Закрыть

Выберите свой город

Закрыть

Расійскія гісторыкі назвалі імя ўпаўнаважанага НКВД у Вілейцы, адказнага за расстрэлы

Расійскія гісторыкі назвалі імя ўпаўнаважанага НКВД у Вілейцы, адказнага за расстрэлы

Расійскі гісторык Наталля Лебедзева ў інтэрв'ю “Газэта выборча” расказала пра “беларускі катынскі спіс"

Займацца складаннем спісаў на расстрэл у Вілейку быў накіраваны старшы лейтэнант Нікалай Кажэўнікаў.

“Рэгіянальная газета” са спасылкай на “Газэта выборча” друкуе інтэрв’ю з расійскім гісторыкам Наталляй Лебедзевай, якая расказвае пра тое, што нарэшце знайшоўся схаваны 72 гады “беларускі катынскі спіс”. Гэта імёны 1996 палякаў, вывезеных НКВД на катаванні ў Мінск і якія хутчэй за ўсё былі расстраляныя па загадзе Сталіна і Берыі.

 

Расійскія гісторыкі назвалі імя ўпаўнаважанага НКВД у Вілейцы, адказнага за расстрэлы

 

Сярод іншага “Газэта выборча” піша, што займацца складаннем спісаў на расстрэл у Вілейку быў накіраваны старшы лейтэнант Нікалай Кажэўнікаў.

– Даўно падазравала, што сляды таго, што даследчыкі называюць “беларускім катынскім спісам” трэба шукаць у архівах 15-й брыгады Канвойных Войскаў, якая ў 1940 годзе размяшчалася ў Беларусі і перапраўляла вязняў НКВД у сталіцу рэспублікі. Прадчуванне мяне не падвяло, – сказала Лебедзева. Яна перадала “Газэце выборчай” спісы 1996 чалавек, вывезеных з турмаў НКВД у Брэсце, Пінску, Баранавічах, Гродне, Беластоку і іншых гарадах на тэрыторыі былой Заходняй Беларусі пасля 5 сакавіка 1940 г.

У той дзень Палітбюро ВКП(б) прыняло рашэнне пра забойства без суда больш за 21 тысячу польскіх ваеннапалонных і палякаў, зняволеных на тэрыторыях, занятых паўгода раней. Да гэтага часу атрымалася скласці спісы забітых з лагераў у Казельску (пахаваныя ў Катыні), Асташкаве (Меднае пад Цверру) і Старабельску (Харкаў) і ў Заходняй Украіне.

У той самы час не быў вядомы “беларускі катынскі спіс”, у якім павінна быць больш за 3,8 тысячы палякаў. Частка з іх, а можа і ўсе, былі забітыя ў Мінску і пахаваныя ў блізкіх Курапатах.

Праз два тыдні пасля загаду Берыі аб ліквідацыі палякаў, народны камісар унутраных спраў накіраваў з Масквы у Беларусь пяць спецыяльных брыгад НКВД. – Гэта “каманды смерці”, якія вырашалі, хто з польскіх вязняў мусіць быць расстраляны – расказаў “Газэце выборчай” гісторык Нікіта Пятроў, які знайшоў імёны “селекцыянераў Берыі”.

У Беластоку палякаў да расстрэлу накіроўваў Ізраіль Пінзур. Крывавую місію ў Баранавічах даверылі старшаму лейтэнанту Андрэю Сінявому. У Брэсце – старшаму лейтэнанту Грыгорыю Фінкельбергу. Пінск быў давераны старшаму лейтэнанту Аляксандру Купрыянаву. У Вілейку накіравалі старшага лейтэнанта Нікалая Кажэўнікава.

Дакументы, якія перадала прафесар Лебедзева, гэта запоўненыя ад рукі (мяркуючы па характары пісьма адным чалавекам) табліцы з прозвішчамі, імёнамі і імёнамі па бацьку вязняў, якіх 15-я брыгада перавозіла вясной 1940 года. Ёсць таксама звесткі, калі і куды іх транспартавалі.

Спісы паказваюць, што пасланнікі Берыі адразу пасля прыбыцця завалілі работай 15-ю брыгаду. З канца сакавіка да ліпеня прывозілі ў Мінск групы нават да 60 чалавек. 1 красавіка НКВД прыняло ў сталіцы рэспублікі 53 чалавекі толькі з Брэста. Усяго ў Мінск завезлі звыш за 1800 з 1996 чалавек. На думку Лебедзевай 99 працэнтаў з іх там і расстралялі – у той самы час калі расстралялі афіцэраў у Катыні. Цверы, Харкаве.

– Гэта ўсё яшчэ можа быць праверана. Усе сем’і палякаў, знішчаных па загадзе палітбюро ВКП(б) спецыяльным рашэннем палітбюро былі высланыя ў Казахстан. Параўноўваючы спісы з архіву канвойных войскаў са спісамі дэпартаваных, мы разгорнем хаця б частку “беларускага катынскага спісу” – запэўнівае Лебедзева. Мае намер неўзабаве гэта зрабіць.

Раней “беларускі катынскі спіс” з 1149 імёнамі склаў Цэнтр Карта на падставе сведчанняў сем’яў вязняў НКВД, след якіх быў згублены. Некаторыя імёны са спісу Карты ёсць таксама у спісах 15-й брыгады – сярод іх бамбардыр Балеслаў Адлер, камендант пастарунку паліцыі ў Засулах пад Стоўбцамі Ян Крахмальчык і улан з Гродна Станіслаў Кульчынскі.

Дакументы, якія “Газэта выборча” мае намер апублікаваць цалкам, гэта першае за 72 гады сведчанне аб лёсах людзей, якія трапілі ў рукі НКВД.

– Гэта пераломнае адкрыццё, – каментуе доктар Анджэй Кунэрт, сакратар Рады Аховы Памяці Змаганняў і Пакут. – Факт, што гэтыя дакументы існуюць, дае надзею не толькі на адкрыццё спісу ахвяр, але таксама на высвятленне месца пахавання польскіх ахвяр НКВД.

* Расійскія архівы трэба адкрываць павольна і асцярожна. У нас брат страляў у брата. Навошта нам паўтарэнне катаклізмаў? – кажа Андрэй Арцізаў, начальнік Федэральнай архіўнай службы Расіі.

Заметили ошибку? Выделите текст, нажмите Ctrl+Enter и оставьте замечание!

Комментарий (Максимум 1000 символов)

Вопрос: Сколько лет в веке? (ответ числом)

Вы знаете что-то интересное или важное и готовы этим поделиться?
Обязательно свяжитесь с нами, это очень просто!

Выберите удобный способ для связи или напрямую отправьте сообщение в редакцию через форму на этой странице.

Govorim.by

vk.com/govorimby

Внимание! Новости рекламного характера публикуются по предварительной договорённости. Подробнее цены на размещение рекламы смотрите здесь

Хотите сэкономить 30% на изготовлении кухни или шкафа-купе?

Новости Вилейки

«Мусорят чаще местные рыбаки, а не минчане». Как на Вилейском водохранилище делали «генеральную уборку» (фото)

Хотите узнать больше? На Вилейское водохранилище даже зимой приезжает большое количество рыбаков. Фото Юлии Лахвич, Край.бай На самый крупный искусственный водоем страны 16

Задолженность по зарплате на 1 февраля есть в организациях Воложинского, Вилейского и Молодечненского районов

Хотите узнать больше? Изображение использовано в качестве иллюстрации. Фото из архива Край.бай В Минской области большинство из должников – это организации 31

Комедия «Супер Брис», драма «Следы на воде» и боевик «Крейсер». Афиша кинотеатра «Мир» в Вилейке на 22-26 февраля

Хотите узнать больше? Изображение использовано в качестве иллюстрации. Фото с сайта ufart.ru На этой неделе также продолжается показ мелодрамы «На пятьдесят оттенков 34

Ответь на вопросы розыгрыша и забери билет на концерт «Агата Кристи». Все хиты»

Хотите узнать больше? Вадим Самойлов. Фото с сайта www.kvitki.by Солист легендарной группы «Агата Кристи» Вадим Самойлов выступит на сцене Дворца культуры Молодечно 23 36

Новый белорусский экшн в кинотеатре «Мир» Вилейки сопроводят выставкой милицейской техники и вооружения (фото, видео)

Хотите узнать больше? Кадр из фильма «Следы на воде». Фото с сайта minsknews.by Премьерный показ художественного фильма о белорусской милиции «Следы на воде», снятого на 51

Катания с горки и на осле, лазание на столб за сапогами и петухом. Масленица в Вилейке на старых снимках (фото)

Хотите узнать больше? Масленица в Вилейке на старых снимках. Фото предоставлено Край.бай из фондов Вилейского краеведческого музея Как провожали зиму в Вилейке 30-40 лет 47

Семья Шашловых из Вилейки выиграла в конкурсе «Селфи «Моя Половинка» набор постельного белья (фото)

Хотите узнать больше? Семья Шашловых выиграла в конкурсе «Селфи «Моя Половинка» в Вилейке. Фото предоставлено Край.бай Анастасией Чернявской Фотография Екатерины и Олега 62

Ночной рынок «Fasty» и супермаркет «Makro». Молодечненский автопарк организует однодневный шоп-тур в Белосток

Хотите узнать больше? Изображение использовано в качестве иллюстрации. Фото с сайта plus48.by Автобусный парк №4 Молодечно 24 февраля предлагает шоп-тур в Белосток 50