Закрыть

Выберите свой город

Закрыть

Сакрэты манастырскіх келляў

Сакрэты манастырскіх келляў

Два стагоддзі з мінулага Пустынак

 

Для манастыра ў Пустынках, узрост якога ўжо перасягнуў 600-гадовы рубеж, надзвычай насычанымі на падзеі аказалася 2-я палова ХІХ і 1-я палова ХХ стагоддзяў. Адна са славутасцей Мсціслаўскай зямлі, манастыр цягам стагоддзя (з 1870-х па 1970-я гады) адчуў на сабе змены эпох, уласнікаў. Адметна, што ў тыя часы ён з’яўляўся цэнтрам асветы: на яго тэрыторыі размяшчаліся вучылішчы, школы, дзіцячы дом.

 

Нагадаем, Пустынкаўскі праваслаўны манастыр быў заснаваны мсціслаўскім князем Лугвенам (у хрышчэнні — Сямёнам Альгердавічам) у 1380-м. Лічыцца, гэтаму папярэднічала падзея, звязаная з цудоўным ацаленнем сляпога князя, які вылечыўся вадой з гаючай крыніцы. Пасля на месцы, дзе здарыўся гэты цуд, з’явілася ікона Багародзіцы, а з цягам часу паўстаў і сам манастыр.

 

Першае выпрабаванне выпала на долю манастыра пад час Лівонскай вайны, калі ён быў разрабаваны, пераходзіў у валоданне ад аднаго да другога варагуючага боку. Пасля заключэння Брэсцкай царкоўнай уніі ў 1617 годзе абіцель перайшла да ордэна базыльян, які арганізаваў у ім школу. У 1839-м манастыр вярнуўся да праваслаўных вернікаў, пасля чаго там пашырылася асветніцкая праца.

 

Але манастыр з’яўляўся не толькі прытулкам для манахаў, а і пляцоўкай для асветы. Першыя навучальныя ўстановы для дзяцей на яго тэрыторыі адносяцца да 1870 года — часу існавання пры Успенскім манастыры Праваслаўнага царкоўнага брацтва. А праз стагоддзе, у 1978-м, скончыла сваё існаванне ў сценах аднаго з будынкаў Пустынскай абіцелі агульнаадукацыйная школа…

 

Сёлета ў манастыры выйшла адметнае выданне — кніга “Дзяцінства ў сценах старадаўняй абіцелі”. Яе аўтар Вольга Мамчыц паспрабавала сабраць і прааналізаваць шматлікія дакументы, успаміны, прысвечаныя больш чым стогадовай гісторыі прысутнасці на тэрыторыі старажытнага манастыра дзяцей, чые лёсы былі звязаны з гэтым святым месцам.

 

Першая навучальная ўстанова на тэрыторыі манастыра распачала сваю дзейнасць напрыканцы ХІХ ст. і была непасрэдна звязана з Праваслаўным царкоўным брацтвам, заснаваным пры Пустынкаўскім Успенскім манастыры з дазволу Магілёўскай епархіі 16 лютага 1869-га. У наступным годзе з мэтай распаўсюджвання пісьменства сярод сялян Праваслаўным брацтвам сумесна з Пустынкаўскім манастыром у будынку апошняга было заснавана царкоўна-сельскае вучылішча, куды прымалі сірот ці тых, у каго бацькі былі вельмі бедныя.

 

 

 

Сакрэты манастырскіх келляў

 

Акрамя спеваў, што з’яўляліся абавязковым прадметам ва ўсіх тагачасных праваслаўных навучальных установах, вучні Пустынкаўскай школы навучаліся майстэрству ігры на розных інструментах. “Навучэнцы ў школе прывучаюцца ігры на музычных інструментах, некаторыя з іх ужо выконваюць больш простыя п’есы па нотах”, — адзначаў у дарожных нататках епіскап Магілёўскі і Мсціслаўскі Місаіл у 1898 годзе.

 

Адметна, што ў 1915-м, у сувязі з ваеннымі дзеяннямі на франтах Першай сусветнай вайны, у Мсціслаў з літоўскага Панявежыса была эвакуіравана настаўніцкая семінарыя, у якой знайшоў працу будучы вядомы кампазітар і фалькларыст Мікалай Чуркін. Пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі яго накіравалі ў Пустынкаўскую сельскую школу, дзе ён з 1918 па 1920 гг. навучаў дзяцей тэорыі музыкі, спевам і маляванню. Чуркін прывіваў сваім вучням таксама і любоў да беларускага фальклору.

 

Вось як прыгадваў пра той час адзін з вучняў Чуркіна — М.Вайцянкоў: “…Ішоў 1918 год. Школа наша размяшчалася у двухпавярховым будынку, які захаваўся да нашых дзён. Зімою настаўнікі і вучні замярзалі ў халодных класах.Напэўна, з-за холаду нас, вучняў 2 — 4 класаў, Мікалай Мікалаевіч увесь час запрашаў на кватэру, і там працягваліся заняткі. Яна размяшчалася ў келлях колішняга манастыра. Сельскія хлопчыкі і дзяўчынкі рассаджваліся вакол піяніна, і настаўнік, седзячы за інструментам, развучваў з намі песні, выкладаў тэорыю музыкі…”

 

Час пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі 1917 года прынёс карэнныя змены ў жыццё Пустынкаўскага манастыра. 23 студзеня 1918-га быў прыняты Дэкрэт, згодна з якім Царква аддзялялася ад дзяржавы і ад дзяржаўнай школы, а таксама пазбаўлялася правоў уласнасці. Таму ў наступным годзе манахі Пустынкаўскага манастыра былі вымушаны зарэгістраваць на яго тэрыторыі земляробчую камуну, якую неўзабаве закрылі ўлады. Пасля ліквідацыі камуны манахі яшчэ некаторы час працягвалі жыць у манастыры, паколькі да 1924 года ў ім існавала сельскагаспадарчая арцель, быў створаны пункт ачысткі збожжа. Як вынікае з архіўных дакументаў, манастыр дзейнічаў да 1925-га — таго часу, як там размясціўся дзіцячы дом для беспрытульнікаў.

 

Гэтая выхаваўчая ўстанова на тэрыторыі колішняга манастыра здолела вытрымаць усе цяжкасці акупацыі пад час Вялікай Айчыннай, і ўжо на 1943 — 1944 навучальны год была гатова прыняць 250 дзяцей. А вось будынкі Мсціслаўскага, Хоцімскага і Клімавіцкага дзіцячых дамоў цалкам згарэлі... Вайна быццам абмінула Пустынкаўскі дзіцячы дом, не прынёсшы цяжкіх разбурэнняў. І тым не менш, у адрозненне ад бліжэйшага Мсціслаўскага дзіцячага дома, дзеці з якога былі эвакуіраваны, на выхаванцаў Пустынскага дзіцячага дома нібыта забыліся.

 

Пасля вайны дзіцячы дом неўзабаве быў зачынены, а дзеці — пераселены ў суседнія выхаваўчыя ўстановы. У 1960-м, пасля закрыцця дзіцячага дома, на тэрыторыі манастыра пэўны час працягвала працаваць Пустынкаўская сярэдняя школа. А сцены Успенскага храма ў 60-я гады ХХ ст. яшчэ захоўвалі памяць пра колішні манастыр. Як прыгадвала Валянціна Шчамялёва, былая вучаніца мясцовай школы, “…на той час у царкве яшчэ заставаўся роспіс. Памятаю, на сценах храма была выява Ісуса Хрыста. Гэта была вельмі прыгожая карціна…”

 

Пазней будынак спальнага корпуса дзіцячага дома — былы Пакроўскі сабор — выкарыстоўвалі для захоўвання збожжа, а ў напаўразбураны Успенскі храм зносілі смецце…

 

…У 2003-м на адной з неатынкаваных сцен былой Пустынкаўскай школы праявіўся нерукачынны вобраз Ісуса Хрыста, што сталася знакам адраджэння колішняга манастыра. У тым жа годзе ў Пустынках ізноў з’явіліся манахі, распачалася праца па аднаўленні разбураных будынкаў комплексу Свята-Успенскага манастыра…

 

На здымках: Пустынкаўскі дзіцячы дом 1 мая 1941 г. ; Пустынкаўскі манастыр у пачатку ХХ ст.

Заметили ошибку? Выделите текст, нажмите Ctrl+Enter и оставьте замечание!

Комментарий (Максимум 1000 символов)

Вопрос: 24 часа это - ?

Вы знаете что-то интересное или важное и готовы этим поделиться?
Обязательно свяжитесь с нами, это очень просто!

Выберите удобный способ для связи или напрямую отправьте сообщение в редакцию через форму на этой странице.

Govorim.by

vk.com/govorimby

Внимание! Новости рекламного характера публикуются по предварительной договорённости. Подробнее цены на размещение рекламы смотрите здесь

Хотите сэкономить 30% на изготовлении кухни или шкафа-купе?

Новости Мстиславля

Отобрал пакет с едой

Хотите узнать больше? 22-летний парень из деревни Андраны Мстиславского района 16 ноября около 18-00 на улице ограбил пенсионера. Молодой человек открыто похитил пакет, в 621

Музею Максіма Гарэцкага патрэбны рамонт

Хотите узнать больше? Абязьлюдзець, як ужо шмат якія беларускія вёскі, можа і Малая Багацькаўка, што ў Мсьціслаўскім раёне. Адсюль пайшоў на сьвет клясык беларускай 591

Скрывшегося с места аварии в Мстиславском районе водителя задержали в России

Хотите узнать больше? Наезд на 56-летнего мужчину, который от полученных травм скончался, совершил неустановленный водитель автомобиля «ДЭУ» в Мстиславском районе. Как 795

Больше всего в Могилевской области продажи табачных изделий выросли в Мстиславском районе

Хотите узнать больше? 16,5% – на столько выросла продажа табачных изделий в Мстиславском районе за девять месяцев 2015 года по сравнению с аналогичным периодом 2014. Это 412

Пьяный житель деревни Ходосы пытался ограбить магазин

Хотите узнать больше? Две бутылки вина на сумму 53 200 руб. пытался вынести из магазина житель деревни Ходосы Мстиславского района. Покушение на грабеж – уголовное дело по 631

18-летний вор украл стиральную машину, электродвигатель и три смесителя

Хотите узнать больше? В Мстиславском районе молодой человек нашел ключ от сарая и обчистил его. На минувшей неделе 59-летний житель деревни Малая Зятица обратился в 508

Пять причин побывать в Мстиславле: фотовпечатления

Хотите узнать больше? Маленький Вильнюс, белорусский Суздаль, датский Линнхольм-Хойе — как только не называют 880-летний Мстиславль. Небольшой райцентр практически на 1 080

Семья из Мстиславского района осталась без квартиры, а деньги за нее не может вернуть даже через суд

Хотите узнать больше? Более 80 млн руб., которые по суду семье Закревских обязан вернуть кооператив, где-то "гуляют", и никакие проверки не могут выявить, где именно. На 852