Закрыть

Выберите свой город

Закрыть

Дзейнасць сіянісцкіх арганізацый у міжваенным Браславе

“Габрэйская энцыклапедыя”, якая выходзіла у пачатку ХХ стагоддзя, вызначала сіянізм як “арганізаваны габрэйскі рух, які мае за мэту эканамічнае і культурнае адраджэнне габрэйскай народнасці ў Палестыне”.

У 1920-я гады ў Браславе пачалі ўзнікаць палітычныя партыі, з’явіўся сіяністычны рух і арганізацыі: “Гехалуц”, “Агульныя сіяністы”, “Паалей Цыён”.

У сваіх праграмах і статутах сіяністычныя арганізацыі патрабавалі культурна-нацыянальную аўтаномію, падтрымлівалі стварэнне ачагу ў Палестыне і падрыхтоўку эміграцыі ў гэтую краіну, зацвярджалі значэнне іудаізма і іурыта як нацыянальнага веравызнання і мовы.

Магчыма, некаторыя аддзяленні гэтых партый і арганізацый з’явіліся ў Браславе яшчэ ў часы Расійскай імперыі. Першыя групы арганізацыі “Паалей Цыён”(працоўныя Сіона) пачалі ўзнікаць у Расіі на мяжы ХІХ і ХХ стагоддзяў. Найбліжэйшым да Браслава ачагом паалей-цыяністаў быў Дынабург (Даўгаўпілс), дзе першая суполка з’явілася ўжо ў 1900 годзе.

Дзейнасць сіянісцкіх арганізацый у міжваенным Браславе


Адвакат Сымон Гелішкоўскі, лідар арганізацыі "Бейтар" у Браславе.

Сацыялізм дэклараваўся як ідэалагічная аснова руху “Паалей-Цыён”. Паалей-цыяністы лічылі адной са сваіх галоўных мэтаў сварэнне груп самааховы супраць пагромаў. Антысеміцкія настроі, спробы грабяжу і пагромаў у Браславе мелі месца ў час Першай сусветнай вайны, але габрэі горада арганізавалі дзейсную ахову і супрацьстаялі рабаўнікам.

Ва ўспамінах Бокманда-Банта знаходзім такія радкі: “У апошнія месяцы вайны, скарыстаўшыся безуладдзем, група марадзёраў вырашыла напасць на габрэяў і ўчыніць пагром. Даведаўшыся пра гэта, сябра самааховы Шмуэль Мілюцін, верхам на кані, трымаючы ў адной руцэ наган, а ў другой шаблю, уварваўся ва двор гміны, дзе сабраліся пагромшчыкі і разагнаў іх. У гэтай акцыі загінуў малады хлопец Ерахміль-Мендэль Меірсон…”.

У Браславе дзейнічалі таксама правыя рэвізіянісцкія арганізацыі, як “Бейтар” і “Брыт а-Хаяль” (“Воінскі Саюз”), якія узначальвалі адвакат Сымон Гелішкоўскі і Зусман Любовіч. “Бейтар” ці інакш “Саюз Трумпельдора” узнік ў 1923 годзе, як ваенізаваная арганізацыя з мэтай падрыхтоўкі байцоў у Эрец-Ісраэле і абароны ад пагромшчыкаў.

Дзейнасць сіянісцкіх арганізацый у міжваенным Браславе


Сустрэча сябраў сіяністычнай арганізацыі "Бейтар". Браслаў, 1936 год. У другім шэрагу злева - Рафаэль Якаў Муніц, настаўнік школы "Явнэ".

У 1926 годзе “Бейтар” увайшоў у сусветную арганізацыю сіяністаў-рэвізіяністаў, якой кіраваў Уладзімір Жабацінскі, які разам са сваімі паплечнікамі лічыў, што дамагчыся стварэння габрэйскай дзяржавы можна толькі пры дапамозе ўзброенай барацьбы. У 1936 годзе ў Браславе адбылася сустрэча актывістаў “Бейтара”.

Паводле фотаздымкаў, “бейтараўцы” насілі спецыяльную форму карычневага колеру, які сімвалізаваў зямлю Ізраіля. Сярод удзельнікаў сустрэчы быў таксама Рафаэль Якаў Муніц – настаўнік школы “Явнэ”. Верагодна, што менавіта ён і быў ідэйным лідэрам браслаўскага аддзялення “Бейтара”.

Дзейнасць сіянісцкіх арганізацый у міжваенным Браславе


Сустрэча сябраў "Бейтара" і "Брыт а-Хаяль". Браслаў, 1930-я.

З “Бейтарам” быў цесна звязаны “Брыт а-Хаяль” у радах якога аб’ядналіся афіцэры-яўрэі розных краін, якія ўзялі на сябе вайсковую падрыхтоўку “бейтараўцаў”. У тым жа 1936 годзе ў Браславе прайшла сустрэча членаў арганізацый “Бейтар” і “Брыт а-Хаяль”.

Была ўтворана хахшара “Бейтара” – сістэма пунктаў, у якіх ахвотныя да эміграцыі навучаліся прафесіям, неабходным для жыцця ў Палестыне.

Дзейнасць сіянісцкіх арганізацый у міжваенным Браславе


Хашхара (адукацыйны летнік) арганізацыі "Бейтар". Браслаў, 1930-я.

У Браславе таксама дзейнічала аддзяленне сіяністычнай маладзёвай арганізацыі “Гехалуц” альбо “Гехалуц (Хе-халуц) Хацаір” (“Малады піянер”) шмат сябраў якой 20-х з’ехалі ў Палестыну.

Гісторыя стварэння “Гехалуц” пачынаецца ад ІІ Мінскага з’езда сіяністаў Расіі (жнівень 1902 г.), дзе было прапанавана старыць авангардны атрад маладых сіяністаў, халастыя удзельнікі якога павінны былі прысвячаць сябе працы ў дыяспары і Палестыне.

Але ідэя была рэалізавана толькі ў 1918 годзе, калі было заснавана Рыжскае аддзяленне расійскага “Хе-халуца”. Мэтай падрыхтоўкі членаў “Гехалуца” было таксама жыццё ў Палестыне: вядзенне сельскай гаспадаркі, навучанне розным прафесіям для стварэння прадпрыемстваў, вайсковая падрыхтоўка для аховы сваіх пасяленняў ад арабаў. Халуцім (піянеры) стваралі вытворчыя і гаспадарчыя кааператывы, якія станавіліся арганізацыйнымі ячэйкамі сіаністычнага руху.

Дзейнасць сіянісцкіх арганізацый у міжваенным Браславе


Сустрэча арганізацыі "Гехалуц Хацаір". Браслаў, 1938 год. На першым шэрагу ў цэнтры - грамадскі дзеяч Іцхак Цукерман, будучы лідэр паўстання ў Варшаўскім гета.

У 1938 годзе у мястэчку адбылася сустрэча членаў мясцовай арганізацыі “Гехалуц Хацаір” з сіяністычным дзеячам Іцхакам Цукерманам, які ў час нацысцкай акупацыі стаў кіраўніком паўстання ў Варшаўскім гета. Іцхак Цукерман нарадзіўся ў Вільні і у пачатку 1930-х гг. прайшоў асновы навучання сельскай гаспадарцы і рамесніцкай працы ў летніку пад Вільняй, аднак паводле рэкамедацый кіраўніцтва адклаў эміграцыю і заняўся актыўнай сіяністычнай дзейнасцю на радзіме.

Сіяністычныя суполкі існавалі і ў іншых мястэчках Браслаўшчыны. “Гехалуц Гамірзахі” дзейнічаў у Дубіна. У Опсе найбольш уплывовай з сіянісцкіх арганізацый быў “Бейтар”. Існавалі сіяністычныя суполкі і ў горадзе Друя.

Дзейнасць сіянісцкіх арганізацый у міжваенным Браславе


Сябры "Бейтара" ў мястэчку Опса. 1930-я.

Прыхільнікі габрэйскай народнай школы называліся “фолкшыстамі”, паводле сваіх поглядаў былі блізкія да “Бунда”, які меў падтрымку сярод моладзі і ў колах працоўных. Актыўным дзеячам “фолкшыстаў” быў Лібер Цэпелевіч – яркая і каларытная асоба. Яго дом служыў месцам збора і дыскусій для значнай часткі мясцовай моладзі.

Дзейнасць сіянісцкіх арганізацый у міжваенным Браславе


Лібер Цэпелевіч.

Нягледзячы на адсутнасць індустрыяльных прадпрыемстваў і пралетарскай праслойкі, у горадзе ўзнікла і падпольная камуністычная група, але сур’ёзнаг

Заметили ошибку? Выделите текст, нажмите Ctrl+Enter и оставьте замечание!

Комментарий (Максимум 1000 символов)

Вопрос: 24 часа это - ?

Вы знаете что-то интересное или важное и готовы этим поделиться?
Обязательно свяжитесь с нами, это очень просто!

Выберите удобный способ для связи или напрямую отправьте сообщение в редакцию через форму на этой странице.

Govorim.by

vk.com/govorimby

Внимание! Новости рекламного характера публикуются по предварительной договорённости. Подробнее цены на размещение рекламы смотрите здесь

Хотите сэкономить 30% на изготовлении кухни или шкафа-купе?

Новости Браслава

В Минске прошел неожиданно массовый «Марш рассерженных белорусов» (видео)

Хотите узнать больше? Вечером 17 февраля в центре Минска прошел несанкционированный «Марш рассерженных белорусов». В нем приняли участие более 2 тысяч человек. Акция 43

Оптимизация и инициатива на местах. Министр образования рассказал, как зарплаты учителей могут дорасти до 500 долларов

Хотите узнать больше? Изображение использовано в качестве иллюстрации. Фото Катерины Сушко из архива Край.бай Для доведения средней заработной платы в 2017 году до $500 44

Тайник с царскими деньгами и будильник 30-х годов. Раритеты из фондов четырех музеев Витебщины покажут в Глубоком

Хотите узнать больше? Изображение использовано в качестве иллюстрации. Фото с сайта sterhluki.ru 14 февраля в историко-этнографическом музее Глубокого впервые откроется 60

Успейте правильно ответить на вопросы, чтобы попасть на концерт Сергея Славянского

Хотите узнать больше? Сергей Славянский. Фото с сайта www.slavyanskiy.com 21 февраля в 18.00 в Районном центре культуры Молодечно выступит Сергей Славянский с программой 44

Лукашенко о своих резиденциях: «Я не тот человек, чтобы понастроить домов, потом любоваться»

Хотите узнать больше? «Большой разговор с президентом» 3 февраля. Фото с сайта president.gov.by Во время «большого разговора» президент рассказал, как строится гостиничный 60

На спектакль «Отель 18+» идет многодетная мама Ирина Радкевич из Молодечно

Хотите узнать больше? На спектакль «Отель 18+» идет многодетная мама Ирина Радкевич из Молодечно. Фото предоставлено Край.бай Ириной Радкевич Театр эстрады Аркадия 54

Накануне "большого разговора". 12 вопросов президенту, ответы на которые ждут многие белорусы

Хотите узнать больше? Изображение использовано в качестве иллюстрации. Фото Reuters 3 февраля, в пятницу, белорусов ждет «Большой разговор с президентом» – встреча с 83

Вице-премьер Жарко о трех случаях анафилактического шока: "Ситуация нестандартная, но не надо запугивать население"

Хотите узнать больше? Изображение использовано в качестве иллюстрации. Фото с сайта www.interfax.by По сравнению с мировой практикой случаев аллергической реакции на 58