Закрыть

Выберите город

Закрыть

Малыя рэкi – вялiкiя праблемы. Гутарка журналіста Уладзіміра Скрабатуна з эколагам Алегам Лысёнкам

Малыя рэкi – вялiкiя праблемы. Гутарка журналіста Уладзіміра Скрабатуна з эколагам Алегам Лысёнкам

 

Якой мы бачым будучыню Беларусі? Якую краіну пакінем нашым дзецям і ўнукам? Каб зазірнуць у будучыню, трэба ведаць і сённяшнюю рэчаіснаць. Будучыня краіны робіцца сёння. Ці здавальняе нас стан навакольнага асяроддзя, у якім мы жывём? Ці ўсё добра з нашымі лясамі і пушчамі, азёрамі і рэкамі?

Аб праблемах малых рэк гутараць рэдактар газеты “Вольнае Глыбокае” Уладзімір Скрабатун і эколаг, старшыня праўлення арганізацыі “Прырода і мы” Алег Лысёнак.

Што адбываецца з малымі рэкамі?

Алег Лысёнак: У апошнія гады пачалі інтэнсіўна зарастаць малыя рэкі: пры ўваходзе ў возера – у адзін бок, на выхадзе з яго – у іншы бок. Цалкам. Там, дзе плынь хуткая, зарастання ракі не назіраецца.

Недалёка ад вадаёмаў вельмі часта размяшчаюцца калгасныя фермы. Побач з імі – ямы, дзе захоўваецца гной. Дакладна вядома і навукоўцамі даследавана, якія рэакцыі і працэсы адбываюцца ў гэтых ямах на працягу 8 гадоў. Што далей адбываецца – невядома! Ніхто не ведае! Якія там шкодныя рэчывы ўтвараюцца? А гэтым гнойным ямам па 50-60 гадоў! І пра іх ўсе даўно забыліся…

 

Малыя рэкi – вялiкiя праблемы. Гутарка журналіста Уладзіміра Скрабатуна з эколагам Алегам Лысёнкам

 

 

Аднак гадамі ідуць дажджы, растае снег… Вада з ямаў трапляе ў рэкі і азёры. Мая выснова такая: гэтыя сцёкі ўтвараюць нейкі дадатны эфект для водарасцяў, які спрыяе суцэльнаму зарастанню рэк у зоне іх павольнай плыні. Дзе хуткая плынь, зарастання водарасцямі не назіраецца.

З мінулага года я заняўся тэмай стану малых рэк. Звяртаўся ў Міністэрства прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя Рэспублікі Беларусь, у газету “Савецкая Беларусь”… І – нічога! Мае звароты перасылаюць міністру.

Ніхто не хоча ўздымаць праблему і давесці яе да ведама навукоўцаў. У мінулым годзе я зачытаў даклад аб праблемах малых рэк на міжнароднай канферэнцыі, дзе было 35 краін-удзельніц. Ніякай рэзалюцыі на тое не было прынята. Нібыта праблемаў у нас не існуе.

Страчаны шанец на аднаўленне Залескага парку

Алег Лысёнак: На берагах азёраў і рэк, размешчаныя помнікі прыроды – старадаўнія паркі, якія закладзены два-тры стагоддзі таму ўласнікамі шляхецкіх маёнткаў. На вышэйзгаданай канферэнцыі мною было закранута пытанне аб стане Залескага парка, помніка эпохі Рамантызму.

Мы распрацавалі адмысловы праект, у якім улічаныя ўсе пытанні і экалогія і гісторыя Залескага парка ўзаемазвязаныя. Планавалася стварэнне гісторыка-экалагічных сцежак з парка да легендарнай Мамчынай горкі, рэстаўрацыя былой графскай стайні ў парку, пабудова вальераў для жывёлаў.

 

Малыя рэкi – вялiкiя праблемы. Гутарка журналіста Уладзіміра Скрабатуна з эколагам Алегам Лысёнкам


Стайня на сядзібе ў Залессі

 

Праект можа весці грамадская арганізацыя, але на ім павінен быць подпіс мэра. Мэр кажа: “Вы не зможаце гэта выканаць!”, спаслаўся на занятасць і адправіў да намеснікаў. Намеснікі выслухалі і кажуць тое самае: “Не! Мы не панясем ваш праект на подпіс!” Вось так сталіся непатрэбнымі 150 000 еўра на Залескі парк.

Гэты праект разглядаўся ў лютым мінулага года. Аднак Еўропа ўжо сродкі выдаткавала, таму быў паўторны разгляд у ліпені. Патэлефанаваў у Паставы… Мэр кажа: “Прыязджай!” Ён адразу мяне прыняў . На ўсё пагаджаўся: “Магу быць вядучым праекту я, можаш ты! Бяры на сябе тыя 150 000 еўра і распараджайся імі!” Толькі плячамі паціскваў: “Як гэта так! Даюць грошы! Чаму б не ўзяць? Трэба і гэтым займацца: аднаўляць паркі, вывучаць стан нашых рэк… Гэта – наша Радзіма! І грошы даюць…”

Тады мы разам з навучэнцамі Пастаўскага каледжа правялі водную экспедыцыю па рацэ Мядзелцы… Праўда, не паспелі праект цалкам рэалізаваць. Але не па віне мэра, а таму што тэрміны былі ўжо ўпушчаныя.

Мільён еўра кату пад хвост

Алег Лысёнак: Выпадак з Залескім паркам быў у мінулым годзе… А сёлета? Так і хочацца вылаяцца мацюкамі: 1 млн. 200 тыс еўра, якія Еўропа хацела выдаткаваць нам, пайшлі кату пад хвост. Два месяцы мучыліся з напісаннем гэтага праекту. А партнёр, які вядзе праект “Азёрны край” на Беларусі – Браслаўскі райвыканкам – у апошні момант адмовіўся ад фінансавання.

Уладзімір Скрабатун: Дык не зразумела, чаму Браслаў адмовіўся ад 1 млн. 200 тыс. еўра? Была боязь, што няма ў нас спецыялістаў па гэтай тэме і праект не будзе рэалізаваны?

 

Малыя рэкi – вялiкiя праблемы. Гутарка журналіста Уладзіміра Скрабатуна з эколагам Алегам Лысёнкам


Рака Друйка на Браслаўшчыне. Фота Photoclub.by

 

Алег Лысёнак: Увесь праект вісеў на мне. Праект вельмі складаны. Ён прадугледжваў стварэнне ў школах, у кожным сельсавеце адмысловых пастоў, ачыстку праблемных участкаў рэк, правядзенне пры райвыканкамах пасяджэнняў па праблемах экалогіі, кантроль за станам экалогіі, дапамогу ў правядзенні даследванняў…

Напэўна, у Браславе палічылі, што праект – невыканальны. Хаця й праект падавалі не яны, а яны павінны былі быць толькі вядучымі праекту.

Уладзімір Скрабатун: Можна меркаваць, што не ўсе зацікаўленыя, каб праводзіўся аналіз і даследаванне экалагічнай сітуацыі ў рэгіёне. Можа высветліцца, напрыклад, што нейкая калгасная ферма злівае нечыстоты ў рэчку ці возера.

Нязручная тэма экалогіі

Уладзімір Скрабатун: У нас могуць пакараць вясковага гаспадара за ўзвядзенне лазні паблізу возера… Як бы ўсё правільна і па законе! Тым часам, толькі праз горад Глыбокае працякае 15 рэк і ручаёў прыроднага паходжання. Уздоўж гэтых ручаёў стаяць мясакамбінат, сельгастэхніка, рай¬па¬ліў¬збыт, гаражы, туалеты, хлявы і жылыя дамы прыватнага сектару. Увесну талая вада змывае нечыстоты і ручаямі ўсё гэта трапляе ў возера Кагальнае.

Атрымліваецца, калі прынцыпова сачыць за выкананнем законаў экалогіі, то трэцюю частку Глыбокага трэба пераносіць у іншае месца. Дык ці адэкватны ўрон, які нанесены прыродзе ад вясковага жыхара, які за 10 метраў ад возера пабудаваў лазню, і ўрон, які наносіць экалогіі 20-тысячны горад Глыбокае?

 

Малыя рэкi – вялiкiя праблемы. Гутарка журналіста Уладзіміра Скрабатуна з эколагам Алегам Лысёнкам


Затоплены падворак на вуліцы Кірава, 2010 год. Фота Яўгена Самсонава

 

У нас у краіне існуе Дзяржаўная інспекцыя аховы жывёльнага і расліннага свету пры прэзідэнце Рэспублікі Беларусь. Акрамя таго, у кожным адміністрацыйным раёне існуе Інспецыя прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя. Як бачым, аб стане прыроды дбаюць дзве арганізацыі. Нямала!

Яшчэ ў дадатак – трэцяя, грамадская, “Прырода і мы”. Наконт Вашай арганізацыі ўсё зразумела: паўнавартастая дзяржава ў процівагу дзяржаўным структу¬рам павінна мець развітую грамадзянскую супольнасць.

Што датычыць Дзяржаўнай інспекцыі аховы жывёльнага і расліннага свету, то яна паказала сваю эфектыўнасць, бо наўпрост не пад¬парадкоўваецца мясцовай уладзе. Як бы інспекцыю не кры¬тыкавалі нядобра¬зыч¬ліўцы, але штогод становіцца ўсё меней браканьераў як водных, так і лясных. Людзі нясуць пакаранне за пазапраўную лоўлю рыбы, паляванне, збор ягадаў, высечку драўніны.

Інспекцыя прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя – справаздачная Мінпрыроды, і знаходзіцца яна ў Доме Саветаў, дзе і мясцовая ўлада. Мясцовай жа ўладзе, натуральна, не вельмі выгодна ўзнімаць праблемныя экалагічныя тэмы.

 

Малыя рэкi – вялiкiя праблемы. Гутарка журналіста Уладзіміра Скрабатуна з эколагам Алегам Лысёнкам


Высечка хмызнякоў каля вёскі Зябкі. Фота Уладзіміра Скрабатуна

 

Алег Лысёнак: Я наўпрост задаў намесніку міністра прыродных рэсурсаў пытанне: “Ці была ў межах кампетэнцыі Глыбоцкай інспекцыі прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя магчымасць спыніць павальную высечку кустоў і дрэў уздоўж нашых дарог?” Намеснік: “Абавязана была спыніць! Гэта ў межах яе кампетэнцыі”. Я прыйшоў да высновы, што і Міністэрству не патрэбныя справаздачы з раёнаў аб праблемах з экалогіяй. Усё павінна быць добра…

Павальную высечку кустоўя – так званыя “чыстыя палі” – я лічу абсалютна неабгрунтаванай. Кустоўе і дрэвы, што стаяць ля дарог, якраз і забіраюць у сябе пыл і шкодныя рэчывы, якія выкідвае ў паветра аўтатранспарт. Ну пасеклі! А кустоўе ізноў расце на гэтым месцы…

Уладзімір Скрабатун: Выслухаўшы Ваш аповед, я прыйшоў да высновы, што ў наяўнасці канфлікт інтарэсаў паміж грамадскімі арганізацыямі з аднаго боку і чынавенствам ўсіх рангаў - з іншага. Чынавенства, атрымліваецца, не зацікаўленае ў гэтым, бо ў працэсе вывучэння экалагічнага стану як у пэўным рэгіёне, так і ў краіне цалкам могуць усплыць шакуючыя факты.

Хто будзе абараняць беларускую прыроду?

Уладзімір Скрабатун: Як Вы думаеце, ці не мэтазгодна ў будучыні стварыць адну арганізацыю, якая б займалася праблемамі аховы жывёльнага і расліннага свету, а таксама і праблемамі экалогіі і навакольнага асяроддзя з падпарадкаваннем цэнтральнай уладзе, напрыклад, Прэзідэнту краіны?

Алег Лысёнак: Цяперашняя рэчаіснасць упарта кажа аб тым, што мы ідзем да таго варыянту, як і ў Еўропе, – у будучыні нашыя рэкі і азёры могуць застацца без рыбы і без усяго жывога! Еўропа і Азія гэта ўжо атрымалі. Убачылі. Зразумелі і зрабілі высновы. А мы?

 

Малыя рэкi – вялiкiя праблемы. Гутарка журналіста Уладзіміра Скрабатуна з эколагам Алегам Лысёнкам


Загінулая рыба на рэчцы Дабрылаўка, вясна 2011 года. Фота Яўгена Самсонава

 

Наша Інспекцыя аховы жывёльнага і расліннага свету ловіць толькі браканьераў усіх масцей, але калі нехта скідвае шкодныя рэчывы ў вадаёмы, то нібыта, іх гэта не датычыць. У будучай Беларусі я бачу адну магутную арганізацыю, якая будзе займацца праблемамі аховы жывёльнага і расліннага свету і сачыць за станам нашай экалогіі.

Уладзімір Скрабатун: Ёсць такая прымаўка: “На тое і шчупак у сажалцы, каб карась не драмаў!” Гэта азначае, што ў процівагу дзяржаўным арганізацыям, якія дбаюць аб стане нашай прыроды, павінны існаваць і грамадскія экалагічныя арганізацыі. Дзякуй за цікавую гутарку. Жадаю поспехаў у Вашай упартай барацьбе за чысціню нашага навакольнага асяроддзя і каб у малых рэк не было вялікіх праблемаў!

Надрукавана ў газеце “Вольнае Глыбокае” № 33 (593) 18 жніўня 2011 года. Публікуецца са скарачэннямі. Падзагалоўкі ад рэдакцыі “Вестак”.

Заметили ошибку? Выделите текст, нажмите Ctrl+Enter и оставьте замечание!

Комментарий (Максимум 1000 символов)

Вопрос: Спутник планеты Земля?

Вы знаете что-то интересное или важное и готовы этим поделиться?
Обязательно свяжитесь с нами, это очень просто!

Выберите удобный способ для связи или напрямую отправьте сообщение в редакцию через форму на этой странице.

Govorim.by

vk.com/govorimby

Внимание! Новости рекламного характера публикуются по предварительной договорённости. Подробнее цены на размещение рекламы смотрите здесь

Хотите сэкономить 30% на изготовлении кухни или шкафа-купе?

Новости Беларуси

Суд вынес приговор организаторам финансовой пирамиды "Спектр-Капитал"

Хотите узнать больше? Суд Центрального района Минска приговорил бывших сотрудников потребительского кооператива «Спектр-Капитал», который предлагал займы под 70%, но не 164

Рыженков назвал главную идею декрета о тунеядцах

Хотите узнать больше? Главная идея декрета №3 «О предупреждении социального иждивенчества» - стимулировать людей уплачивать налоги. фото: belta.by Об этом сегодня заявил 197

«Тест на гражданственность»: 99% белорусов думают, что они не могут повлиять на политику государства

Хотите узнать больше? Белорусы имеют высокий уровень базовых гражданских знаний, но при этом 99% из них считают, что никак не могут влиять на политику государства. фото 148

Reuters: Минск начал замещать российскую нефть поставками из Ирана

Хотите узнать больше? Как сообщает агентство, госкомпания «Белоруснефть» приобрела 80 тыс. тонн (порядка 600 тыс. барр.) нефти из Ирана (продавцом выступила Национальная 150

Таможня России будет контролировать белорусскую границу с помощью «мобильных групп»

Хотите узнать больше? В условиях введения пограничной зоны с Беларусью Федеральная таможенная служба России продолжит работу в режиме мобильных групп, которые будут 154

Литовский министр заявил, что Еврокомиссия потребует стресс-тесты со строящейся БелАЭС

Хотите узнать больше? Еврокомиссия (ЕК) потребует проведения стресс-тестов на строящейся в белорусском Островце Белорусской АЭС (БелАЭС) и намерена не делать никаких 228

Кобяков: Никакого печатания эмиссионных денег ни в коем случае быть не должно, это прошедший этап

Хотите узнать больше? Эмиссионное печатание денег — не более чем прошедший этап в истории экономического развития в Беларуси. Об этом по итогам совещания у главы 213

Российский рубль рванул вслед за нефтью

Хотите узнать больше? Курсы доллара и евро на Московской бирже обновили минимальные значения с лета 2015 года. Американская валюта по отношению к рублю упала на 40 копеек, 249