Закрыть

Выберите свой город

Закрыть

“А нам хацелася чорнага хлеба”

“А нам хацелася чорнага хлеба”

Ад шпаркага бегу перасыхае ў роце, займае дыханне, пакідаюць сілы. Яна моцна трымаецца за руку маці, наперадзе бацька нясе на плячах брата Шурку. І смяецца. Ён радуецца таму, што ў Берлін увайшлі савецкія салдаты, прынеслі вызваленне. Але смерць яшчэ падсцерагае на кожным кроку: у горадзе ідуць жорсткія баі, нашы падбіраюцца да Рэйхстага. Па вуліцы грукочуць танкі, над галовамі свісцяць кулі, асколкі, ад страляніны закладвае вушы. Ганна Канстанцінаўна ў жаху падхоплі­ваецца, расплюшчвае вочы — і разумее, што гэта сон. Памяць ніяк не адпускае яе з таго жудаснага часу.

Ані было 11, яе брату — толькі 4, калі немцы выгналі іх сям’ю з прасторнай хаты ў Рагоўскіх. Стаяў халодны лістапад 1943-га. На ноч прытулілі старыя суседзі. Большасць маладых вяскоўцаў паўцякалі ў лес. А тым, хто застаўся, назаўтра раніцой фашысты загадалі збірацца ў дарогу.

— Тата запрог каня, мама паклала ў воз тое-сёе з ежы, і мы з Пятром і Лізаветай Пачкоўскімі, іх дзецьмі Верай, Валодзем і Астафеем пакінулі вёску, — успамінала Ганна Канстанцінаўна Літвіновіч. — Даехалі да моста на Галбяіцы, і мама загаласіла: гарэла наша хата. У Варапаеве сталі фарміраваць групы для адпраўкі на прымусовыя работы ў Германію. Усіх загналі ў вагон. Невыноснай здавалася доўгая дарога на чужбіну, але яшчэ цяжэй стала, калі прыехалі ў Нямеччыну.

Спачатку пасяліліся ў бараках канцлагера. Потым бацьку перавялі ў Берлін на завод, маці стала працаваць на кухні. Аня прыглядвала за малодшым братам. З гадамі многае сцерлася з памяці, і Ганна Канстанцінаўна гэтаму рада, бо вельмі балючыя тыя ўспаміны. Многае ж помніцца. Вось яны назіраюць, як дзеці на прыгожых фабрычных санках катаюцца з горкі. Ім таксама хочацца, але як дамо­віцца з чужаземцамі? Праз некалькі дзён стары немец прынёс ім змайстраваныя сваімі рукамі драўляныя санкі, і яна вазіла на іх брата. Жылі ў шматкватэрным доме насупраць касцёла, у якім па суботах вянчаліся маладыя пары. І Аня з Шуркам прыладзілі­ся хадзіць туды. Госці частавалі малых цукеркамі, пячэннем, іншымі прысмакамі.

— А нам хацелася чорнага хлеба, — расказвала Ганна Канстанцінаўна. — Часам забягалі да мамы на кухню, і там перападалі апалонік супу з бручкі, маленечкі кавалачак хлеба. Есці хацелася пастаянна. А цяпер у якім дастатку жывём! Сказаў бы хто тады, не паверыла б.

Пасля вызвалення дадому дабіраліся доўга. Да Варшавы ў асноўным ішлі пешшу. Здаралася, хто-небудзь падвозіў, у вёсках давалі падсілкавацца. І якім было шчасце, калі сышлі з поезда ў Варапаеве: вось яна, родная зямля! Пакуль бацька адлучыўся, а маці занялася сынам, хтосьці ўкраў іх чамадан з пажыткамі. Засталіся з тым, што было на іх. У пасёлку жыла бацькава сястра, якая зберагла іх каня. На ім і адправіліся ў Рагоўскія.

— Мама слязьмі аблівала кожны каменьчык фундамента, што застаўся пасля пажару, — не стрымлівае слёз і Ганна Канстанці­наўна. — За што зачапіць рукі? Пасяліліся ў мамінага брата ў Аліхверах. Пазней тата зрабіў з трыснягу нейкую будку, у ёй і жылі. Дзякаваць Богу, тата быў майстравым чалавекам, усё рабіў сам, таму і хату хутка пабудаваў. Ды гады зняволення падарвалі яго здароўе, і ён не пацешыўся новым домам — рана памёр. Мама сама цягнула і гаспадарку, і нас на ногі ставіла. Гады праляцелі імкліва. Мне ўжо за 80, здароўе слабае, жыву за дачкой. А была ж руплівай, шыла добра…

Ганне Канстанцінаўне баляць ногі, слабее зрок, але яна не можа без справы. Каб менш сумавала, дачка даручыла ёй кар­міць сабаку, катоў. Іншы раз бабуля папросіць унучку ўвесці нітку ў іголку і спрабуе шыць. Любімая справа супакойвае.

Тэкст і фота Анны АНІШКЕВІЧ.

Вёска Пруднікі Варапаеўскага сельсавета.

tc «Документы, подтверждающие право на льготу, граждане обязаны предоставить сами.»tc «Приватизация жилья в Беларуси началась более 20 лет назад. Однако настоящего апогея этот процесс достиг в 2013-м: за год в районе приватизировано 470 квартир, в то время как за аналогичный период 2012 года — 82. Ажиотаж на приватизацию жилья возник, когда в прессе появились сообщения, что в скором времени всё неприватизированное жильё государственного жилищного фонда перейдёт в разряд коммерческого. О том, как скоро это произойдёт, какое жильё подлежит приватизации, какая категория граждан имеет право на льготы, а также многом другом корреспондент «ПК» Вероника ФИЛАНОВИЧ беседует с начальником отдела жилищно-коммунального хозяйства райисполкома Николаем  Константиновичем  ДОВМАНТОМ.»tc «Набрала обороты приватизация»tc «сельсавета.»tc «Ад шпаркага бегу перасыхае ў роце, займае дыханне, пакідаюць сілы. Яна моцна трымаецца за руку маці, наперадзе бацька нясе на плячах брата Шурку. І смяецца. Ён радуецца таму, што ў Берлін увайшлі савецкія салдаты, прынеслі вызваленне. Але смерць яшчэ падсцерагае на кожным кроку: у горадзе ідуць жорсткія баі, нашы падбіраюцца да Рэйхстага. Па вуліцы грукочуць танкі, над галовамі свісцяць кулі, асколкі, ад страляніны закладвае вушы. Ганна Канстанцінаўна ў жаху падхоплі­ваецца, расплюшчвае вочы — і разумее, што гэта сон. Памяць ніяк не адпускае яе з таго жудаснага часу.»tc » “А нам хацелася чорнага хлеба”»tc «Каб атрымаць ільготны крэдыт на ЭКА, пастаўчане могуць звяртацца ў ЦБП № 230 філіяла № 216 ААТ «ААБ «Беларусбанк» у г. Паставы, службу крэдытавання насельніцтва, тэл. 4-11-88.»tc «На падставе Указа Прэзідэнта № 574 ад 27 снежня 2013 года «Аб прадастаўленні грамадзянам Рэспублікі Беларусь крэдытаў на льготных умовах для аплаты экстракарпаральнага апладнення» «Беларусбанк» пачаў выдаваць крэдыты.»tc «Немаўляты па льготных крэдытах»tc «10 студзеня ў РАУС адбылася аператыўная нарада па падвядзенні вынікаў аператыўна-службовай дзейнасці аддзела ў 2013 годзе і задачах на першае паўгоддзе 2014-га. Удзел у яе рабоце прынялі намеснік начальніка ўпраўлення па кантролі за рэгістрацыйна-ўліковай дысцыплінай МУС Рэспублікі Беларусь Д. Ю. Чумавіцкі, начальнік аддзела па раскрыцці злачынстваў мінулых гадоў упраўлення крымінальнага вышуку УУС Віцебскага аблвыканкама А. У. Радзішэўскі, намеснік старшыні райвыканкама Ю. М. Кісялёў, пракурор раёна А. А. Козіч, старшыня суда Пастаўскага раёна А. В. Карытка, начальнікі раённых аддзелаў Следчага камітэта Рэспублікі Беларусь — Я. В. Сініла і  Дзяржаўнага камітэта судовых экспертыз краіны — В. І. Сінкевіч, а таксама начальнік Пастаўскага аддзялення Дэпартамента аховы МУС Беларусі Д. А. Місюк. «tc «але ёсць і недапрацоўкі»tc «Фота Пятра КУРЫЛОВІЧА. «tc «Адзіны ў краіне»tc «— Калі выбаршчыкі падтрымаюць маю кандыдатуру і пажадаюць зноў выбраць мяне сваім прадстаўніком у органах улады, прыму гэта з пакорай і буду абараняць іх правы і інтарэсы, працягваць работу па выкананні іх наказаў.»tc «Валерый Антонавіч Лушчык — старшыня Пастаўскай раённай арганізацыйнай структуры ДТСААФ, старшыня раённай арганізацыі ветэранаў вайны ў Афганістане, дэпутат раённага Савета па Азёрнай выбарчай акрузе № 12. Ці проста сумяшчаць асноўную работу з грамадскай і што ўдалося ажыццявіць з намечанага? Пра гэта і іншае з ім гутарыла карэспандэнт “Пастаўскага краю” Анна Анішкевіч.»tc «Залатых гор не абяцаў»tc «Дети погибают в огне по вине взрослых»tc «КУРИЛОВИЧА.»

Заметили ошибку? Выделите текст, нажмите Ctrl+Enter и оставьте замечание!

Комментарий (Максимум 1000 символов)

Вопрос: 24 часа это - ?

Вы знаете что-то интересное или важное и готовы этим поделиться?
Обязательно свяжитесь с нами, это очень просто!

Выберите удобный способ для связи или напрямую отправьте сообщение в редакцию через форму на этой странице.

Govorim.by

vk.com/govorimby

Внимание! Новости рекламного характера публикуются по предварительной договорённости. Подробнее цены на размещение рекламы смотрите здесь

Хотите сэкономить 30% на изготовлении кухни или шкафа-купе?

Новости Постав

Поставчане, не пугайтесь – 6 декабря в районе прозвучат сирены

Хотите узнать больше? Изображение использовано в качестве иллюстрации. Фото с сайта bigstockphoto.com 6 декабря на Поставщине МЧС будет проводить годовую проверку системы 22

Край.бай разыграе білет на тэлевізійныя здымкі праекта тэлеканала СТБ «Залатая калекцыя беларускай песні»

Хотите узнать больше? Іна Ананасьева. Фота з сайта govorim.by 6 cнежня ў 19.00 на сцэне канцэртнай залы Палаца культуры горада Маладзечна пройдуць здымкі папулярнага 25

Врач, юрист, психолог и месса в костеле. График мероприятий ко Дню инвалидов в Поставах

Хотите узнать больше? Изображение использовано в качестве иллюстрации. Автор фото неизвестен В Поставах запланирован целый ряд мероприятий, посвященных Дню инвалидов. 2 28

Розыгрыш окончен. Сладкий подарок достался Александре Петровской из Молодечно (фото)

Хотите узнать больше? Сладкий подарок достался Александре Петровской. Фото Катерины Сушко, Край.бай Александра Петровская выполнила все условия конкурса и была пятой по 24

Адкажы на пытанні і атрымай білет на тэлевізійныя здымкі праекта тэлеканала СТБ «Залатая калекцыя беларускай песні»

Хотите узнать больше? Выява выкарыстана ў якасці ілюстрацыі. Фота з сайта lh3.ggpht.com Здымкі папулярнага праекта тэлеканала СТБ «Залатая калекцыя беларускай песні» 25

В Поставах восстановят памятник на могиле польских солдат, находящийся во дворе магазина

Хотите узнать больше? Памятник на могиле польских солдат в Поставах. Исторический и современный вид. Фото postawy.by и postavyiokrestnosti.blogspot.com.by. Коллаж – с 37

Автопробег по Поставщине дошел до кладбища І мировой у пограничной полосы, куда не пускают обычных людей (фото)

Хотите узнать больше? Участники автопробега по местам Нарочской операции Первой мировой войны на территории Поставского района 17 ноября в д. Норковичи. Фото Вадима Шишко 34

Сустрэча ўсяго каталіцкага духавенства Віцебскай дыяцэзіі адбылася 17 лістапада ў Паставах (фота)

Хотите узнать больше? Сустрэча каталіцкага духавенства Віцебскай дыяцэзіі ў Паставах 17 лістапада. Фота з сайта catholic.by 17 лістапада ў касцёле Беззаганнага Зачацця 31