Закрыть

Выберите свой город

Закрыть

Сёння святкуецца пяцісотгоддзе Аршанскай бітвы

Сёння святкуецца пяцісотгоддзе Аршанскай бітвы
Нажаль гэта дата нават не ўведзена ў спіс дзяржаўных святаў, і няшмат хто пра яе ўвогуле ведае, нягледзечы на тое, што дадзеная падзея вывучаецца ў школьным курсе гісторыі Беларусі, таму далёка не ўсе святкуюць угодкі гэтай падзеі. А дарэмна. Бо гэтая перамога з’яўляецца адной з самых слаўных у гісторыі нашай Бацькаўшчыны.  Яна добры прыклад мужнасці і патрыятызму літвінскага народу, тактычнага ваеннага генія камандуючага войскамі ВКЛ Канстанціна Астрожскага. Дадзеную бітву на працягу некалькі стагоддзяў вывучалі ў Еўропе, як узор тактыкі і стратэгіі перамогі адносна невялікай арміі над значна перазыходзячымі па колькасці сіламі суперніка.

У пачатку XVI стагоддзя адным з асноўных ворагаў, з якім вяліся амаль бесперапынныя ваенныя дзеянні была Масковія (продкі сучасных рускіх). Вялікая зграя з усходу перайшла мяжу і ступіла на тэрыторыю тагачаснага Вялікага Княства Літоўскага. Так у 1512 годзе пачалася вайна Маскоўскага княства супраць ВКЛ.

Пасля некалькіх няўдалых спроб маскавітам усё ж такі ўдалося  захапіць Смаленск, які ў той час быў літвінскім горадам. І сёння там пражывае 12 000 беларусаў. А яшчэ ў пачатку мінулага стагоддзя іх колькасць на Смаленшчыне складала 56,7 ад сотку ад усіх жыхароў. Смаляне гераічна змагаліся, але пад націскам маскоўскага войска, якое мела колькасную перавагу, і пасля абстрэлу з гармат, горад вымушаны быў капітулірваць.

Пасля былі захоплены Мсціслаў, Дуброўна, Крычаў. Варожая арда рухалася ўглыб літвінскай тэрыторыі. Здавалася б яе нішто не змагло спыніць. Але ў той час на нашай зямлі жылі такія выдатныя людзі, як Канстанцін Астрожскі.

І вось пад Оршай павінна была адбыцца генеральная бітва. Здарылася гэта 8 верасня 1514 года. Камандаваў нашымі войскамі, як было ўжо сказана вышэй, Канстанцін Астрожскі. Ён з’яўляўся вялікім гетманам, і за яго плячыма быў вялікі вопыт удзеяння ў войнах.

Сёння святкуецца пяцісотгоддзе Аршанскай бітвы
Канстанцін Астрожскі

Пад кіраўніцтвам Астрожскага было толькі 30 000 ваяроў + артылерыя. Для параўнання: сілы маскавітаў пад камандваннем М. Булгаква – Голіцы і І. Чалядніна складалі 80 000 чалавек + артылерыя. Больш за 2,5 на аднаго – такая перавага ў чалавечай сілы была за маскоўцамі.

Раніца 8 верасня 1514 года каля ракі Крапіўна ў пяці кіламетрах ад Оршы пачался з таго, што Астрожскі паслаў сваіх вершнікаў, якія рушылі на маскавітаў. Гэта выкарыстоўвалася хутчэй для правакацыі, чым атакі. Трэба аддаць належнае вялікаму гетману, як выдатнаму тактыку і стратэгу. Правакацыя падзейнічала на варожае войска, і яно рынулася на пазіцыі літвінскага войска. Завязалася смяротная бойка.

Здавалася, што левы наш фланг, які знаходзіўся каля вёскі Шугайлава (глядзі мапу ніжэй), не вытрымае варожай атакі, але наступіў пераломны момант. Сваіх ваяроў мужнымі дзеяннямі і гарачымі словамі натхняў Астрожскі.

Чаляднін, які кіраваў маскоўскімі (рускімі) войскамі вырашыў, што асноўныя сілы ВКЛ як раз сканцэнтраваныя на левым фланзе (каля Шугайлава) і аддаў загад праводзіць больш актыўныя дзеянні на процілеглым крыле, дзе на яго думку, сілы літвінскай арміі былі найменшыя.

І спачатку здавалася, што ўсё менавіта так. На правым фланзе ваяры Астрожскага пачалі нібы адступаць. Рускія спадзяваліся, што час перамогі ўжо недалёкі. Маскавіты хутка ішлі ў атаку. Але якая была іх нечаканнасць, калі яны трапілі на пяхоту з рушніцамі і артылерыю, якая да гэтага была схаваная ад іх вачэй і нічога аб ёй не ведалі.

Сёння святкуецца пяцісотгоддзе Аршанскай бітвы
Аршанская бітва (мапа)

Залпы з гарматаў хутка сапсавалі настрой маскоўцам. Жах ахапіў іх армію. Яны пачалі ўцякаць, ратуючы сваі жыцці. Але гэта ўдавалася не ўсім. За ўцекачамі імчалася літвінская конніца, рубячы і рэжачы іх. Асабліва шмат забітых аказалася ў невялічай рацэ Крапіўне (левым прытоке Дняпра). Па словах тагачасных сведкаў, ад трупаў у рэчцы ўтварыўся затор, за якога вада, афарбованая ў чырвоны ад крыві колер, выйшла з берагоў.

Сёння святкуецца пяцісотгоддзе Аршанскай бітвы
Ганс Крэль — Бітва пад Оршай

Войска Маскоўскага княства ў той дзень страціла 40 000 чалавек (50 %). Для параўнання: страты Вялікага Княства Літоўскага – 4 000 чалавек ( крыху больш 13 %). У палон узялі 10 маскоўскіх ваяводаў, у тым ліку Чалядніна і Булгакава-Голіца, 17 000 вайскаводаў, 2 000 баяраў і 2 000 ваяроў.

Гэтая перамога дазволіла вызваліць усходнебеларускія гарады: Дуброўну, Друцк, Крычаў і Мсціслаў. Быў узяты ў аблогу Смаленск, але вярнуць горад, нажаль, не атрымалася.

Скончылася дадзеная вайна толькі ў 1522 годзе. ВКЛ і ВКМ (Вялікае Княства Маскоўскае) падпісалі 5-гадовае перамір’е. Па яму смаленскія землі адышлі да Масковіі. Аднак на пачатак вайны маскоўцы хацелі значна болей. Яны жадалі захапіць усе так званыя “рускія землі”, куды ўваходзіла тэрыторыя сучасных Беларусі і Украіны. Але літвіны паказалі, што гатовыя адчайна супраціўляцца і даць адпор ворагу. Аршанская бітва таму прыклад.

Заметили ошибку? Выделите текст, нажмите Ctrl+Enter и оставьте замечание!

Комментарий (Максимум 1000 символов)

Вопрос: Сколько лет в веке? (ответ числом)

Вы знаете что-то интересное или важное и готовы этим поделиться?
Обязательно свяжитесь с нами, это очень просто!

Выберите удобный способ для связи или напрямую отправьте сообщение в редакцию через форму на этой странице.

Govorim.by

vk.com/govorimby

Внимание! Новости рекламного характера публикуются по предварительной договорённости. Подробнее цены на размещение рекламы смотрите здесь

Хотите сэкономить 30% на изготовлении кухни или шкафа-купе?

Новости Молодечно

Две премьеры в день. Афиша кинотеатра в Молодечно на последнюю неделю января

Хотите узнать больше? Кинотеатр «Родина» в Молодечно. Фото из архива Край.бай 26 января кинотеатр «Родина» предлагает зрителям две премьеры: мультфильм «Балерина» и 19

Свой модный или экстравагантный головной убор можно надеть на «Шляпную вечеринку» в Молодечно (афиша)

Хотите узнать больше? Изображение использовано в качестве иллюстрации. Фото с сайта mediananny.com 28 января в 12.00 Детский Центр культуры «Росток» приглашает на 33

«Что изменится, не знаю. Но поборы надоели!» Мнение молодечненцев о запрете на сбор средств в школах и садах (фотоопрос)

Хотите узнать больше? Изображение использовано в качестве иллюстрации. Фото Катерины Сушко, Край.бай На днях Министерство образования Беларуси официально запретило 46

Врачи: После гибели женщины на ФАПе под Молодечно использование популярного антибиотика ограничили

Хотите узнать больше? Изображение использовано в качестве иллюстрации. Фото с сайта pixabay.com В Минске ограничивают использование не в стационаре популярного 58

«От анафилактического шока никто не застрахован». Подробности гибели женщины в Тюрлях после укола антибиотика

Хотите узнать больше? Изображение использовано в качестве иллюстрации. Фото с сайта pixabay.com – Жена в понедельник утром проснулась, сделала мне кофе. Сказала, что ей 94

Уроженец Глубокого в составе группы Naviband с белорусскоязычной песней представит страну на «Евровидении» (фото, видео)

Хотите узнать больше? Группа Naviband с белорусскоязычной песней представит страну на «Евровидении». Фото с сайта sputnik.by Беларусь на «Евровидении-2017» представит 41

Молодечненка о давке за водой в церкви на Крещение: «Ничего святого не осталось. Люди храм превратили в рынок!» (видео)

Хотите узнать больше? Изображение использовано в качестве иллюстрации. Фото с сайта u-f.ru 19 января православные верующие по всей Беларуси отмечали Крещение Господне. 63

Свинокомплекс на 100 тысяч голов планируют запустить в Молодечненском районе в 2017 году

Хотите узнать больше? Изображение использовано в качестве иллюстрации. Фото с сайта www.kormovit.ru Два свиноводческих комплекса на 100 тыс. и 24 тыс. голов планируется 49