Закрыть

Выберите город

Закрыть

«Мне паведамілі, што праект «Гавары праўду» ўзгоднены з Мядзведзевым, а непасрэдны ягоны куратар — Пуцін»

«Салідарнасць» працягвае праект «Выбары: Рэканструкцыя». Гэтым разам экс-кандыдат у прэзідэнты Уладзімір Някляеў распавёў пра галоўныя памылкі сваёй кампаніі, навошта прапаноўваў усім кандыдатам зняцца напярэдадні выбараў і чаму абрадаваўся, калі апынуўся ў СІЗА КДБ.

«Мне паведамілі, што праект «Гавары праўду» ўзгоднены з Мядзведзевым, а непасрэдны ягоны куратар — Пуцін»

Фота Анастасіі Зелянковай

“Пачаў падазраваць ледзь не самых блізкіх людзей”

— Якія галоўныя высновы зрабілі Вы з прэзідэнцкай кампаніі: што атрымалася і дзе памыліліся?

— Найперш нельга было адыходзіць ад перамоў з усімі партыямі, лідэрамі, з усімі кандыдатамі ў прэзідэнты. Трэба было ісці на большыя саступкі. Я залішне паддаўся эмоцыям, характар мой мяне перасіліў.

Па сутнасці прынятае было такое рашэнне: я іду напралом, а вы як сабе хочаце. Хочаце са мной – хочаце супраць. Дык некаторыя й захацелі супраць. Значыць, рашэнне было не найлепшым.

Я абавязаны быў, хто б пра мяне і што б ні думаў, дамаўляцца, дамаўляцца і дамаўляцца. Можа быць, такім чынам удалося б утрымаць ад саскоку з прэзідэнцкіх выбараў Мілінкевіча, ён не быў у іх лішні. Удалося б дамагчыся хоць нейкай каардынацыі дзеянняў на Плошчы. Я ж вырашыў: сам усё і ўсіх скаардыную, куды хто падзенецца! Зноў памыліўся: на Плошчы ўсе аказаліся без мяне – і гэта мой самы істотны пралік. З самымі сур’ёзнымі наступствамі.

Я, мы – маю на ўвазе кампанію “Гавары праўду” – пераацанілі свае магчымасці. Усё ж мы не ўяўлялі тую сілу, якая б магла самастойна вырашыць асноўнае палітычнае пытанне на прэзідэнцкіх выбарах. Пытанне ўлады.

Тым не менш, можна сказаць: гісторыя прэзідэнцкіх выбараў 2010 года – гэта гісторыя кампаніі “Гавары праўду”. Пераважна. Менавіта мы разварушылі і грамадства, і ўладу, і апазіцыю, змусілі ўсіх да дзеянняў. Канешне, нехта не хоча гэтага прызнаваць і публічна ніколі не прызнае, але яно так.

Усе нашы дзеянні на 19 снежня загадзя былі распланаваныя, распісаныя ледзь не пахвілінна: хто, дзе і што робіць. І раптам у той дзень мне прапанавалі змяніць маршрут руху нашай калоны на Плошчу. Матывацыя: інфармацыя з надзейнай крыніцы, што ранейшы маршрут небяспечны – і небяспечны ён перш за ўсё тым, што можам страціць гукаўзмацняльную радыёапаратуру. А значыць, страціць Плошчу.

Не ведаю, ці была гэта правакацыя “з надзейнай крыніцы” – дагэтуль разбіраюся. А 19-га ў мяне ўжо не ставала часу, каб узважыць прапанову, дэталёва абдумаць змену маршрута. Я толькі прыкінуў: а што гэта мяняе ў нашым стратэгічным плане? І, вырашыўшы, што нічога, са зменай маршруту пагадзіўся. Бо нібыта насамрэч: самае бяспечнае месца, дзе можна да часу “Ч” захаваць апаратуру – офіс кандыдата ў прэзідэнты. Хто ж нападзе на кандыдата – ды яшчэ ў ягоным офісе ў дзень выбараў? (Смяецца).

Я вельмі мучыўся гэтым пасля. Асабліва ў турме, дзе ні пра што не меў аніякай інфармацыі. Тое, што адбылося на вуліцы Калектарнай, пазбавіла мяне магчымасці выйсці на фініш, на тую стометроўку, дзеля рыўка па якой я бег і бег увесь год. Гэта ўяўлялася мне не проста паразай. Катастрофай.

Што і пра каго я толькі ні перадумаў! Пачаў падазраваць ледзь не самых блізкіх людзей. Сябе самога вінаваціў і вінаваціў. Чаму не прайшоў па той Калектарнай перад тым, як па ёй рушыла калона? Не паглядзеў, што там і як...

Вузенькая тая вуліца – ідэальнае месца, дзе можна перагарадзіць шлях. І я ўжо сабраўся пайсці, паглядзець, а тут тэлефануюць, Костусёў тэлефануе: “Пільная справа, трэба генеральнаму пракурору петыцыю ўручыць. Усе ідуць”. Ну, як не пойдзеш, калі ўсе ідуць?.. У выніку пратузаліся каля пракуратуры дзве гадзіны без ніякага толку, запрашаючы на Плошчу таго генеральнага пракурора (нібы ён пайшоў бы) і патрабуючы свабоды Зміцеру Дашкевічу (нібыта Зміцера перад Плошчай маглі б вызваліць).

Карэнная памылка ў стратэгіі: мая перакананасць у тым, што ўлада – ва ўсякім разе ў першы дзень – не пойдзе на сілавы варыянт вырашэння праблемы Плошчы. А яна пайшла на такі варыянт, убачыўшы ў ім адзіную магчымасць зратавацца. Напляваўшы і на Беларусь расейскую, і на Беларусь еўрапейскую, бо ў яе свая Беларусь. Лукашэнкаўская. Ні ў якай іншай Беларусі ўладзе гэтай проста няма месца.

Але, як мы, кандыдаты ў прэзідэнты, усе разам ні стараліся зрабіць, як найгорш, выйшла ўрэшце не так і кепска. На Плошчы ўсё ж перамог не сённяшні палітычны рэжым з ягонымі генераламі, а перамагла апазіцыя з народам. Перамагла сама Плошча.

Як ні цісне ўлада палітычнымі судамі, рэпрэсіямі, мы перамагаем і пасля Плошчы. Адзін з яе вынікаў мяне асабліва ўражвае. Вось глядзіце: больш за 40 чалавек прайшлі праз суды па крымінальных справах, каля 700 хлопцаў і дзяўчат судзілі за адміністрацыйныя парушэнні – і ніхто, ніводны чалавек не хіснуўся, не папрасіўся, не пакаяўся ў тым, што выйшаў на Плошчу. Ніхто не згадзіўся супрацоўнічаць з уладай. Хоць і пагрозы былі, і абяцанкі. Ты нам гэта – мы табе тое, будзеш жыць не тужыць. Не, жывіце не тужыце самі!

Не спакусіўся іх абяцанкамі-цацанкамі народ Плошчы. Ні-вод-ны чалавек!.. Хіба гэта не перамога? Яшчэ якая!..

Яны, людзі Плошчы, і ёсць новая Беларусь. Бо новая Беларусь – гэта новая свядомасць. А ў ёй ёсць вельмі сур’ёзныя зрухі. Не кажу, што яны адбыліся менавіта на Плошчы, але Плошча іх акрэсліла. І яшчэ акрэсліла Акрэсціна. І СІЗА КДБ.

— А што абяцалі ў КДБ менавіта вам?

— Нічога. Што яны маглі мне прапанаваць з таго, што я мог бы ад іх прыняць? Грошы? Дык грошай, па іх меркаваннях, у мяне мех. Начальнік СІЗА намякаў, што я б мог рамонт у іх зрабіць, а не сядзець у заплявузганай камеры. Месца ва ўладзе? Дык я ж у прэзідэнты пайшоў, іншага месца ва ўладзе не ўбачыўшы. Так што ім прапанаваць не было чаго, апроч таго, што не будуць чапаць родных. Але гэта ўжо не прапанова, а пагроза.

Аляксандр Фядута патэлефанаваў Волі, маёй жонцы, калі яна была са мной у шпіталі хуткай дапамогі. Сказаў: “Перадайце правадыру, што нашы ўжо ў Доме ўраду”. І што вы думаеце? На гэтай фразе і пачало выбудоўвацца ўсё абвінавачанне.

Спачатку палохалі 357 артыкулам, па якім 25 гадоў ці расстрэл, потым перавялі стрэлкі на артыкул 293 – да 15 гадоў вязніцы. І ў падмурку абвінавачвання – “інфармацыя” Фядуты, з якой вынікае, што мы загадзя рыхтавалі штурм. А хто прыняў “інфармацыю”? Воля, жонка. Дык таксама вінаватая! “Мы вашу жонку аддадзім мянтам! І не думайце, што вашы дзеці надта далёка!..”

Як з гэтым быць?.. Адзінае, што ў турэмнай сітуацыі можна прыдумаць, каб нічога не зрабілі з тваімі роднымі – зрабіць што-небудзь з сабой. Папярэдзіць тых, хто цябе запалохвае, што ў такім разе нават у кайданках знойдзеш спосаб перагрызці сабе вены. А яны мне: “Прыкуем – не павернешся. Героем у нас ты не станеш”.

У турме сапраўды цяжка стаць героем. Дый не цягне – хіба па нявыкрутцы. Калі прыніжаюць так, што не стрываць.

Карацей, калі вас цікавіць, ці прапаноўвалі мне дамовіцца з уладай і стаць разам з кампаніяй “Гавары праўду” тым, што называюць кішэннай апазіцыяй, дык такой прапановы не было.

— Пра што Вас дапытвалі? Што ў першую чаргу цікавіла Камітэт дзяржаўнай бяспекі?

Іх цікавіла выключна кампанія “Гавары праўду”. Сродкі, сувязі, фундатары, партнёры.

Пачалі з Расіі: кантакты на палітычным полі. Змушалі даць паказанні пра супрацоўніцтва са спецслужбамі. Даводзілі, нібы беларускаму КДБ вядома, што кампанія «Гавары праўду» — праект расійскага ГРУ. Паведамілі, што ўзгоднены гэты праект з прэзідэнтам Мядзведзевым, а непасрэдны ягоны куратар — прэм’ер-міністр Пуцін.

Потым Расія з ліку ворагаў Беларусі раптам выпала. Пазбаўлены ўсялякай інфармацыі, я не ведаў, што Расія перакрыла нафтавы кран, але здагадаўся пра тое, калі з расійскага шпіёна быў перакваліфікаваны ў шпіёна нямецка-польскага, а пасля і ў амерыканскага. Мяне дапытвалі пра мае кантакты на Захадзе, у тым ліку ў ЗША, найбольш цікавячыся маімі сустрэчамі з дзяржсакратаром ЗША, а таксама з міністрамі замежных спраў Нямеччыны, Чэхіі, Швецыі, Польшчы.

Пад канец майго знаходжання ва ўнутранай турме КДБ у пераліку дзяржаў, спецслужбы якіх праз кампанію «Гавары праўду» рыхтавалі ўзброены пераварот у Беларусі, усё радзей згадваліся не толькі Расія, але й ЗША і Нямеччына. Мяркую, беларускі рэжым прыйшоў да высновы, што, бадаючыся з наймоцнымі краінамі свету, можна абламаць рогі — і наставіў іх выключна на Польшчу, якая найбольш актыўна патрабавала жорсткіх санкцый да Лукашэнкі і ягоных хаўруснікаў.

— Ці былі пытанні пра кантакты кампаніі “Гавары праўду” і Вашы кантакты як кандыдата ў прэзідэнты з прадстаўнікамі беларускай наменклатуры?

— Былі. Гэтым актыўна цікавіліся. Мяне нават дапытвалі на дэтэктары маны. Я спакойна згадзіўся на той допыт, бо ведаў: нікога не закладу. Не было ніякіх кантактаў з наменклатурай. Па найпростай прычыне: не маглі гэтыя серуны асмеліцца на такое.

КДБ яшчэ звязваў кампанію «Гавары праўду» з маскоўскай групоўкай былых беларускіх чыноўнікаў (Ціцянкоў, Навумаў, Латыпаў ды іншыя). Але я спытаў: “Якімі вы ўяўляеце адносіны беларускага паэта з чалавекам, які некалі публічна на шматкі падраў нацыянальную святыню, бел-чырвона-белы сцяг?” І з Ціцянковым ды Навумавым, увогуле з маскоўскай кампаніяй ад мяне адчапіліся.

— А пра каго з дзейных чыноўнікаў пыталіся персанальна?

— О, спіс быў вялікі!.. І была спакуса назваць некаторыя прозвішчы. (Смяецца). Найперш пыталіся пра прэм’ер-міністра Сідорскага, які, аказваецца, 19 снежня павінен быў стаяць побач са мной на Плошчы, каб на новых выбарах без Лукашэнкі стаць прэзідэнтам Беларусі. Менавіта так, прыходам да ўлады ў Беларусі стаўленіка Расіі, завяршаўся па меркаванні беларускага КДБ праект расійскіх спецслужб пад назвай "Гавары праўду".

— Напэўна, на Сідорскім якраз нешта ў вас і скокнула, што зафіксаваў дэтэктар?

— Не, Сідорскі мне нічога такога не зрабіў, каб яго падстаўляць. Ніякіх кантактаў не было ні з ім, ні з іншымі “таварышамі са спісу”. Я нават не ўяўляю, што нехта з іх адважыўся б на тое, у чым іх западозрылі... Лукашэнка прылюдна прыніжае іх амаль штодня, а яны маўчаць. Незвычайная чалавечая парода, хоць выраблялася звычайным спосабам.

— Магчыма, яны гонар маюць, але хаваюць...

— Ага! У азадках, якія не могуць адарваць ад мяккіх сядзенняў службовых машын. Яны што: дазваляюць таптаць у сабе чалавечую годнасць дзеля нейкай высокай мэты? Дзеля будучыні Беларусі? Не. Дзеля магчымасці красці ў гэтай краіне столькі, колькі дазволена, ні за што не адказваючы!

Таму і была спакуса назваць іх паіменна... Каб селі ў суседнія камеры. Думаю, усе, хто ўжо там сядзеў, з задавальненнем пасунуліся б, каб даць ім месца. 

І няхай яны не думаюць, што такое немагчыма. Адразу пасля 19 снежня яшчэ як магчыма было! Проста шаленства найшло на Лукашэнку, а праз яго і на ўсіх, каму ён загадаў разабрацца са змоўшчыкамі, якія падрыхтавалі Плошчу. Напружанне на мяжы зрыву трымалася і ўдзень, і ўначы. Такое адчуванне было, што вось-вось – і ўсё: павядуць у сутарэнні страляць. Як стралялі ў 37-м, не разбіраючы, з літаратуры ты ці з наменклатуры...

Я часцяком, дарэчы, думаў, лежачы на нарах: а хто на іх у 37-м ляжаў? І як ён пачуваўся тады, асабліва ўночы, калі нават сёння на кожны шолах за дзвярыма камеры міжволі ўздрыгваеш: можа, па цябе?.. Чалавек, канешне, да ўсяго прывыкае, але як прывыкнуць да таго, што вось зараз увойдуць, павядуць і ні за што заб’юць?..

Я вершы там пра гэта напісаў.

Паўзе па шкле, што раптам пачарнела

Начны павук.

На кожны рып напружваецца цела,

На кожны грук.

І замірае камера ў здранцвенні

На ўскрык нямы...

Тут некалі стралялі ў сутарэнні

Такіх, як мы.

— Вы баяліся ў “амерыканцы” смерці?

— Не. У турме, што заб’юць, не баяўся. Баяўся калекам, бервяном стаць. У мяне ўжо быў аднойчы інсульт праз гіпертанічны крыз, а тут крызы адзін за адным, як хвалі на бераг...

Можа, гэта й была адна з прычын, па якой мяне пад хатні арышт перавялі. Не найпершая, але ўсё ж... Дактары ўрэшце давялі турэмшчыкам, у тым ліку найгалоўнаму з іх, што ў хуткай перспектыве яны будуць мець жмурыка. Што па-турэмнаму азначае – нябожчыка. І хоць якраз гэтага ім і хацелася, але... Але такі ціск быў на іх і з Захаду, і з Усходу, што асцерагліся.

Я баяўся, што заб’юць – перад турмой. Па дарозе ў турму. Калі ўначы з 19 на 20 снежня невядомыя людзі ўварваліся ў шпіталь хуткай дапамогі і голага павалаклі мяне з рэанімацыі на вуліцу, на люты ў тую ноч мароз, я падумаў: чаму не далі ўзяць адзежу, пацягнулі галяком? Таму што гэтыя людзі, падумаў я далей, ведаюць: адзежа мне больш не спатрэбіцца.

Вось тады, голы на падлозе мікрааўтобуса, у які мяне ўкінулі і ў якім я сутаргава спрабаваў зарыентавацца: у які бок мяне вязуць? У Мінск? Ці ў лес за кальцавую? – мне было па-сапраўднаму страшна. Я спінным мозгам на зледзянелай падлозе ўспомніў пра лёс Ганчара і Захаранкі, Красоўскага і Завадскага...

Была яшчэ адна прычына баяцца. Спачатку ў шпіталі хуткай дапамогі мяне паклалі ў рэанімацыю, сказаўшы, што абавязкова павінны кантраляваць мой стан як мінімум 12 гадзін. А потым спецыялісты большыя за дактароў настойліва парэкамендавалі ім выправіць мяне не толькі з рэанімацыі, а ўвогуле са шпіталю. І дактары сталі ніякавата прапаноўваць мне пайсці дахаты. Асабліва найгалоўны – мне ўвогуле шанцуе з найгалоўнымі. Зрэшты, як нам усім.

Я псіхануў: «Ды пайшлі вы!..» Паспрабаваў падняцца, пачаў збірацца – Воля не пусціла. Учапілася: «Падумай, куды ты дойдзеш…»

«Мне паведамілі, што праект «Гавары праўду» ўзгоднены з Мядзведзевым, а непасрэдны ягоны куратар — Пуцін»

Фота photo.bymedia.net

Воля мяне двойчы ў той дзень зратавала. Першы раз, калі за пяць хвілін да пачатку руху на Плошчу таўсценную шапку на галаву нацягнула, другі – калі не дала са шпіталю пайсці. Як пайшоў бы я дахаты, так… Не ведаю, як, але ноч, цемра, мароз – ці мала што з чалавекам, на галаву хворым, у цёмнай марознай начы можа здарыцца. Яны мяне чакалі… Так што я, можна сказаць, шчаслівы быў, калі мяне ў СІЗА КДБ прывезлі.

Які быў сцэнар Плошчы? Ці прадугледжваў ён шэсце да Дома ўраду? Што Някляеў збіраецца рабіць далей? Пра гэта і шмат што іншае чытайце ў трэцяй, заключнай частцы размовы, якая неўзабаве з’явіцца на нашым сайце.

 

 

Заметили ошибку? Выделите текст, нажмите Ctrl+Enter и оставьте замечание!

Комментарий (Максимум 1000 символов)

Вопрос: Сколько лет в веке? (ответ числом)

Вы знаете что-то интересное или важное и готовы этим поделиться?
Обязательно свяжитесь с нами, это очень просто!

Выберите удобный способ для связи или напрямую отправьте сообщение в редакцию через форму на этой странице.

Govorim.by

vk.com/govorimby

Внимание! Новости рекламного характера публикуются по предварительной договорённости. Подробнее цены на размещение рекламы смотрите здесь

Хотите сэкономить 30% на изготовлении кухни или шкафа-купе?

Новости Беларуси

Суд вынес приговор организаторам финансовой пирамиды "Спектр-Капитал"

Хотите узнать больше? Суд Центрального района Минска приговорил бывших сотрудников потребительского кооператива «Спектр-Капитал», который предлагал займы под 70%, но не 160

Рыженков назвал главную идею декрета о тунеядцах

Хотите узнать больше? Главная идея декрета №3 «О предупреждении социального иждивенчества» - стимулировать людей уплачивать налоги. фото: belta.by Об этом сегодня заявил 196

«Тест на гражданственность»: 99% белорусов думают, что они не могут повлиять на политику государства

Хотите узнать больше? Белорусы имеют высокий уровень базовых гражданских знаний, но при этом 99% из них считают, что никак не могут влиять на политику государства. фото 146

Reuters: Минск начал замещать российскую нефть поставками из Ирана

Хотите узнать больше? Как сообщает агентство, госкомпания «Белоруснефть» приобрела 80 тыс. тонн (порядка 600 тыс. барр.) нефти из Ирана (продавцом выступила Национальная 146

Таможня России будет контролировать белорусскую границу с помощью «мобильных групп»

Хотите узнать больше? В условиях введения пограничной зоны с Беларусью Федеральная таможенная служба России продолжит работу в режиме мобильных групп, которые будут 152

Литовский министр заявил, что Еврокомиссия потребует стресс-тесты со строящейся БелАЭС

Хотите узнать больше? Еврокомиссия (ЕК) потребует проведения стресс-тестов на строящейся в белорусском Островце Белорусской АЭС (БелАЭС) и намерена не делать никаких 226

Кобяков: Никакого печатания эмиссионных денег ни в коем случае быть не должно, это прошедший этап

Хотите узнать больше? Эмиссионное печатание денег — не более чем прошедший этап в истории экономического развития в Беларуси. Об этом по итогам совещания у главы 210

Российский рубль рванул вслед за нефтью

Хотите узнать больше? Курсы доллара и евро на Московской бирже обновили минимальные значения с лета 2015 года. Американская валюта по отношению к рублю упала на 40 копеек, 247