Закрыть

Выберите свой город

Закрыть

Не обошла беда стороной

Не обошла беда стороной

Ля дома № 6 па Ленінскім завулку ў райцэнтры праходзіла і праязджала дзясяткі разоў. Заўсёды адзначала ідэальны парадак у двары, задавалася пытаннем: хто ж гаспадары? Нядаўна надарылася нагода пазнаёміцца, і яшчэ больш здзівілася: Соф’я Іосіфаўна Іванова жыве адна, і ёй ужо 89. А выключныя чысціня і парадак тут не толькі ў двары, на агародзе, але і ў самім доме.

— Не дзівіцеся, — казала гаспадыня. — У Паставах жывуць мае сын, нявестка, унук. Яны дапамагаюць. Самой мне ўжо з многім не справіцца, але парадак люблю і падтрымліваю.

А прыйшла я да жанчыны па ўспаміны, якія тычацца перыяду Вялікай Айчыннай вайны.

— Надта цяжка ўспамінаць той час, — густа вільгатнеюць вочы Соф’і Іосіфаўны. — Шмат гора прынесла вайна, столькі людзей загінула, пасля вызвалення цяжка было абжывацца.

…Праз іх вёску Валожына немцы праехалі на матацыклах адзін раз, праз некалькі дзён — другі. Нікога і нічога не чапалі. Зацеплілася надзея: можа, абміне ліха? Не абмінула. 14 кастрычніка, якраз на Пакровы, фашысты акружылі вёску, павыганялі з хат усіх жыхароў, а самі палезлі на гарышчы, пайшлі ў хлявы, сталі выганяць скаціну, выграбаць усё дабро, што мелі вяскоўцы, і грузіць яго на падводы. Але рабаваннем справа не скончылася. Неўзабаве ўсе хаты запалалі.

— У нашых лясах стаяў партызанскі атрад, што яшчэ больш гнявіла захопнікаў, — расказвала С. І. Іванова. — І яны лютавалі і над мірным насельніцтвам. Спалілі не толькі Валожына, але і Андроны, Старыцу, Шылаватае, Кавалёва, Дуброва, Балаі, іншыя вёскі.

А людзей пагналі ў Паставы. Двое ці трое сутак пратрымалі на вуліцы ля ранейшага будынка першай школы. Потым — шлях на Гадуцішкі. І там трымалі на вуліцы, толькі дзяцей з бацькамі размясцілі ў касцёле. Холад, голад, невядомасць, страх. Людзі разумелі, што іх чакаюць толькі дзве дарогі: або рабства ў Нямеччыне, або смерць.

Рэальнай стала першая. Нявольнікаў пагналі далей, да чыгуначнай станцыі ў Лынтупах, дзе, як жывёлу, загрузілі ў таварнякі і павезлі на прымусовыя работы ў Германію. Але Соні ўдалося ўцячы яшчэ ў Гадуцішках. Дакладней, гэтыя ўцёкі былі куплены яе бацькам за некалькі злотых у паліцаяў, якія валодалі польскай мовай і з якімі ўдалося дамовіцца. Яе і яшчэ аднаго хлопца спачатку прытулілі на хутары ў Круках, затым адвялі ўглыб Літвы. Тамашні солтыс зарэгістраваў іх знаходжанне і прапанаваў застацца. Але маладыя людзі разумелі, што застацца — значыць, у другі раз трапіць у небяспеку, бо немцы дойдуць і сюды. І яны вырашылі дабірацца ў родныя мяс­ціны.

— З нашай вёскі ў Германію ў ліку іншых нявольнікаў вывезлі тры сям’і з малымі дзецьмі, — успамінала С. І. Іванова. — Усе дзеткі там памерлі — у іх бралі кроў. Засталася ў нямецкай зямлі і мая маленькая пляменніца, а брат Антон загінуў у апошнія дні вайны, калі бамбілі амерыканцы.

А на спустошанай ворагам беларускай зямлі цеплілася жыццё. У доме старэйшай Сонінай сястры ў Кадуках, якія засталіся няспаленымі, рассялілася ажно 15 чалавек. Памногу насельнікаў прымалі і іншыя дамы. Людзі жылі ў неймавернай цеснаце і беднаце, але дружна, дзяліліся апошнім. Вясной 44-га пачалі ладзіць зямлянкі. Соня нароўні з мужчынамі працавала на лесанарыхтоўках. Затым яе разам з іншай моладдзю павінны былі адправіць на разборку руін у Мінск, але воляй абставін яна засталася ў Паставах. Працавала ў КЭЧы, затым 40 гадоў — у фатаграфіі: спачатку касірам, затым рэтушорам, а потым і фатографам.

Замуж яна выйшла за былога франтавіка. Прафесію ваеннага выбраў іх адзіны сын. Служыў ва Украіне, у Германіі, Беларусі, зараз ужо на пенсіі. І самым радасным для Соф’і Іосіфаўны было тое, што сыну-афіцэру даводзілася браць зброю ў рукі толькі на вучэннях, а не ў сапраўдных баявых дзеяннях.

Фаіна КАСАТКІНА.

Заметили ошибку? Выделите текст, нажмите Ctrl+Enter и оставьте замечание!

Комментарий (Максимум 1000 символов)

Вопрос: Первый месяц весны?

Вы знаете что-то интересное или важное и готовы этим поделиться?
Обязательно свяжитесь с нами, это очень просто!

Выберите удобный способ для связи или напрямую отправьте сообщение в редакцию через форму на этой странице.

Govorim.by

vk.com/govorimby

Внимание! Новости рекламного характера публикуются по предварительной договорённости. Подробнее цены на размещение рекламы смотрите здесь

Хотите сэкономить 30% на изготовлении кухни или шкафа-купе?

Новости Постав

Мисс Край.бай островчанка Ольга Келин не чувствует себя звездой. Она, как и прежде, бережет свой семейный уют (фото)

Хотите узнать больше? Мисс Край.бай – 2016 из Островца Ольга Келин не считает себя звездой. Фото предоставлено Ольгой Келин Муж самой очаровательной девушки нашего края 55

Как, вися на веревке, поменять окна на 18 этаже и снять котенка с дерева. И чему еще научился бывший учитель из Докшиц

Хотите узнать больше? Основатель столичной фирмы «АльпПайер», уроженец Докшиц Виталий Модель во время международного туристического форума в российском Нарьян-Маре. Как 52

Лазерное шоу, брейк-данс и карате. В Поставах с аншлагом прошел городской мюзикл «Золушка» (фото)

Хотите узнать больше? Мюзикл «Золушка» в Поставах – 2016. Фото Антона Чалея 25 и 26 декабря в Поставах с аншлагом и приставными стульями прошли показы мюзикла «Золушка», 50

Радость сладкоежки. В Молодечно открылся первый фирменный магазин «Красный пищевик»

Хотите узнать больше? В Молодечно открылся магазин кондитерского предприятия ОАО «Красный пищевик». 10 декабря в Молодечно состоялось открытие первого и единственного в 50

Лынтупскія католікі з Пастаўшчыны звярнуліся да біскупа з адкрытым пісьмом

Хотите узнать больше? Касцёл у Лынтупах. Фота з сайта padarozhnik.com Вернікі Лынтупскай парафіі з Пастаўскага раёна звярнуліся да Віцебскага біскупа з адкрытым пісьмом у 61

Второкурсник вилейского колледжа Вадим Шорец: «В будущем хочу открыть свою СТО»

Хотите узнать больше? Второкурсники Вилейского государственного колледжа и руководители СТО в Вилейке. Фото Юлии Лахвич, Край.бай Сколько зарабатывают автослесари, готовы 43

Программа новогодних и рождественских праздников в Поставах

Хотите узнать больше? Изображение использовано в качестве иллюстрации. Автор фото неизвестен Городской новогодний фейерверк пока не планируется, зато поставчан на 82

Спонсор строительства церкви на заповедном озере Болдук в Поставском районе арестован за крупные махинации

Хотите узнать больше? Николай Романович, арестованный заместитель генерального директора ЗАО «БелАВМ», инициатор и спонсор строительства церкви на озере Болдук Поставского 81