Закрыть

Выберите свой город

Закрыть

Партызанскі сувязны

Партызанскі сувязны

Валодзю Язэпчыку было чатырнаццаць гадоў, калі пачалася Вялікая Айчынная вайна. Родныя хлопца жылі тады ў Савічах, што непадалёку Новага Двара. Іх сядзіба тулілася да лесу. І гэта блізкасць да бяроз ды сосен у нейкай меры стала вырашальнай у лёсе сям’і: у гады ліхалецця і дарослыя, і дзеці ўступілі ў барацьбу з фашысцкімі захопнікамі.

Той 14-гадовы Валодзя Язэпчык цяпер паважаны ў аграгарадку Астрына чалавек – Уладзімір Якаўлевіч Язэпчык. Дзякаваць Богу, мае светлы розум і добрую памяць. Па словах ветэрана, ён як сёння памятае тыя няпростыя дні выпрабаванняў і барацьбы з ворагам. Асобныя старонкі сваёй біяграфіі Уладзімір Якаўлевіч “пагартаў” у прысутнасці журналіста.
“Так я і стаў сувязным”
– Маладых хлопцаў і дзяўчат акупанты адпраўлялі ў Германію. Такі лёс чакаў і некалькіх вяскоўцаў з Якубавічаў, – расказвае Уладзімір Якаўлевіч. – Немцы забралі іх з дому, прывезлі ў Новы Двор. Размясцілі ў падвале, дзе гаспадары трымалі бульбу. Хлопцам пашанцавала, што ў гэты дзень на чужбіну іх не адправілі. Пад покрывам ночы яны здолелі выбіць акенца і збегчы...
Назаўтра па наваколлі пайшла пагалоска: “Якубавіцкія хлопцы ўцяклі...”
Калі гэта адбылося, Валодзя з бацькам – Якавам Адамавічам паехалі ў лес па дровы. З ляснога гушчару да іх і выйшлі тыя самыя ўцекачы... Хлопцы папрасілі іх не выдаваць, дапамаглі напілаваць дроў. Заікнуліся і пра яду: маўляў, надта галодныя...
– Я тады адразу рушыў дамоў. Расказаў маме пра сустрэчу ў лесе, – працягвае аповед ветэран. – Яна паклала ў торбачку хлеб, сала, паставіла гаршчок з варывам. Усё гэта і адвёз якубавіцкім хлопцам. Дарэчы, потым яны сталі партызанамі, а сувязі з нашай сям’ёй не страцілі. Можна лічыць, з таго выпадку я і стаў сувязным.
Кіраўніцтва партызанскага атрада імя Матросава брыгады імя Ленінскага камсамола даручала смеламу хлопцу самыя розныя заданні. У дом Язэпчыкаў народныя мсціўцы прыходзілі ці не штовечар. Прыносілі зводкі Савінфармбюро аб падзеях на франтах, і ўжо Валодзя Язэпчык распаўсюджваў гэтыя каштоўныя навіны па суседніх вёсках.
– Паверце, я ўжо падлеткам хадзіў з пісталетам, – паведаміў мой суразмоўца. – Камандзір атрада старшы лейтэнант Іваноў прыйшоў да нас дамоў, каб узяць у мяне распіску, што жывым гітлераўцам не здамся. І пісталет выдаў. Часы былі няпростыя: па адных дарогах хадзілі і патрыёты, і здраднікі...

Партызанскі хлеб
Аднойчы партызаны папрасілі напячы ім хлеба. Думалі-гадалі Язэпчыкі, дзе ўзяць збожжа. Як ні дзіўна, пайшлі ... да солтыса. Ведалі – ён сваім аднавяскоўцам нічога дрэннага не зычыць. “Дзядзька Юзік, трэба сабраць у вёсцы зерня”, – звярнуўся да яго Валодзя. “Добра”, – пагадзіўся той. А змалоць удалося на жорнах у пана Паўлоўскага – так называлі вяскоўцы гаспадара, што жыў за вёскай Голеўцы і меў свой млын. З адным з сыноў гэтага чалавека – Адаськам – Валодзя Язэпчык быў знаёмы, да яго і звярнуўся з незвычайнай і небяспечнай па тым часе просьбай.
А потым мама хлопца, Марфа Пятроўна, разам з бабуляй пяклі хлеб, які партызаны забіралі.

На валасок ад смерці

Знайшоўся-такі “дабрадзей”, які данёс гітлераўцам пра Валодзевы “паходы”.
– У Берштах стаяла жандармерыя. Адтуль па мяне і прыехалі, – узгадвае Уладзімір Якаўлевіч. – Як цяпер памятаю, была нядзелька. Бабуля глянула ў акно, а там немцы... Зайшлі ў дом і да мяне: “Ком, партызан!”. “Ды які з яго партызан? – заступіўся тата. – Дзіця горкае...”
Не паслухалі. За мяне, у машыну і ў Бершты...
Выратавала Валодзю ад допытаў і самага страшнага тое, што ў Берштах служыў солтысам сваяк Язэпчыкаў, ён жа – сувязны партызанскага атрада. Гэты чалавек асмеліўся заступіцца за хлопца перад немцам, якога вяскоўцы празвалі “Чырвоным” за адпаведны колер твару і мажную постаць. Дзядзька настойліва даводзіў Чырвонаму пра маладосць “партызана”, і той здаўся... Сваяк запрог каня і давёз Валодзю дамоў. З таго моманту падлетак бываў дома толькі ўкрадкам, увесь час – у атрадзе.

Ой, бярозы ды сосны...
Уладзімір Якаўлевіч расказаў шмат цікавага пра свой лясны партызанскі перыяд. “Я смелы хлопец быў, – прызнаўся ён. – І ў разведку хадзіў, і ў аперацыях удзел браў...”
У прыватнасці, адзін з баявых паходаў – падрыў на вузкакалейцы. У Зубраве ў немцаў быў склад, куды вазілі лес і тавары. Па “жалезцы” курсіраваў паравозік з літоўскага боку. Яго і пусцілі пад адхон.
У час адной з партызанскіх аперацый на вачах Валодзі загінуў таварыш – масквіч па імені Мікалай. Народныя мсціўцы зрабілі тады засаду на немцаў, якія на падводах ехалі на сход у Парэчча. Аб гэтым іх ваяжы, дарэчы, папярэдзіў той дзядзька з Берштаў, што выратаваў Валодзю. Вазніцаў – мясцовых мужыкоў – партызаны папярэдзілі, каб, пачуўшы першы выстрал, падалі на зямлю. А немцаў тады “скасілі” агнём. Ды аднаго не дабілі... І калі страляніна ўжо сціхла, Мікалай і ўстаў ва ўвесь рост. А гэты “недабітак” па ім і стрэліў.
Уладзімір Якаўлевіч узгадвае, што масквіч нешта прадчуваў перад тым боем. “Дару я табе люльку, – сказаў ён напярэдадні бацьку хлопца, – бо адтуль не вярнуся...” Так і выйшла. Ветэран цяпер вельмі шкадуе, што ў лесе так і не змог адшукаць магілу Мікалая – прырода яе “замаскіравала” па-свойму.
Цікавы эпізод пра выратаванне Міхаіла Козела з Ляхаўцаў. Немцы ладзілі сабантуй і паклікалі яго граць. А пакуль граў, праверылі кішэню пінжака, які ён павесіў ля ўваходу, і знайшлі такі зводку Савінфармбюро... Расстрэлу чалавеку было б не мінаваць, калі б не рызыкнуў – кінуўся наўцёкі. Па ім адкрылі агонь. Паранены, ноччу прыйшоў на хутар да Язэпчыкаў. Тут і хаваўся паўтара месяца.
Мужнасць. Смеласць. Гераізм. Мой суразмоўца не кідаўся гэтымі словамі. Зрэшты, пачутае ад ветэрана і так яскрава пацвярджае, што ўсе гэтыя паняцці мелі рэальнае ўвасабленне ў справах і жыцці людзей, якія аказаліся ў цяжкі для краіны час на тэрыторыі, акупіраванай ворагам. І Дзень Перамогі яны набліжалі, як маглі.

Мірны дзень
Пасля вызвалення былі мірныя зімы і вёсны. Валодзя Язэпчык пяць гадоў адслужыў у арміі. Атрымаў там шафёрскую спецыяльнасць, ездзіў на амерыканскім студэбекеры. Калі вярнуўся дамоў, брыгадзірстваваў на дарозе Новы Двор – Бершты. А потым уладкаваўся на працу ў Астрынскую бальніцу. 33 гады за рулём “хуткай дапамогі” – такі сапраўдны працоўны подзвіг былога партызана. І ўвесь час – работа без аварый і парушэнняў.
Уладзімір Якаўлевіч і Ганна Мікалаеўна (разам яны – 56(!) гадоў. – Заўв. аўтара) выхавалі дастойнымі людзьмі сына Аляксандра і дачку Людмілу. Сын – механік у аўтапарку №12, дачка – урач-хірург, жыве і працуе ў Барысаве. Для бацькоў той дзень шчаслівы, калі яны з сем’ямі прыязджаюць у іх утульны дом на вуліцы Пушкіна.

Таццяна ПАЛУБЯТКА.
Фота аўтара.

Заметили ошибку? Выделите текст, нажмите Ctrl+Enter и оставьте замечание!

Комментарий (Максимум 1000 символов)

Вопрос: Первый месяц весны?

Вы знаете что-то интересное или важное и готовы этим поделиться?
Обязательно свяжитесь с нами, это очень просто!

Выберите удобный способ для связи или напрямую отправьте сообщение в редакцию через форму на этой странице.

Govorim.by

vk.com/govorimby

Внимание! Новости рекламного характера публикуются по предварительной договорённости. Подробнее цены на размещение рекламы смотрите здесь

Хотите сэкономить 30% на изготовлении кухни или шкафа-купе?

Новости Щучина

На міжнародным турніры па тайскім боксе юныя шчучынцы заваявалі сем прызавых месцаў

Хотите узнать больше? Выхаванцы секцыі “Таэквандо” Шчучынскага палаца творчасці дзяцей і моладзі дастойна выступілі на міжнародным турніры па тайскім боксе “Кубак 37

В Щучинском районе двадцать восемь котельных из тридцати трех работают на местные виды топлива

Хотите узнать больше? Благодаря хозяйскому подходу коммунальщиков к решению проблемы цена гигакалории теплоэнергии снизилась до 113 рублей 60 копеек – это один из самых 58

В Щучине прошел слет молодых специалистов

Хотите узнать больше? В диалоге с молодежью участвовали заместители председателя Щучинского райисполкома Анна Хведюк и Ян Мойсей, председатель Щучинского районного 84

Щучинец получил награду на престижном британском кинофестивале

Хотите узнать больше? Уроженец Щучина актер Дмитрий Гриневич получил награду на престижном британском кинофестивале Southampton International Film Festival за роль второго 118

Молодой эксперт помог раскрыть преступление в Щучинском районе

Хотите узнать больше? След, обнаруженный молодым экспертом на месте преступления в Щучинском районе, помог найти преступника. От дома в одной из деревень Щучинского района 115

“Дэмбраўская кадрыля” будзе ўключана ў Дзяржаўны спіс нематэрыяльных гісторыка-культурных каштоўнасцей

Хотите узнать больше? Адзінаццацікласніца Дэм­б­раў­с­кай школы Вераніка Ма­лыш­ка спасцігае «Дэмбраўскую кад­ры­лю» 11-ы год. Русая каса, бла­кіт­ныя вочы і нацыянальны 70

Молодежный центр откроют в Щучине в начале 2017 года

Хотите узнать больше? Молодежный развлекательный центр на месте старого кинотеатра откроют в Щучине в начале 2017 года, сообщил  генеральный директор КУП 74

У Васілішках прайшло свята музыкі Чэс­ла­ва Немэна "Дзіўны гэты свет"

Хотите узнать больше? Спакон вякоў Шчучынская зямля славілася сваімі працавітымі, сумленнымі і таленавітымі людзьмі. Менавіта тут нарадзіўся і правёў сваё дзяцінства 104