Закрыть

Выберите свой город

Закрыть

Апошняму каралю Рэчы Паспалітай – 280 гадоў

Апошняму каралю Рэчы Паспалітай – 280 гадоў
Апошні кароль рэчы Паспалітай Станіслаў Аўгуст Панятоўскі адзначыў бы 17 студзеня 280 гадоў.

Большасць часу свайго праўлення кароль правёў у Горадні, якая сталася для яго другой радзімай. Пра апошняга караля Рэчы Паспалітай і Вялікага Княства Літоўскага расказваюць гарадзенскія гісторыкі.

Для Алеся Госцева Панятоўскі заўсёды быў знакавай фігурай:

“Панятоўскі найперш вядомы гарадзенцам як апошні кароль Рэчы Паспалітай і Вялікага Княства Літоўскага. Ён пабудаваў вакол горада 3 загарадныя рэзідэнцыі: Аўгустова, Станіславова і Панямунь. Мне падаецца цікавым той факт, што ў сваім родавым маёнтку Воўчын Панятоўскі пазнаёміўся з Тызенгаўзам і запрасіў яго ў Горадню.

Горадня для Панятоўскага стала месцам, дзе ён адрокся ў 1795 годзе ад сваёй кароны пасля апошняга падзелу Рэчы Паспалітай і жыў некаторы час пад так званым “хатнім арыштам” у горадзе над Нёманам. Пасля гэтага яго забраў да сябе ў Пецярбург расійскі цар Павел І.  У Пецярбургу ён і быў пахаваны. У 30-я гады ХХ стагоддзя савецкая ўлада аддала польскага караля. Аднак палякі не хацелі хаваць яго разам з усімі каралямі, і ягоны прах быў перанесены ў пахавальню воўчынскага касцёла святога Станіслава.

У канцы 1980-х прах апошняга караля пачалі шукаць. Шмат высілкаў для гэтага прыклалі вядомыя гарадзенцы Міхась Ткачоў, Аляксандр Мілінкевіч і Уладзімір Кіслы”.

Як згадвае Аляксандр Мілінкевіч для “Радыё Свабода”, “пасля вайны палова вёскі, дзе быў пахаваны Панятоўскі, з’ехалі ў Польшчу. Яны, каталікі, былі пакрыўджаныя тым, што апынуліся ў Савецкім Саюзе, дзе не хацелі жыць. А праваслаўныя засталіся. І, як расказваюць мясцовыя жыхары, у тую ж ноч гэты касцёльчык быў абрабаваны, жорстка панішчанае ўсё пахаванне, якое складалася з трох трунаў, а парэшткі Станіслава Аўгуста былі параскіданыя па гэтым касцёле.

Але пра гэта мы даведаліся значна пазней, у канцы 80-х. І паехалі мы ў Воўчын таму, што да мяне ў свой час трапілі даволі цікавыя кніжкі, у якіх была апісаная менавіта гэтая гісторыя перазахавання караля. Я запрасіў сваіх добрых сяброў, прафесара гісторыі Міхася Ткачова і рэстаўратара з Горадні Уладзіміра Кіслага, таксама быў мой старэйшы сын Аляксандр. Мы прыязджалі туды двойчы, шукалі гэтыя парэшткі, дах быў месцамі абвалены, было даволі небяспечна, была цікавая вандроўка, але набралі мы нямала рэшткаў гэтага пахавання. Гэта былі часткі яго каранацыйнага плашча, ягоныя абцасы з ботаў, рэшткі труны, і шмат даволі цікавых археалагічных знаходак.

У гэты ж час у Польшчы ішла цікавая дыскусія аб тым, ці не варта караля ўсё ж такі адвезці ў Польшчу, і амаль ніхто не ведаў, што на месцы гэтым ужо нічога не засталося, акрамя таго, што мы знайшлі. Праз Міністэрства культуры была перададзеная цудоўна выкананая шафа з шуфлядамі, дзе многія рэшткі караля былі перададзеныя ў Польшчу, і зноў разгарэлася ў гэтай краіне вялікая дыскусія аб тым, ці ён здраднік, ці вялікі змагар за культуру і адукацыю.

Пабаяліся ўсё ж гэтыя рэшткі пахаваць на Вавелі, дзе ляжыць абсалютная большасць каралёў Рэчы Паспалітай, і быў ён пахаваны ў касцёле Святога Яна ў Варшаве, дзе быў у свой час каранаваны.

Нечакана для нас мы былі ўзнагароджаныя за гэтыя пошукі найвышэйшай узнагародай Польшчы ў галіне культуры – Ордэнам за заслугі перад культурай Польшчы. На жаль, Ткачоў не паспеў атрымаць гэтую ўзнагароду, бо памёр”.

Для іншых гарадзенцаў Панятоўскі быў каралём, за якім пачалася перабудова горада. Менавіта за гэтым каралём яго сябра Антоні Тызенгаўз, які быў гарадзенскім старастам, змяніў горад да непазнавальнасці. Новыя мануфактуры і каменныя дамы, тэатр і новыя корчмы – менавіта так выглядаў горад за Панятоўскім.

//Андрэй Мялешка, budzma.org 

Заметили ошибку? Выделите текст, нажмите Ctrl+Enter и оставьте замечание!

Комментарий (Максимум 1000 символов)

Вопрос: Первый месяц лета?

Вы знаете что-то интересное или важное и готовы этим поделиться?
Обязательно свяжитесь с нами, это очень просто!

Выберите удобный способ для связи или напрямую отправьте сообщение в редакцию через форму на этой странице.

Govorim.by

vk.com/govorimby

Внимание! Новости рекламного характера публикуются по предварительной договорённости. Подробнее цены на размещение рекламы смотрите здесь

Хотите сэкономить 30% на изготовлении кухни или шкафа-купе?

Новости Гродно

Рекордное количество безвизовых туристов посетило парк «Августовский канал» за минувшие выходные – почти 800

Хотите узнать больше? А всего за пять месяцев действия безвизового режима с экскурсиями по Гродно и окрестностям побывало более семи тысяч иностранцев из 33 стран мира. О 40

Хотите знать все новости?

Хотите узнать больше? Выписывайте и читайте газету «Гродзенская праўда». Хотите узнать новости первыми? Заходите на наш сайт grodnonews.by. Хотите, чтобы новости находили 61

Президент Беларуси Александр Лукашенко совершает сегодня рабочую поездку в Гродненскую область

Хотите узнать больше? Президент ознакомился с ходом весенне-полевых работ в регионе. Он потребовал сажать и возделывать сельскохозяйственные культуры только с 91

Проект "Туризм без чемодана": едем в Слоним (+Видео)

Хотите узнать больше? В поиске новых впечатлений, интересного и приятного отдыха необязательно отправляться в далекое путешествие. Много удивительного и необычного, 66

На Гродненщине в субботу пройдет «Бярозавы фэст»: будут сок, садовый инвентарь, семена и привлекательные цены!

Хотите узнать больше? В ближайшую субботу, 25 марта, в Гродно на Советской площади и на центральных площадях районных центров будут работать садовые ярмарки «Бярозавы 79

Обращение заслуженных людей Гродненщины к жителям области

Хотите узнать больше? В адрес Гродненского областного исполнительного комитета поступило обращение от заслуженных людей – Василия Афанасьевича РЕВЯКО, председателя СПК 660

Через границу с Украиной попытался прорваться автомобиль с оружием: подробности

Хотите узнать больше? БелТВ уже рассказало, что у пограничников выдалась тревожная ночь. Два ЧП, буквально один за другим, показали, что нашу государственную границу 86

Гродно в минувшие выходные посетило рекордное количество безвизовых туристов

Хотите узнать больше? В прошедшие выходные была зарегистрирована рекордная цифра – более 600 безвизовых туристов гостило в Гродно и на территории специального 87