Закрыть

Выберите свой город

Закрыть

Друя: "З такога прыгожага гарадка зрабілася вёска"

Друя: "З такога прыгожага гарадка зрабілася вёска"

На звычайнай местачковай вуліцы я размаўляю са звычайнымі вясковымі бабулямі на звычайныя тэмы. На звычайныя адказы чую звычайныя пытаньні. Незвычайна толькі тое, што Эўрапейскі Зьвяз, НАТО, вольны сьвет ды ўсё такое пазірае на нас літаральна з супрацьлеглага берага. Таму прысутнічае пэўная напружанасьць. Як у позірках на чужака, так і ў інтанацыях. Мы ў Друі. За Дзьвіной — Латвія. Рэпартаж Змітра Бартосіка з серыі "Падарожжы Свабоды".

 

Друя: "З такога прыгожага гарадка зрабілася вёска"

 

— Як вам тут жывецца на самай мяжы з Эўразьвязам?

— Яны да нас нічога ня маюць, і мы да іх нічога ня маем. Празь мяжу мы ня езьдзім да іх. Сваякі там ёсьць, але, каб ехаць туды, трэба многа дзялоў. Дзьвіну ж не пераедзеш. Раней празь Дзьвіну езьдзілі мы. Паром хадзіў. А цяпер — візы, дакумэнты...

— А вам ня крыўдна, што нельга нармальна зьезьдзіць да радні?

— Старасьць. Куды ўжо паедзеш?

— А дзе людзі лепей жывуць?

— Там лепей ім жывецца. Якая ў нас пэнсія? А тавары якія дарагія.

— А вы галасавалі за Лукашэнку?

— А лепшага ня знойдзеш. Работаць няма каму. Усё развалілі.

— І ўсё роўна будзем галасаваць за Лукашэнку. Які ўсё разваліў. Лягічна.

Друя — унікальнае месца і па сваім ляндшафце, і па колькасьці помнікаў гісторыі. Сваімі ўзгоркамі на берагах рэчкі Друйкі яна вельмі нагадвае Вільню.

 

Друя: "З такога прыгожага гарадка зрабілася вёска"

 

Тут ляжыць на беразе расколаты калгасьнікамі Барысаў камень. Тут стаіць разбураная ўніяцкая царква. Тут узвышаецца сваёй званіцай адроджаны бэрнардынскі касьцёл.

 

Друя: "З такога прыгожага гарадка зрабілася вёска"

 

Тут застылі ў маўчаньні сотні надмагільляў на габрэйскіх могілках. Тут захавалася ўнікальная местачковая архітэктура былых крамак і корчмаў.

 

Друя: "З такога прыгожага гарадка зрабілася вёска"

 

Але найлепш аздоблены будынак мястэчка — дзіцячы дом. Чые выхаванцы гуляюць на беразе.

— Добры дзень, дзеці. А вы бывалі калі-небудзь у Латвіі?

— Не.

— Хоць Латвія ў вас пад бокам.

— Нам туды нельга.

— І ня цягне?

— Ня ведаю.

— А дзе людзі лепей жывуць?

— У Беларусі.

— А чаму?

— А таму.

Выхавальнік дзяцей, як і належыць, выявіў пільнасьць, убачыўшы незнаёмца.

— Іх ня цягне на той бок мяжы? Пераплыць у Эўропу?

— Зараз такога няма. Яны самі езьдзяць па праграме, адпачываюць у Італіі. Тут ня так проста перабрацца. Памежнікі.

— Рака ўвесь час пад праглядам.

— Канечне. Пад кантролем. Тым больш што я вас ня ведаю. Вы падазроны чалавек. Калі б вы мяне пачалі распытваць, як празь мяжу прабрацца, я б, напэўна, паведаміў бы.

 

Друя: "З такога прыгожага гарадка зрабілася вёска"

 

Найстарэйшая жыхарка Друі Элеанора Юзэфаўна разьмяняла дзявяты дзясятак. Прыгожая шляхцянка, яны памятае зусім іншую Друю. Па якой сумуе штодня.

 

Друя: "З такога прыгожага гарадка зрабілася вёска"

 

— Вялікая царква ня дзейнічае. Раскрышылі, паламалі. Не ў вайну. Свае людзі. А з касьцёла пліткі вырывалі. Печкі былі прыгожыя. Павыдзіралі кафлю. Свае. Гэта толькі гаворыцца, што саветы. Свае рабілі шкоду.

Я так часта чуў ад заходнікаў пра бяду, якую прынесьлі Саветы, што міжволі праняўся павагай да старой Элеаноры, якая называе рэчы сваімі імёнамі.

— Была сынагога вялізарная. Каля яе зрабілі пры немцах гета. Сынагога згарэла. Большасьць над самай Друйкай пахаваныя. Я туды і не выходзіла. Яшчэ ж дзяўчом жа была. Ня дай Бог такой бяды паглядзець. Яму вырылі вялізную. Вазілі мёртых і паўмёртвых. Але, мой ты дарагі, немец толькі даў указаньні, пастраляў крыху, а ўсё рабілі нашы, мясцовыя. Шукалі ўсё ў падвалах, дзе што. Знойдуць, начальству дакладаюць, і зьнішчаюць. А немец далей на ўсход паехаў. А ўсё рабілі свае людзі.

Пра тое, што яшчэ рабілі свае людзі, мне вельмі маляўніча распавяла іншая друйская кабета, Тамара Штэк. Якая ў дзяцінстве разам зь сям’ёй была ў канцлягеры Саласпілс. І трапіла туды дзякуючы суседзям. У суседняй хаце зьбіраўся своеасаблівы, як кажа Тамара, гурток даносчыкаў. Пра такое падпольле я, прызнацца, чуў упершыню.

— Гурток. Даносчыкі, якія даносілі на людзей немцам. Тут была нямецкая камэндатура. Яны туды пісалі сьпісы. І немцы не разьбіраліся. Каго на расстрэл, каго ў канцлягер.

— А шмат людзей уваходзіла ў гэты гурток?

— Адкуль жа я ведаю? Суседка наша, яшчэ адзін сусед.

— Яны сядзелі і пісалі даносы.

— Канечне.

— А ў чым яны абвінавачвалі людзей?

— Нас абвінавачвалі, што быццам у нас былі і гулялі партызаны. А гэтым хапіла.

— І вас у лягер.

— 870 чалавек у адным бараку. Як селядцы. Толькі на бачку можна было ляжаць. Драўляныя нары. Вокны з калючым дротам. Нас нікуды не выводзілі, не выпускалі. Праз вакно бачылі неба.

Па даносах гэтага гуртку 12 чалавек былі расстраляныя на востраве каля мястэчка. Большасьць гурткоўцаў ратавала сваю шкуру ў Польшчы. Але адзін вярнуўся. І гэтая гісторыя вартая кінэматографу!

— І гэта ўсё людзі, якія ні за што.

— Ні за што. Ні ў якіх партыях не былі. Як і цяпер робіцца. Дзякуючы гэтаму гуртку.

— А гэтыя гурткоўцы пасьля вайны?

— Яны ўсе паляцелі ў Польшчу. А пасьля зьявіўся адзін. 25 гадоў яму далі. Гэтыя зьехалі, а ў яго было габрэйскага золата схавана. Ён мала адсядзеў. Недзе гадоў дзесяць толькі. І вярнуўся па золата. І сядзела жанчына, прадавала яблыкі. А яе сына ён асабіста расстраляў на востраве. Да яе падыходзіць. А яна глядзіць — гэта Ліпскі! Яна ў крык. Ну дык людзі камянямі кідалі, білі, калацілі яго. Пасьля гэтага ён хутка памёр. І хаваць ніхто яго не пайшоў. А золата гэтае, так ён яго і не здабыў. Пайшло яно пухам, прахам.

А разьвітацца дазвольце гісторыяй 1939-га году. Якую мне распавяла старая Элеанора. Яшчэ адна трагедыя зь імем пакутніка. Дакладней, трагікамэдыя.

— Пан Гузы быў, Зыгмунт. Розуму набраўшыся, узяў свайго сабаку Ленін назваў. Ну што ты, помсьціш гэтаму Леніну? Ён жа памёршы. І з-за гэтага сабакі пагналі яго. Да Полацку не дагналі, ён ужо пажылы быў, у дарозе памёр. Сабаку Ленін назваў. Ну дзе мазгі былі ў чалавека?

Старая часта глядзіць на пустую і насьцярожаную Дзьвіну. На якую даўно не рызыкуюць выплываць лодачнікі.

— З такога прыгожага гарадка зрабілася вёска. Тут параходы хадзілі па Дзьвіне аж у Балтыйскае мора. Плавілі лес.

— А Друя была жывейшая?

— Ой, жывая была. Былі рэстараны. Але людзі не хадзілі так, як зараз, п’яніцы. Людзі культурныя былі, ня лаяліся.

— Шкада, што Друя...

— Зусім апусьцела. Шкада, але што зробіш? Пэўна, яна і не ўваскрэсьне ўжо. Такая, як была.

Крыніца: Зьміцер Бартосік, Радыё Свабода

Заметили ошибку? Выделите текст, нажмите Ctrl+Enter и оставьте замечание!

Комментарий (Максимум 1000 символов)

Вопрос: Первый месяц весны?

Вы знаете что-то интересное или важное и готовы этим поделиться?
Обязательно свяжитесь с нами, это очень просто!

Выберите удобный способ для связи или напрямую отправьте сообщение в редакцию через форму на этой странице.

Govorim.by

vk.com/govorimby

Внимание! Новости рекламного характера публикуются по предварительной договорённости. Подробнее цены на размещение рекламы смотрите здесь

Хотите сэкономить 30% на изготовлении кухни или шкафа-купе?

Новости Браслава

Обучая других, учатся сами. В Браславской гимназии действует экологическая команда «ЭкоБрас»

Хотите узнать больше? Изображение использовано в качестве иллюстрации. Фото с сайта mou48.ucoz.ru На протяжении двух лет в гимназии Браслава действует экологическая 17

Браславских спасателей посетил первый заместитель начальника областного управления МЧС

Хотите узнать больше? Браславских спасателей посетил посетил первый заместитель начальника областного управления МЧС. Фото с сайта braslav-star.by С рабочим визитом 22

Смотр-конкурс на лучшее новогоднее оформление объявили в Браславском районе

Хотите узнать больше? Изображение использовано в качестве иллюстрации. Фото с сайта mitkireevo.bekovo.pnzreg.ru Проведение в Браславском районе смотра-конкурса на лучшее 19

Смотр-конкурс на лучшее новогоднее оформление объектов объявлен в Браславском районе

Хотите узнать больше? Изображение использовано в качестве иллюстрации. Фото с сайта mitkireevo.bekovo.pnzreg.ru Проведение в Браславском районе смотра-конкурса на лучшее 26

Чешский экспресс. Увидеть предпраздничные Прагу и Дрезден, а к Рождеству вернуться домой

Хотите узнать больше? Изображение использовано в качестве иллюстрации. Фото с сайта travelgrodno.by Автобусный парк №4 г. Молодечно организует 21-25 декабря поездку в 30

У Браславе прайшоў хрысціянскі баль (фота)

Хотите узнать больше? Хрысціянскі баль у Браславе. Фота з сайта catholicnews.by Напярэдадні Адвэнту, у суботу 26 лістапада, у браслаўскай парафіі прайшоў хрысціянскі баль. 41

Умелец из Браслава изготовил из металла зубра

Хотите узнать больше? Браславский умелец сделал из металла зубра. Фото с сайта braslav-star.by На территории УП «Браславгаз» появился изготовленный из металла зубр. В 49

Бесплатную юридическую помощь получат жители всех районов Минской области в профсоюзных приемных 24 ноября

Хотите узнать больше? Изображение использовано в качестве иллюстрации. Фото с сайта abexlege.ru В Минской области 24 ноября будут работать профсоюзные приемные, в которых 48