Закрыть

Выберите свой город

Закрыть

Хто ж былі раскулачнікі

Згодна з кнігай “Памяць”, у 30-40-я гады ў Слуцкім раёне і горадзе было рэпрэсавана паўтары тысячы чалавек. Але,   мяркуецца, што гэтыя лічбы не поўныя.

 

Хто ж былі раскулачнікі


СВЕДКА ЧАСУ. Так выглядаў адзін з агітацыйных плакатаў перыяду калектывізацыі. Ілюстрацыя з сайта russianposter.ru

 

Аб гэтым сведчыць тое, што сёння людзі, якія мелі дачыненне да выдання гэтай кнігі, збіраюць дадатковыя звесткі пра забытых рэпрэсаваных. Да выдання рыхтуецца новая рэдакцыя першага тома “Памяці”.


Так званыя кулакі

Большасць рэпрэсаваных сялян складалі так званыя кулакі, якіх з сем’ямі вывозілі за Котлас ці ў Сібір на пасяленне. Мала хто з іх пасля смерці Сталіна змог вярнуцца ў родныя вёскі. А той, хто і жадаў, павінен быў перад ад’ездам з месца высылкі даваць падпіску органам аб неразгалошванні таго, што было перажыта ў тайзе ці тундры.
У іх ліку была ўраджэнка вёскі Боркі Ганна Сцяпанаўна Малевіч, 1906 года нараджэння. Яе разам з мужам Пятром Іосіфавічам у 1931 годзе раскулачылі толькі за тое, што муж быў сынам кулака, якога ўжо паспелі выслаць.
Пятра Іосіфавіча ў вайну прызвалі ў дзеючую армію, і ён загінуў у Сталінгра-дзе ў 1942 годзе. А Ганна Сцяпанаўна восенню 1944 года, пасля вызвалення Беларусі ад нямецкіх захопнікаў, вярнулася ў родную вёску. Прытулак дала замужняя дачка, якую, пяцігадовую, яна ў дзень высылкі пакінула на выхаванне ў сваяка.


Сумны сповед

У пачатку 80-х гадоў я, працуючы ў раённай газеце, меў сустрэчу з Ганнай Сцяпанаўнай. Яна ўспомніла ўсё, што бачыла вясной 1931 года.
Нядаўна сповед жанчыны дапоўніў 89-гадовы      ўраджэнец вёскі, гара-джанін Міхаіл Аляксандравіч Малевіч.
Хто ж былі тыя людзі, якія наведалі вёску для раскулачвання? Па ўспамінах людзей, гэта быў сельскі савет, што месціўся ў вёсцы Мялешкі. Па яго заяўцы з калгаса “1 Мая”, створанага яшчэ ў 1925 годзе, на шасці ці васьмі падводах у вёску завітала чалавек мо дваццаць мужчын і жанчын. З імі быў супрацоўнік НКВД.
Трапіўшым пад высяленне сем’ям дазвалялася ўзяць з сабою ў дарогу па торбе сухароў, пару кавалкаў сала, сёе-тое з бялізны і цёплага адзення для дарослых і дзяцей, пару даматканых пасцілак, ватную коўдру. Забаранялася браць іконы, сякеры, малаткі. Можна было прыхапіць па пары чыгункоў. На сям’ю выдзялялі адну павозку, каб даехаць да чыгуначнага вакзала ў Слуцку, дзе іх чакалі вагоны-цялятнікі.
Дваровыя сабакі, нібы чуючы няладнае з іх гаспадарамі, амаль да самага горада беглі ўслед...


Прагныя актывісты

Як толькі павозкі з “кулакамі” ад’ехалі метраў за трыста ад вёскі, прыезжыя калгаснікі кінуліся ў хаты і хлявы – забіраць усё, што трапіла пад руку: кублы з салам, мяхі з зернем, выкочваць дзежкі з мукой жытняй, мэблю, посуд, нават качэргі і вілы.
Лавілі ў дварах гусей, курэй, трусоў, парасят, авечак,  падчас біліся паміж сабою з-за нарабаванага. Страх апанаваў вёску, дзе здаўна жылі працавітыя, не бедныя хлебаробы.
А дзён праз дзесяць у вёску зноў завіталі ўжо знаёмыя раскулачнікі (мужчыны) — разбіраць хаты кулакоў і вывозіць бярвенне для запатрэбаў свайго калгаса.
А вось хату Пятра Іосіфавіча і Ганны Сцяпанаўны Малевіч раскулачнікі не кранулі. Магчыма таму, што тыя не падыходзілі для занясення ў кулакі, але на высылку з цесцем і цешчай усё ж іх адправілі, забраўшы з іх хаты ўсё, што мела каштоўнасць.
…Пражыла Ганна Сцяпанаўна ў дачкі да 76-гадовага ўзросту і памерла ў 1982 годзе.
Памятаю, яе ў вёсцы паважалі і любілі за неразгубленыя ў тайзе, у няволі дабрыню, павагу да людзей, твар яе свяціўся гэткім духоўным набыткам жанчыны набажнай.


Прыклад Капыльшчыны

У 1935 годзе летам на высылку за Котлас трапілі яшчэ дзве сям’і (ужо калгаснікаў) — Іосіфа Жаўрыда і Костуся Кунцэвіча — па абвінавачванню ў “неблаганадзейнасці”. Іх хаты таксама разабралі і вывезлі.
На цэнтральнай сядзібе сельгаскааператыва “Агра-Мялешкі” стаіць помнік 154 вяскоўцам, што загінулі на франтах Вялікай Айчыннай вайны – усім паіменна.
Добра было б, каб паблізу ўсталявалі мемарыяльную дошку-стэлу з пералікам усіх рэпрэсаваных у 30-40-я гады землякоў, а іх набярэцца не адзін дзясятак, не лічачы памерлых у няволі малых дзяцей. Падобныя мемарыяльныя дошкі некалькі гадоў таму былі ўсталяваны ў дзвюх вялікіх вёсках на Капыльшчыне.

Міхаіл Тычына

 

Заметили ошибку? Выделите текст, нажмите Ctrl+Enter и оставьте замечание!

Комментарий (Максимум 1000 символов)

Вопрос: Первый месяц весны?

Вы знаете что-то интересное или важное и готовы этим поделиться?
Обязательно свяжитесь с нами, это очень просто!

Выберите удобный способ для связи или напрямую отправьте сообщение в редакцию через форму на этой странице.

Govorim.by

vk.com/govorimby

Внимание! Новости рекламного характера публикуются по предварительной договорённости. Подробнее цены на размещение рекламы смотрите здесь

Хотите сэкономить 30% на изготовлении кухни или шкафа-купе?

Новости Слуцка

У ранее судимого жителя д. Малиновка Слуцкого района изъяли самодельный пистолет

Хотите узнать больше? Самодельный пистолет калибра 7,7 мм изъяли у ранее судимого жителя Слуцкого района, сообщает пресс-служба МВД Беларуси. Проживающий в поселке 656

1-й тур чемпионата Беларуси: «Славия-Мозырь» - «Слуцк», 1:1

Хотите узнать больше? 2 апреля в рамках 1-го тура чемпионата Беларуси по футболу СФК «Слуцк» на выезде сыграл с мозырьской командой «Славия-Мозырь». Матч закончился счётом 433

Слуцк отметил 430-летие Софии Слуцкой

Хотите узнать больше? 1 апреля, в день памяти святой праведной княгини Софии Слуцкой, в Слуцке прошли торжества, в город были принесены новые православные святыни, 454

В Беларуси принято решение о переносе рабочих дней в 2016 году

Хотите узнать больше? Совет Министров Беларуси утвердил график переноса рабочих дней в 2016 году. Соответствующее решение содержится в постановлении правительства от 23 1 671

С 1 декабря в ТЦ «Маяк» стартует рекламная игра. Подробности

Хотите узнать больше? С 1 по 27 декабря 2015 в слуцком ТЦ «Маяк» будет проводиться рекламная игра, популяризирующая истребование покупателями кассовых чеков, сообщает 897

В Сирии сбит российский военный самолёт

Хотите узнать больше? Турецкие военные самолеты сбили истребитель около границы с Сирией после нарушения воздушного пространства. Информацию подтвердили в Министерстве 552

Мясникович: посылки из-за границы обвалили белорусскую торговлю

Хотите узнать больше? Михаил Мясникович заявил, что те товары, которые белорусам приходят посылкой из-за границы, по цене специально занижаются... 688

Два школьника и учащийся сельхозлицея украли из павильона парогенераторы

Хотите узнать больше? 27 июня сообщалось о краже электронных парогенераторов из павильона ИП в Слуцке. Сотрудниками уголовного розыска установлено, что преступление 571