Закрыть

Выберите город

Закрыть

Невядомыя старонкі гісторыі Заходняй Беларусі. Напад на Стоўбцы ў 1924 г.

Невядомыя старонкі гісторыі Заходняй Беларусі. Напад на Стоўбцы ў 1924 г.

У 1980 г. на савецкія экраны выйшаў другі фільм серыялу “Дзяржаўная граніца. Мірнае лета 21-га года”, які распавядаў аб барацьбе савецкіх памежнікаў супраць польскіх дыверсантаў. Аднак на самой справе у 20-я гады ХХ стагоддзя неспакойна было не толькі на савецкім, але і на польскім баку.

Па сутнасці ў сакавіку 1921 года паміж савецкай Расіяй і Польшчай было заключана доўгатэрміновае перамір’е. Разведупр РСЧА перайшоў да тактыктыкі “актыўнай выведкі” якая праяўлялася ў дыверсійнай дзейнасці на тэрыторыі Заходняй Беларусі з мэтай ускалыхнуць паўстанне супраць польскіх уладаў. Часцей за ўсё “партызаны”, падрыхтаваныя на савецкім баку, арганізоўвалі напады на прадстаўнікоў польскай улады, паліцыю, буйных землеўласнікаў. Найбольш вядомая дыверсійная акцыя адбылася ў 1924 г. у Стоўбцах. У ноч з 3 на 4 жніўня каля 100 (па іншых дадзеных 150) савецкіх дыверсантаў атачылі заходне-беларускі горад с усіх бакоў. Адразу была знішчаная тэлеграфная і тэлефонная сувязь, а ўсе выхады з мястэчка ўзятыя пад кантроль “партызанскімі” патрулямі.

 

 

Невядомыя старонкі гісторыі Заходняй Беларусі. Напад на Стоўбцы ў 1924 г.

 

Асноўная частка дыверсантаў, узброеных карабінамі, ручнымі гранатамі і кулямётамі, увайшла ў Стоўбцы і падзялілася на тры группы. Першая павінна была атакаваць будынак староства, другая павятовую камендатуру паліцыі, трэцяя – чыгуначную станцыю.

Будынак гарадской адміністрацыі ахоўваў паліцыянт Леон Пікера. Яго абстралялі, але Пікеры ўдалося схавацца ў старостве, адкуль ён і яшчэ некалькі ўзброеных людзей вялі агонь з пісталетаў па нападаючых. На вуліцы Шпітальнай была атакаваная камендатура паліцыі. Будынак закідалі гранатамі, аднак увайсці ў яго “партызаны” не змаглі. Камісар паліцыі Хлудзінскі з вінтоўкі абстраляў уваход і параніў некалькіх нападаючых. Тады дыверсанты паспрабавалі абыйсці будынак камендатуры з тылу. Ім удалося захапіць аднаго з паліцыянтаў, якога адразу забілі.

Нарэшце трэцяя група “гасцей з усходу” атакавала будынак чыгуначнай станцыі. Там былі забітыя паліцыянты Люцыян Ростэк і Станіслаў Вайдэра, яшчэ двое іх калегаў былі смяротна параненыя. Затым нападаючыя знішчылі будынак “Пошты” і захапілі там некалькі тысяч злотых і каштоўныя паперы. Пад час бою за тэлеграф было забіта яшчэ тры польскія паліцыянты.

Аднак, галоўнай мэтай нападу на Стоўбцы быў захоп гарадской турмы. У ёй знаходзілася некалькі высокапастаўленых членаў КПЗБ і камуністычнай партыі Польшчы, якія ў рэшце рэшт, былі вызваленыя.

Каля 2.20 у начы “партызаны” пакінулі Стоўбцы. Польскія ўлады выслалі пагоню. У горад былі накіраваныя часткі 27-га палка ўланаў імя караля Стэфана Баторыя з Нясвіжу. Кавалерысты нагналі савецкіх дыверсантаў ужо каля дзяржаўнай мяжы. У баі было ўзята ў палон тры чалавекі: Мікалай Гарачка, Эдвард Сапінскі і Пётр Ёда. 25 жніўня 1924 г. у Наваградку адбыўся суд над гэтымі людзьмі. Арыштаваныя прызналіся, што на тэрыторыі БССР у Мінску прайшлі 6-ці месячны спецкурс па падрыхтоўцы да партызанскай і дыверсійнай дзейнасці, а таксама падкрэслілі, што камандавалі нападам на Стоўбцы савецкія выведчыкі Ваўпшасаў і Барышкевіч. Арыштаваныя дыверсанты былі прыгавараныя да растрэлу, але прэзідэнт Польшчы памілаваў Петра Ёду, які не прымаў удзел у забойствах.

Аб нападзе на Стоўбцы напісалі амаль ўсе польскія і еўрапейскія газеты. Напрыклад, у газеце “Dziennik Biaostocki” падкрэслівалася, што пад час нападу было абрабавана некалькі крамаў. Выданне “wiatowid” адзначала, што ў Стоўбцах адбылася сапраўдная масакра. У савецкіх газетах таксама падкрэслівалася, што “паўстанцы знішчылі будынак паліцыі, чыгуначную станцыю і забралі грошы з паштовай касы”.

“Масакра” у заходне-беларускім мястэчку прымусіла польскія ўлады да ўзмацнення абароны сваіх межаў. На паседжанні камітэта Рады міністраў з удзелам прэзідэнта Польшчы Станіслава Вайцехоўскага было прынята рашэнне аб стварэнні новага фармавання – Корпуса аховы памежжа, які спалучаў вайсковыя і паліцэйскія функцыі.

6 жніўня 1924 г. у Стоўбцах пахавалі паліцыянатаў, загінуўшых пад час нападу на горад. На месцы магілы быў пастаўлены вялікі помнік. Пасля “вызваленчага паходу у Заходнюю Беларусь” магіла класавага ворага была знішчаная. Зараз засталіся толькі парэшткі таго даваеннага помніка.

 

Невядомыя старонкі гісторыі Заходняй Беларусі. Напад на Стоўбцы ў 1924 г.

 

 

 

Невядомыя старонкі гісторыі Заходняй Беларусі. Напад на Стоўбцы ў 1924 г.

 

 

 

Невядомыя старонкі гісторыі Заходняй Беларусі. Напад на Стоўбцы ў 1924 г.

 

 

 

Невядомыя старонкі гісторыі Заходняй Беларусі. Напад на Стоўбцы ў 1924 г.

 

 

 

Невядомыя старонкі гісторыі Заходняй Беларусі. Напад на Стоўбцы ў 1924 г.

 

 

 

Невядомыя старонкі гісторыі Заходняй Беларусі. Напад на Стоўбцы ў 1924 г.

 

 

 

Невядомыя старонкі гісторыі Заходняй Беларусі. Напад на Стоўбцы ў 1924 г.

 

 

 

Невядомыя старонкі гісторыі Заходняй Беларусі. Напад на Стоўбцы ў 1924 г.

 

 

 

Невядомыя старонкі гісторыі Заходняй Беларусі. Напад на Стоўбцы ў 1924 г.

 

 

 

Невядомыя старонкі гісторыі Заходняй Беларусі. Напад на Стоўбцы ў 1924 г.

 

 

 

Невядомыя старонкі гісторыі Заходняй Беларусі. Напад на Стоўбцы ў 1924 г.

 

 

 

Невядомыя старонкі гісторыі Заходняй Беларусі. Напад на Стоўбцы ў 1924 г.

 

 

 

Невядомыя старонкі гісторыі Заходняй Беларусі. Напад на Стоўбцы ў 1924 г.

 

 

 

Невядомыя старонкі гісторыі Заходняй Беларусі. Напад на Стоўбцы ў 1924 г.

 

 

 

Невядомыя старонкі гісторыі Заходняй Беларусі. Напад на Стоўбцы ў 1924 г.

 

 

 

 

 

 

 



Заметили ошибку? Выделите текст, нажмите Ctrl+Enter и оставьте замечание!

Комментарий (Максимум 1000 символов)

Вопрос: Первый месяц весны?
Sowiety, wasz czas ju? min??. Nareszcie!

Вы знаете что-то интересное или важное и готовы этим поделиться?
Обязательно свяжитесь с нами, это очень просто!

Выберите удобный способ для связи или напрямую отправьте сообщение в редакцию через форму на этой странице.

Govorim.by

vk.com/govorimby

Внимание! Новости рекламного характера публикуются по предварительной договорённости. Подробнее цены на размещение рекламы смотрите здесь

Хотите сэкономить 30% на изготовлении кухни или шкафа-купе?

Новости Беларуси

В больницах Польши находятся 8 белорусских граждан, попавших в аварию

Хотите узнать больше? В медицинских учреждениях Польши под наблюдением врачей остаются 8 пострадавших в аварии белорусов. PAP Об этом сообщили БЕЛТА в пресс-службе МИД. 86

Белорусские туристы попали в серьезную аварию в Польше

Хотите узнать больше? В Польше автобус с белорусскими туристами попал в аварию, есть пострадавшие. PAP МИД отслеживает ситуацию в отношении белорусского автобуса, 56

Россельхознадзор снова запретил поставки с белорусских предприятий

Хотите узнать больше? Запрет коснулся поставок мяса и рыбной продукции с ряда предприятий Беларуси. фото: finance.bigmir.net Как сообщается в материалах ведомства, это 72

Польша с июня снижает сумму для возврата по системе tax free до 200 злотых

Хотите узнать больше? С июня этого года 200 вместо 300 злотых должен потратить иностранец в Польше, чтобы иметь возможность подать заявление на возвращение НДС. 56

Государство и бизнес: как сторонам услышать друг друга

Хотите узнать больше? Несмотря на наличие сформированной системы базовых инструментов взаимодействия, полноценного двустороннего диалога между бизнесом и государством все 151

Лукашенко готов отменить "тунеядский" декрет, если органы власти предложат альтернативу

Хотите узнать больше? Президент Беларуси высказался по поводу нашумевшего декрета № 3. Он предложил парламентариям продумать такую концепцию, которая заставит работать 870

Первая партия колбасы из бобра выпущена в Беларуси

Хотите узнать больше? Идею выпускать колбасу и тушенку из бобра Министерство лесного хозяйства озвучило еще в январе. И вот первая партия готова. Она совсем небольшая и в 215

Лукашенко сказал не надеяться на приватизацию, пока он президент

Хотите узнать больше? Президент Беларуси Александр Лукашенко вновь заявляет, что в стране повальной приватизации не будет. фото: sputnik.by "Мужики, и те, кто рядом с 358