Закрыть

Выберите свой город

Закрыть

Камяні князя Барыса

Асоба князя Барыса (канец 1040-х? – 1128) – заснавальніка горада, поўная загадак. Фактычна, кожны факт з яго біяграфіі (не толькі гады жыцця) праходзіць пад знакам пытальніка: верагодна, ён быў старэйшым сынам Усяслава Чарадзея, магчыма, да хрышчэння насіў імя Рагвалод, імаверна, сядзеў з бацькам у кіеўскай вязніцы…

Памяць пра сябе барысаўскі князь захаваў найперш праз валуны з выбітымі на іх крыжамі і надпісамі-зваротамі да Бога. Тыя камяні так і празвалі ў народзе – “Барысавы”.

Усяго Барысавых камянёў было зафіксавана сем. Усе яны былі выяўлены на тэрыторыі былога Полацкага княства, мелі выявы шасціканцовых крыжоў і надпісы кшталту “Господи помози рабу своему Борису” і цалкам адрозны лёс. Большасць з іх знаходзілася ў рэчышчы Заходняй Дзвіны. Прычына іх паўстання не адно стагоддзе турбуе даследчыкаў: хтосьці мяркуе, што гэта былі памежныя камяні, другія – што яны адзначалі мелі на рэках, трэція – што яны ўвекавечвалі памяць пра князя Барыса, чацвёртыя бачылі ў іх паганскія фетышы. Маскоўскі навуковец Б. Рыбакоў увогуле не звязвае іх паходжанне з князем Барысам, а прапануе іншую версію: праз камяні сяляне прасілі ў святога Барыса добрага ўраджаю. Беларускі даследчык М. Ермаловіч звязваў паходжанне камянёў з паходамі князя Барыса на яцвягаў у 1102 г. і земгалаў у 1106 г.

Але не будзем завастраць увагу на даследчыцкіх спрэчках і паспрабуем прасачыць за лёсам гэтых камянёў.

Камень каля в. Падкасцельцы

Камяні князя Барыса


Гэты вялізны гранітны валун быў выяўлены за 5 кіламетраў на паўночны-захад ад Полацка, каля вёсцы Падкасцельцы. Камень меў 8 метраў у акружнасці і ляжаў у вадзе недалёка ад берага – вясной і напачатку лета ён быў заліты вадой поўнасцю. Валун меў выяву шасціканцовага крыжа (даўжынёй 1,5 метра) і надпіс з іменем Барыса. Яго напаткаў шчаслівы лёс: у 1981 г. камень быў перавезены ў Полацк і пастаўлены на Верхнім замку побач з Сафійскім саборам.

Камень каля былой в. Накоўнікі

Наступны камень размяшчаўся на 40 км ад Полацка ніжэй па плыні Заходняй Дзвіны. Ён быў яшчэ большы: меў у акружнасці 11 метраў. На ім быў выразна выбіты надпіс. У 1939 г. камень узарвалі савецкія вайскоўцы, што наступалі на тэрыторыю Польшчы.

Камень на месцы ўпадзенні Друйкі ў Заходнюю Дзвіну

Камень размяшчаўся пры ўпадзенні ракі Друйкі ў Заходнюю Дзвіну. Ён з’яўляўся найбольшым з Барысавых камянёў: меў 17 метраў у акружнасці, а вышыня высечанага крыжа складала 3 метры. Ён падзяліў лёс папярэдне ўзгаданага – быў узарваны ў 1939 г.

Камень каля в. Высокі Гарадзец (Талачынскі р-н)

Камень размяшчаўся на сушы ў раёне Друцка. На амаль квадратнай пліце высечаны васьміканцовы крыж і надпіс “Господи помози рабу своему Борису многа лета”. Археолаг Г. Штыхаў мяркуе, што гэты надпіс быў зроблены ў 1127 г. з выпадку заканчэння вайны і вяртання ўжо хворага Барыса на прастол у Полацк. У 1936 г. камень быў узарваны, а яго асколкі, як лічыцца, пайшлі на пабудову магістралі Мінск-Масква.

Камень каля в. Камена (Вілейскі р-н)

Камяні князя Барыса

Камень размешчаны на сушы і захаваўся да нашага часу. На ім высечаны крыж і маецца надпіс: “Воротишин крест, господи, помози рабу своему”.

Зараз камень знаходзіцца на агародзе прыватнага дома за 100 метраў ад правага берага р. Вілія.

Камень каля в. Друя

Камяні князя Барыса

Камень быў выяўлены толькі ў 1896 г., значна пазней за іншыя.

Але яму пашанцавала – ён захаваўся да нашых дзён, хоць і трэснуў падчас транспартавання ў 2002 г. на адну з плошчаў Друі. Надпісы і крыж на валуне амаль нябачныя.

Камень каля ўпадзення Павянушкі ў Заходнюю Дзвіну

Камяні князя Барыса

Самы маленькі з Барысавых камянёў зрабіў самае вялікае падарожжа: у 1879 г. па даручэнні графа М. Уварава ён быў перавезены ў Музей Маскоўскага археалагічнага таварыства. Зараз ён знаходзіцца ў маскоўскім музеі-запаведніку “Каломенскае”.
Перепечатка текста ex-Press.by запрещена без разрешения редакции. info@ex-press.by
Алесь Лапо. Фота: wikipedia.org, nn.by

Заметили ошибку? Выделите текст, нажмите Ctrl+Enter и оставьте замечание!

Комментарий (Максимум 1000 символов)

Вопрос: Первый месяц лета?

Вы знаете что-то интересное или важное и готовы этим поделиться?
Обязательно свяжитесь с нами, это очень просто!

Выберите удобный способ для связи или напрямую отправьте сообщение в редакцию через форму на этой странице.

Govorim.by

vk.com/govorimby

Внимание! Новости рекламного характера публикуются по предварительной договорённости. Подробнее цены на размещение рекламы смотрите здесь

Нужен ли Борисову свой форум?

Новости Борисова

Сотрудники управления внутренних дел Борисовского райисполкома приняли активное участие в республиканском субботнике, который состоялся 22 апреля

Хотите узнать больше? С 8 часов утра сотрудники борисовской милиции трудились на рабочих местах: приводили в надлежащее состояние служебные кабинеты, административные 33

Гражданская оборона– дело государственное

Хотите узнать больше? 26 апреля на базе унитарного предприятия «Борисовский комбинат хлебопродуктов» прошло командно-штабное учение с руководящим составом объекта и 32

Победителем областного конкурса "Студенты. Безопасность. Будущее" стала команда Борисовского государственного колледжа

Хотите узнать больше? Более шестидесяти студентов из различных ссузов Минской области собрались 19 апреля, чтобы продемонстрировать свои способности на областном конкурсе 41

Победители республиканского смотра- конкурса «Спасатели глазами детей» получили награды

Хотите узнать больше? 21 апреля в столичном Дворце детей и молодёжи на торжественной церемонии подведения итогов конкурса "Спасатели глазами детей" все победители и 55

Доходчиво о пожарной безопасности

Хотите узнать больше? С целью выявления нарушений требований пожарной безопасности, информирования населения о них, а также в целях профилактики пожаров в жилом секторе в 45

Беседа-предупреждение «У воды без беды», посвященная 145-летию Республиканскому государственно-общественному объединению «Белорусское республиканское общество спасания на водах» (ОСВОД)

Хотите узнать больше? 19 апреля в городской специализированной библиотеке № 5 ГУК «Борисовская центральная районная библиотека им. И. Х. Колодеева» для работников УП 46

Святы Вялікдзень

Хотите узнать больше? З 10 па 16 красавіка ў рамках раённага Тыдня традыцыйнага мастацтва “Вялікдзень на Барысаўшчыне” у Цэнтры традыцыйнай культуры прайшла выстаўка работ 46

Внимание! Акция к Международному дню музеев «Подари музею память!»

Хотите узнать больше? «Подари музею память» – акция, которую объявляет Борисовский объединенный музей для всех жителей города Борисова. 45

«Я памяти служу, как служат Храму…» Творческая встреча с белорусской писательницей Людмилой Рублевской

Хотите узнать больше? 19 апреля в Борисовской центральной районной библиотеке им. И. Х. Колодеева в рамках проекта «Редкая книга – возвращение к читателю» в рубрике 45

Борисовские дошкольники примерили роль спасателей

Хотите узнать больше? Уже традиционно в Борисовском районе на территории всех пожарно-спасательных подразделений проходят экскурсии для ребят из различных образовательных 48