Закрыть

Выберите свой город

Закрыть

Камяні князя Барыса

Асоба князя Барыса (канец 1040-х? – 1128) – заснавальніка горада, поўная загадак. Фактычна, кожны факт з яго біяграфіі (не толькі гады жыцця) праходзіць пад знакам пытальніка: верагодна, ён быў старэйшым сынам Усяслава Чарадзея, магчыма, да хрышчэння насіў імя Рагвалод, імаверна, сядзеў з бацькам у кіеўскай вязніцы…

Памяць пра сябе барысаўскі князь захаваў найперш праз валуны з выбітымі на іх крыжамі і надпісамі-зваротамі да Бога. Тыя камяні так і празвалі ў народзе – “Барысавы”.

Усяго Барысавых камянёў было зафіксавана сем. Усе яны былі выяўлены на тэрыторыі былога Полацкага княства, мелі выявы шасціканцовых крыжоў і надпісы кшталту “Господи помози рабу своему Борису” і цалкам адрозны лёс. Большасць з іх знаходзілася ў рэчышчы Заходняй Дзвіны. Прычына іх паўстання не адно стагоддзе турбуе даследчыкаў: хтосьці мяркуе, што гэта былі памежныя камяні, другія – што яны адзначалі мелі на рэках, трэція – што яны ўвекавечвалі памяць пра князя Барыса, чацвёртыя бачылі ў іх паганскія фетышы. Маскоўскі навуковец Б. Рыбакоў увогуле не звязвае іх паходжанне з князем Барысам, а прапануе іншую версію: праз камяні сяляне прасілі ў святога Барыса добрага ўраджаю. Беларускі даследчык М. Ермаловіч звязваў паходжанне камянёў з паходамі князя Барыса на яцвягаў у 1102 г. і земгалаў у 1106 г.

Але не будзем завастраць увагу на даследчыцкіх спрэчках і паспрабуем прасачыць за лёсам гэтых камянёў.

Камень каля в. Падкасцельцы

Камяні князя Барыса


Гэты вялізны гранітны валун быў выяўлены за 5 кіламетраў на паўночны-захад ад Полацка, каля вёсцы Падкасцельцы. Камень меў 8 метраў у акружнасці і ляжаў у вадзе недалёка ад берага – вясной і напачатку лета ён быў заліты вадой поўнасцю. Валун меў выяву шасціканцовага крыжа (даўжынёй 1,5 метра) і надпіс з іменем Барыса. Яго напаткаў шчаслівы лёс: у 1981 г. камень быў перавезены ў Полацк і пастаўлены на Верхнім замку побач з Сафійскім саборам.

Камень каля былой в. Накоўнікі

Наступны камень размяшчаўся на 40 км ад Полацка ніжэй па плыні Заходняй Дзвіны. Ён быў яшчэ большы: меў у акружнасці 11 метраў. На ім быў выразна выбіты надпіс. У 1939 г. камень узарвалі савецкія вайскоўцы, што наступалі на тэрыторыю Польшчы.

Камень на месцы ўпадзенні Друйкі ў Заходнюю Дзвіну

Камень размяшчаўся пры ўпадзенні ракі Друйкі ў Заходнюю Дзвіну. Ён з’яўляўся найбольшым з Барысавых камянёў: меў 17 метраў у акружнасці, а вышыня высечанага крыжа складала 3 метры. Ён падзяліў лёс папярэдне ўзгаданага – быў узарваны ў 1939 г.

Камень каля в. Высокі Гарадзец (Талачынскі р-н)

Камень размяшчаўся на сушы ў раёне Друцка. На амаль квадратнай пліце высечаны васьміканцовы крыж і надпіс “Господи помози рабу своему Борису многа лета”. Археолаг Г. Штыхаў мяркуе, што гэты надпіс быў зроблены ў 1127 г. з выпадку заканчэння вайны і вяртання ўжо хворага Барыса на прастол у Полацк. У 1936 г. камень быў узарваны, а яго асколкі, як лічыцца, пайшлі на пабудову магістралі Мінск-Масква.

Камень каля в. Камена (Вілейскі р-н)

Камяні князя Барыса

Камень размешчаны на сушы і захаваўся да нашага часу. На ім высечаны крыж і маецца надпіс: “Воротишин крест, господи, помози рабу своему”.

Зараз камень знаходзіцца на агародзе прыватнага дома за 100 метраў ад правага берага р. Вілія.

Камень каля в. Друя

Камяні князя Барыса

Камень быў выяўлены толькі ў 1896 г., значна пазней за іншыя.

Але яму пашанцавала – ён захаваўся да нашых дзён, хоць і трэснуў падчас транспартавання ў 2002 г. на адну з плошчаў Друі. Надпісы і крыж на валуне амаль нябачныя.

Камень каля ўпадзення Павянушкі ў Заходнюю Дзвіну

Камяні князя Барыса

Самы маленькі з Барысавых камянёў зрабіў самае вялікае падарожжа: у 1879 г. па даручэнні графа М. Уварава ён быў перавезены ў Музей Маскоўскага археалагічнага таварыства. Зараз ён знаходзіцца ў маскоўскім музеі-запаведніку “Каломенскае”.
Перепечатка текста ex-Press.by запрещена без разрешения редакции. info@ex-press.by
Алесь Лапо. Фота: wikipedia.org, nn.by

Заметили ошибку? Выделите текст, нажмите Ctrl+Enter и оставьте замечание!

Комментарий (Максимум 1000 символов)

Вопрос: Сколько лет в веке? (ответ числом)

Вы знаете что-то интересное или важное и готовы этим поделиться?
Обязательно свяжитесь с нами, это очень просто!

Выберите удобный способ для связи или напрямую отправьте сообщение в редакцию через форму на этой странице.

Govorim.by

vk.com/govorimby

Внимание! Новости рекламного характера публикуются по предварительной договорённости. Подробнее цены на размещение рекламы смотрите здесь

Нужен ли Борисову свой форум?

Новости Борисова

Государственная поддержка малого и среднего бизнеса в Беларуси неэффективна

Хотите узнать больше? Комитет государственного контроля провел мониторинг ситуации с поддержкой малого и среднего бизнеса в Беларуси. Результаты, увы, не радуют. Они 32

Мусорка на детской площадке - это нормально!

Хотите узнать больше? Уже ни для кого не секрет, в белорусских городах в многоквартирных домах все чаще заваривают мусоропроводы и устанавливают мусорки во дворах, правда 498

Шапиро: Миноблисполком готов уволить сотню человек

Хотите узнать больше? Председатель Минского облисполкома Семен Шапиро предлагает президенту сократить штат своего ведомства на 20%... 1 002

Санитарные врачи из Минска проверили борисовский пляж

Хотите узнать больше? В минувшую пятницу, 17 июня, сотрудники Минского областного центра гигиены, эпидемиологии и общественного здоровья наведались на Центральный пляж 1 175

«Автогидроусилитель» занимает четвертое место в стране по сумме долга за энергоресурсы

Хотите узнать больше? Предприятия, подведомственные Министерству промышленности, лидируют по суммам задолженности за потребленную энергию. По состоянию на 1 июня общая 844

Два утопленника за четыре дня. Один парень утонул в Дубках, второй - в Печах

Хотите узнать больше? Вчера, 20 июня, в 11.33 в ГРОЧС Борисовского района поступило сообщение об утонувшем в Березине мужчине в районе городского пляжа Дубки. Спасатели 1 232

Вчерашний ветер обесточил 18 населенных пунктов в Борисовском районе

Хотите узнать больше? В результате прохождения шквалистого ветра во вторник, 21 июня, по территории Минской области без электроснабжения оставались 70 населенных пунктов, 387

Уроженец Борисовщины удостоен премии имени Василя Быкова

Хотите узнать больше? В минувшее воскресенье, 19 июня, в усадьбе-музее Василя Быкова на его родине в деревне Бычки Ушачского района Витебской области премия «За свободу 425

В Борисове потенциальным инвесторам предложили еще один земельный участок

Хотите узнать больше? Борисовский исполком расширил перечень земельных участков, предназначенных для последующего предоставления инвесторам для строительства объектов на 1 238

Свиноводческий комплекс в Лошнице планируют закрыть

Хотите узнать больше? Велика вероятность закрытия свиноводческого комплекса в агорогородке Лошница. Об этом 8 апреля сообщил председатель Миноблисполкома Семен Шапиро в 2 285