Закрыть

Выберите свой город

Закрыть

Узник кобринской тюрьмы

Узник кобринской тюрьмы


Са Сцяпанам Анішчуком нас звёў матэрыял “Тайны кобрынскай турмы”, які быў апублікаваны на старонках “КВ”, у № 49 за 21 чэрвеня 2014 г. Менавіта ў гэтай турме яшчэ падлеткам ён зведаў і перажыў тое, што не заўсёды перажывалі нават дарослыя ,і толькі цудам застаўся жыць…
- Быў гэта 1943 год, – успамінае Сцяпан Іванавіч. – І ў нашай вёсцы Плашчыны, і ў мясцовасці навокал – у вёсках Шляхта, Стрыі і іншых – многія так ці інакш дапамагалі партызанам. А каб выклікаць менш падазрэнняў, па дробных даручэннях часта адпраўлялі падлеткаў – часцей за ўсё па гаспадарчай частцы, то з коньмі, то нешта аднесці, то перадаць… Так і хадзілі хлопцы і дзяўчаты – часцей за ўсё ў Дахлаўскі лес.
А потым раптоўна пачаліся арышты. Як адзначае сам Сцяпан Анішчук, відаць, знайшоўся той, хто “апавясціў” немцаў пра такую практыку. У канцы лютага – пачатку сакавіка забралі і Сцяпана Іванавіча. Так распачаўся самы страшны перыяд яго жыцця, аб якім ён не можа ўспамінаць без эмоцый і сёння.
- Катавалі амаль штодня. Падвешвалі за выкручаныя за спіною рукі, збівалі да абсалютнай страты прытомнасці… Страшней за ўсё было папасць у рукі да паліцаяў. Немцам – ім, як бы гэта сказаць, быў патрэбны вынік, інфармацыя. А вось іх пасобнікі не толькі хацелі выслужыцца, але і, здаецца, атрымлівалі ад усяго гэтага сапраўдную асалоду.
У камеры старэйшыя таварышы па няшчасці папярэдзілі Сцяпана – што бы ні здарылася, маўчы. Таму што калі даць хоць самы маленькі знак, самы нязначны намёк, што нешта ведаеш, – разматаюць увесь ланцужок, і загіне яшчэ шмат людзей – ды і ад самога немцы ўжо не адстануць. І ён маўчаў… Нават тады, калі пераставаў адчуваць боль ад пабояў, калі траціў прытомнасць на допытах. Але бывала і па-іншаму… Як успамінае Сцяпан Іванавіч, здаралася і так, што пасля чарговага допыту некаторых вязняў раптам аддзялялі ад іншых – відаць, было за што… Сёння ён нікога не вінаваціць і не хоча ўспамінаць тыя прозвішчы – бог ім суддзя.
- Самым страшным быў нават не боль – а крокі па калідоры. Калі канвойныя ішлі забіраць кагосьці на расстрэл, здавалася, што замірае ўся турма – сціхалі нават стогны і плач. Толькі гучныя крокі ў поўнай цішыні – туп, туп, туп… І разумееш – гэта на самай справе смерць, вось яна – зусім побач. І думаеш – толькі б не да нас, толькі б не ў нашу камеру. Здаецца, што я і сёння чую тыя крокі…
Лёс злітаваўся над Сцяпанам Іванавічам – разам з сястрой Верай яго не расстралялі, а вывезлі ў Германію, працаваць у баўэраў пад горадам Нінбург. Там яго і застала вызваленне ў выглядзе войск саюзнікаў. Яшчэ шмат гадоў пасля заканчэння вайны Сцяпан Анішчук не мог прымусіць сябе не тое што зайсці ў будынак былой турмы – нават прайсці ці праехаць міма. І сёння не могуць сцерціся з памяці ўспаміны, як страшна білі яго паліцаі пасля няўдалай наіўнай спробы пабегу, як пасля ўсяго перажытага раздробленай рукой доўгі час не мог трымаць нават лыжку, як пад стогны закатаваных начальнік турмы з асалодай піў ранішнюю каву. Як кожны дзень, кожную гадзіну ўсёй камерай чакалі смерці, і як квітнела вялікая клумба ў турэмным двары – пад якой закапвалі целы расстраляных…
Толькі адносна нядаўна, ужо ў сталым узросце разам з дачкой Яўгеніяй Макровай ён аднойчы знайшоў сілы ўсё-такі наведаць сваю былую камеру – і адразу ж выйшаў назад, каб больш ніколі ў жыцці туды не заходзіць. І сёння, успамінаючы той час, ён часта не можа стрымаць слёзы – такі страшны, невылечны адбітак пакінулі тыя падзеі ў душы тагачаснага 15-гадовага юнака – якому, нягледзячы ні на што ўдалося размінуцца са смерцю ў засценках Кобрынскай турмы.
Дзмітрый БЯЛОЎ.
Фота атара.

Заметили ошибку? Выделите текст, нажмите Ctrl+Enter и оставьте замечание!

Комментарий (Максимум 1000 символов)

Вопрос: Сколько лет в веке? (ответ числом)

Вы знаете что-то интересное или важное и готовы этим поделиться?
Обязательно свяжитесь с нами, это очень просто!

Выберите удобный способ для связи или напрямую отправьте сообщение в редакцию через форму на этой странице.

Govorim.by

vk.com/govorimby

Внимание! Новости рекламного характера публикуются по предварительной договорённости. Подробнее цены на размещение рекламы смотрите здесь

Хотите сэкономить 30% на изготовлении кухни или шкафа-купе?

Новости Кобрина

Bosch – качество во всём!

Хотите узнать больше? Руководитель подразделения Bosch: «Наши клиенты всегда могут быть уверены в том, что получат европейское качество по конкурентным ценам» Белорусским 568

Безопасность в руках каждого

Хотите узнать больше? В очередной раз назрела необходимость напомнить нашим гражданам о некоторых аспектах безопасного поведения в местах массового нахождения граждан. В 418

Подписная кампания на «Кобрынскі веснік» стартовала

Хотите узнать больше? Стартавала падпісная кампанія на перыядычныя выданні на 1 паўгоддзе 2016 года. Першы дзень падпісчыка адбыўся 11 лістапада на ВУП “Брэсцкія 509

Кобринскому Спасскому монастырю исполнилось 550 лет

Хотите узнать больше? 16 ноября в малом зале Дворца культуры состоялась международная научно-практическая конференция в рамках ХХІV Региональных Рождественских Чтений, 684

Единый день информирования – вместе с «Кобрынскім веснікам»

Хотите узнать больше? В пятницу, 20 ноября, в рамках единого дня информирования сотрудники редакции районной газеты «Кобрынскі веснік», представители райисполкома, РОВД и 508

Доброты много не бывает

Хотите узнать больше? Нет ничего преданнее взгляда собаки в глаза своего хозяина. Для четвероногого человек всегда будет хорошим, даже если он его вывезет за десятки 502

Объёмы заказов на Кобринагромаше увеличились

Хотите узнать больше? ААТ “Кобрынаграмаш” даўно заняло сваю пэўную і надзейную нішу сярод прадпрыемстваў аграпрамысловага комплексу. І гэта дзякуючы вытворчасці, 534

На Кобринщине отметили День работников сельского хозяйства и перерабатывающей промышленности

Хотите узнать больше? Духмяны хлеб, салодкая булачка, свежае малако, добрая шкварка… За кожным з гэтых і іншых прадуктаў, якія сталі для нас такімі звычнымі ў сваім 635