Закрыть

Выберите свой город

Закрыть

Каўтун знік. Назаўсёды?

У мінулым каўтуны былі тыповай з’явай для Палесся. А сустракаліся не толькі ў нас, але і ў Польшчы і Украіне. Цікава, што аб гэтым захворванні ў іншых краінах Еўропы мала што ведалі і далі яму назву Plica polonica (складка  польская).

Калі валасы ў жанчыны пачыналі збівацца ў лямец, то іх немагчыма было расчасаць. З чым звязаны быў  той каўтун — ніхто не ведаў. Адны лічылі, што каўтун ахоўвае  чалавека ад хвароб і ліха, а другія, наадварот, верылі, што ўсё звязана з нячыстай сілай. Пры гэтым людзі былі ўпэўнены, што калі каўтун адрэзаць, то здароўю чалавека будзе  нанесена шкода і каўтун пяройдзе  ў цяжкую хваробу.

Вядомы вучоны і этнограф Аляксандр Сержпутоўскі  (нарадзіўся ў 1864 г.) сабраў шмат матэрыялаў пра Палессе, пабываў у вёсках Круговічы, Дзяніскавічы, Будча і Чудзін. Вучоны друкаваў  навуковыя працы, сярод іншых матэрыялаў ёсць нарыс “Каўтун”. Як бачым, і А. Сержпутоўскі ўдзяліў увагу “складцы польскай”.

Некалі з каўтуном да дактароў не звярталіся, бо патрэбна было ім  плаціць. Ды і дзе таго доктара знайсці? Бальніцу ў Ганцавічах на грошы Лігі Нацый пабудавалі ў 1923 г., але праз паўтара года перавялі ў Лунінец.

Лячыліся ў знахароў ды шаптух, тым больш, што верылі ў насланыя чары, нячыстую сілу.

Але былі і тыя, хто насіў каўтун і не спяшаўся ад яго пазбавіцца. У музеі медыцынскага факультэта Ягелонскага ўніверсітэта (Польшча) захоўваецца каўтун даўжынёй 1,5 метра.

Дактары доўгі час лічылі, што збіванне валасоў у лямец звязана найперш  з адсутнасцю гігіены, брудам валасоў,  што прыводзіць да запалення тлушчавых залоз на галаве.

Каўтун  бывае і ў коней. Вось стаяць  у канюшні 20 галоў, усе ў аднолькавых умовах, і толькі ў аднаго каўтун у хвасце ці грыве.

Напэўна, былі нейкія перадумовы, якія спрыялі  гэтаму захворванню.

Звярнуўся да галоўнага ўрача Баранавіцкага скурна-венерычнага дыспансера Аляксандра Шаблова. Установа абслугоўвае некалькі раёнаў, у тым ліку і Ганцавіцкі.

— Аляксандр Канстанцінавіч, каўтун ад нямытай галавы, нерасчэсаных валасоў?

— Гігіена ўплывае на здароўе чалавека, але з каўтуном не ўсё так адназначна. Нельга скідваць з рахунку харчаванне: недахоп нейкіх кампанентаў у  ім можа справакаваць хваробу, інфекцыі, псіхічныя расстройствы.

 Але чамусьці каўтун найперш быў распаўсюджаны ў палескім рэгіёне?

— Магчыма, гэта звязана яшчэ з прыродна-кліматычнымі ўмовамі.

— Лячэнне складанае?

Напачатку састрыгалі каўтун, а затым пачыналі лячыць скуру галавы.

— У народзе некалі лічылі, што калі каўтун састрыгчы ці няўмела лячыць, то чалавек можа цяжка захварэць. Быццам былі выпадкі слепаты  і праблем з псіхікай.

— Такіх наступстваў у нас не было, хаця псіхічныя расстройствы ў людзей з каўтуном назіраліся часта. Дарэчы, апошні раз  сутыкнуцца  з каўтуном давялося гадоў дваццаць таму. Можна лічыць, што гэтая хвароба адышла ў мінулае.

— А якая сітуацыя з іншымі захворваннямі па вашым профілі ў Ганцавіцкім раёне?

— У параўнанні з іншымі раёнамі Ганцавіцкі даволі спакойны.

Многія хваробы былі звязаны з сацыяльна-эканамічным становішчам насельніцтва, яго бытам. У царскай Расіі, як і ў даваеннай Польшчы, палешукі жылі ў страшнай галечы, і нікому да гэтага  народа не было справы. Многія сем’і перабіваліся  толькі на хлебе, а саланіна  была  “зафарбоўкай” для ежы. Ва ўсялякім разе пра гэта сведчаць успаміны даследчыкаў Палесся.

Як бы сёння мы не ставіліся да Савецкай улады, але менавіта яна вырвала людзей з балот і спрадвечнай галечы. Змяніўся рацыён харчавання, і паступова адступілі сухоты, знік каўтун…

Сёння Палессе непазнавальна змянілася, і чалавек ужо не дрыжыць над кавалкам хлеба, а імкнецца да лепшага жыцця, што і трэба вітаць.

Уладзіслаў СНІТКА.

Каўтун знік. Назаўсёды?

Заметили ошибку? Выделите текст, нажмите Ctrl+Enter и оставьте замечание!

Комментарий (Максимум 1000 символов)

Вопрос: Сколько лет в веке? (ответ числом)

Вы знаете что-то интересное или важное и готовы этим поделиться?
Обязательно свяжитесь с нами, это очень просто!

Выберите удобный способ для связи или напрямую отправьте сообщение в редакцию через форму на этой странице.

Govorim.by

vk.com/govorimby

Внимание! Новости рекламного характера публикуются по предварительной договорённости. Подробнее цены на размещение рекламы смотрите здесь

Хотите сэкономить 30% на изготовлении кухни или шкафа-купе?

Новости Ганцевичей

Сацыяльнае жыллё, ільготныя крэдыты і арэнда Дзеці-сіроты ў Беларусі будуць атрымліваць жыллё на пяць гадоў

Хотите узнать больше? Гэта прадугледжана Указам нумар 460, які падпісаў Прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка. Прадугледжваецца комплексная карэкціроўка Указаў ад 6 531

Пераплат за паездку быць не павінна

Хотите узнать больше? З хвалюючым пытаннем у рэдакцыю раённай газеты звярнулася жыхарка горада Ганцавічы Валянціна Н. Жанчыну цікавіла чаму веруючыя, якія едуць на малебны 447

Пажар у Макаве

Хотите узнать больше? У сераду гарэў жылы дом у Макаве па вуліцы Гагарына. Праз 12 мінут з моманту паступлення паведамлення, пажарныя-выратавальнікі прыбылі на месца 423

Ініцыятыва

Хотите узнать больше? Нядаўна на аўкцыёне прададзены будынак былой Боркаўскай школы. Яго набыў ураджэнец вёскі Хатынічы за 162 мільёны рублёў і ў наступным годзе плануе на 330

На КПД новы дырэктар (абноўлена)

Хотите узнать больше? На мінулым тыдні назначаны і прадстаўлены працоўнаму калектыву новы дырэктар Ганцавіцкага камбіната панэльнага домабудавання, якім стаў Мікалай 558

Апетыт залежыць ад пасады?

Хотите узнать больше? Чарговыя спробы крадзяжу рыбы на рыбгасе “Лактышы” прадухілілі супрацоўнікі пракуратуры раёна і райаддзела ўнутраных спраў на мінулым тыдні. Прычым 383

“Прямая телефонная линия” с руководителем Ганцевичского района

Хотите узнать больше? 21 ноября 2015 года с 9.00 до 12.00 по телефону 2-13-41 проведет “прямую линию” председатель Ганцевичского райисполкома Александр Павлович 400

“Мая прафесія — гонар маёй краіны”

Хотите узнать больше? За сорак гадоў існавання ўстановы адукацыі “Ганцавіцкі ліцэй сельскагаспадарчай вытворчасці” склаліся свае традыцыі. Адной з іх з’яўляецца агляд 475