Дзмітрый Уладзі­міравіч. — І менавіта Ніна даглядала маю маці ў старасці (а памерла яна на 101-ым годзе). Пасля цяжка захварэла і злягла мая сястра. Забралі яе, інваліда першай групы, да сябе, і зноў дагледзела Ніна.

У шлюбе Ніна Іванаўна і Дзмітрый Уладзіміравіч ужо 54 гады. Абое — вядомыя і паважаныя ў акрузе людзі. Ён — былы настаўнік, выкладчык фізкультуры і ваеннай падрыхтоўкі Казлоўшчынскай СШ, яна не адзін дзясятак гадоў адпрацавала медсястрой у Навадруцкай бальніцы. Нарадзілі і выхавалі двух сыноў. Але лёс нанёс жорсткі ўдар: малодшы сын, які пайшоў бацькавай дарогай, — закончыў педінстытут і працаваў настаўнікам таксама ў Казлоўшчынскай сярэдняй школе, — трагічна загінуў. У яго была нявеста. Рыхтаваліся да вяселля, а выйшла пахаванне.

— На тым і закончылася наша шчаслівае сямейнае жыццё, — дрыжыць ад стрымліваемых слёз голас Дзмітрыя Уладзіміравіча. — Вунь усміхаецца з партрэта наш Шурка. А ў нашых сэрцах назаўсёды пасялілася самота. Не склалася сямейнае жыццё ў старэйшага, Сярожы, зараз ён з намі. Але ж ёсць і радасць — у нас двое цудоўных унукаў і двое праўнукаў — род працягваецца.

— Ды каб яшчэ Тоцю знайсці, — вяртаецца да свайго даўняга і ўсё роўна не адбалелага Ніна Іванаўна. — Няўжо ж гэта не збудзецца?

Надзея застаецца заўсёды.

Фаіна КАСАТКІНА.

Вёска Ласіца Казлоўшчынскага сельсавета.

Фота з сямейнага архіва Кукоўскіх.

Заметили ошибку? Выделите текст, нажмите Ctrl+Enter и оставьте замечание!

Комментарий (Максимум 1000 символов)

Вопрос: Первый месяц весны?

Вы знаете что-то интересное или важное и готовы этим поделиться?
Обязательно свяжитесь с нами, это очень просто!

Выберите удобный способ для связи или напрямую отправьте сообщение в редакцию через форму на этой странице.

Govorim.by

vk.com/govorimby

Внимание! Новости рекламного характера публикуются по предварительной договорённости. Подробнее цены на размещение рекламы смотрите здесь

Хотите сэкономить 30% на изготовлении кухни или шкафа-купе?

Новости Постав

Поставчане, не пугайтесь – 6 декабря в районе прозвучат сирены

Хотите узнать больше? Изображение использовано в качестве иллюстрации. Фото с сайта bigstockphoto.com 6 декабря на Поставщине МЧС будет проводить годовую проверку системы 21

Край.бай разыграе білет на тэлевізійныя здымкі праекта тэлеканала СТБ «Залатая калекцыя беларускай песні»

Хотите узнать больше? Іна Ананасьева. Фота з сайта govorim.by 6 cнежня ў 19.00 на сцэне канцэртнай залы Палаца культуры горада Маладзечна пройдуць здымкі папулярнага 25

Врач, юрист, психолог и месса в костеле. График мероприятий ко Дню инвалидов в Поставах

Хотите узнать больше? Изображение использовано в качестве иллюстрации. Автор фото неизвестен В Поставах запланирован целый ряд мероприятий, посвященных Дню инвалидов. 2 28

Розыгрыш окончен. Сладкий подарок достался Александре Петровской из Молодечно (фото)

Хотите узнать больше? Сладкий подарок достался Александре Петровской. Фото Катерины Сушко, Край.бай Александра Петровская выполнила все условия конкурса и была пятой по 24

Адкажы на пытанні і атрымай білет на тэлевізійныя здымкі праекта тэлеканала СТБ «Залатая калекцыя беларускай песні»

Хотите узнать больше? Выява выкарыстана ў якасці ілюстрацыі. Фота з сайта lh3.ggpht.com Здымкі папулярнага праекта тэлеканала СТБ «Залатая калекцыя беларускай песні» 25

В Поставах восстановят памятник на могиле польских солдат, находящийся во дворе магазина

Хотите узнать больше? Памятник на могиле польских солдат в Поставах. Исторический и современный вид. Фото postawy.by и postavyiokrestnosti.blogspot.com.by. Коллаж – с 36

Автопробег по Поставщине дошел до кладбища І мировой у пограничной полосы, куда не пускают обычных людей (фото)

Хотите узнать больше? Участники автопробега по местам Нарочской операции Первой мировой войны на территории Поставского района 17 ноября в д. Норковичи. Фото Вадима Шишко 34

Сустрэча ўсяго каталіцкага духавенства Віцебскай дыяцэзіі адбылася 17 лістапада ў Паставах (фота)

Хотите узнать больше? Сустрэча каталіцкага духавенства Віцебскай дыяцэзіі ў Паставах 17 лістапада. Фота з сайта catholic.by 17 лістапада ў касцёле Беззаганнага Зачацця 30