Закрыть

Выберите город

Закрыть

Рэканструкцыя інтэр'ера гетманскай залы паўднёвай галерэі Нясвіжскага замка

ARCHE - Навука | 08-10-2012
Рэканструкцыя інтэр'ера гетманскай залы паўднёвай галерэі Нясвіжскага замка

Праект рэканструкцыі інтэр'ера Гетманской залы паўднёвай галерэі Нясвіжскага замка прадугледжваў захаванне рашэння, сфармаванага на сярэдзіну XVIII ст. Комплексны падыход да аднаўлення рэалізоўваўся як максімальнае вяртанне да першапачатковага дэкора і памкненне да даставернасці аднаўляемых элементаў.

 

The reconstruction project Hetman hall interior of Niasvizh castle's southern gallery provided for the preservation solutions, formed in the mid-18th century. A comprehensive approach to recovery was realized as the maximum return to its original decor and a desire for authenticity reconstituted elements.

 

Уводзіны

 

Захаваныя планы замка XVIII-XIX стст.. падрабязныя апісанні паўднёвай галерэі ў архіўных дакументах і дадзеныя натурных даследаванняў ілюструюць рэтраспекцыю яе будаўніцтва і рамонтаў. У цэлым будынак паўднёвай галерэі да цяперашняга часу захаваў стылявую, аб'емна-планіровачную і канструктыўную структуру, закладзеную пры яе рэканструкцыі ў сярэдзіне XVIII ст. Праектам рэстаўрацыі прадугледжвалася захаванне сфармаванага на гэты перыяд вырашэння.

 

Асноўная частка

 

Галерэя была ўзведзеная да 1650 г. і злучала заходнюю вежу палаца з камяніцаю і з прымыкаючаю да яе вежаю. У 1740-1750-я гг. галерэя была перабудаваная, з'явіўся трэці паверх, план якога аналагічны плану другога, а ўвесь корпус пашырыўся ў два разы. Фундатарам генеральных аднаўленчых працаў быў князь Міхал Казімір Радзівіл, вядомы сваёй мянушкай "Рыбанька", які ўладарыў у Нясвіжы з 1724 па 1762 г. У гэты час экстэр'ер замка прымае стылявыя рысы барока. У інвентары канца 1750-х гг., згадваецца, што на трэцім паверсе знаходзіцца Партрэтная заля князёў Радзівілаў з 11 вокнамі [1, с. 9]. У 1762 г. ардынацыю прыняў Караль Станіслаў Радзівіл, які аднак вымушаны быў пакінуць Нясвіж да 1778 г., па вяртанні прыступіў да аднаўлення модна пашкоджанага ад вайсковых уварванняў замку [2, с. 43]: У 1780-1784 гг. праводзіліся вялікія працы па дэкараванню залаў на другім і трэцім паверхах. Пазней памяшканні галерэі прыйшлі ў запусценне. Яны фігуруюць у інвентары 1830 г., дзе пазначана, што да гэтага часу на трэцім паверсе ў наяўнасці засталося сем вокнаў, хутчэй за ўсё верхнія праёмы былі замураваныя [1, с. 9]. У пачатку XX ст. з'яўляецца бетонавае перакрыцце на адзнацы ніжэй вокнаў другога святла, закладзеных цаглінамі. У студзені 2002 г. пасля пажару металічныя бэлькі перакрыцця прагнуліся і яно страціла нясучую здольнасць [1, с. 12]. Пасля гэтай падзеі было прынятае рашэнне аднаўляць залу з двухсветлавым вырашэннем згодна яе першаснаму выгляду. Працэс узнаўлення інтэр'ера Гетманскай залы, ўнутранае аздабленне якой да нашых часоў не дайшло, пачаўся ў 2009 г. пасля дэтальнага даследавання. Аб'ём выкананых натурных вышукванняў і дадзеныя гісторыка-архіўных, бібліяграфічных і іканаграфічных матэрыялаў дазволілі прыняць праектныя рашэнні па рэстаўрацыі помніка. Таксама ў якасці аналагаў для іх абгрунтавання былі выкарыстаныя натурныя і тэарэтычныя даследаванні і прыведзены ў іх архіўны і іканаграфічны матэрыял наступных помнікаў: замак Радзівілаў у Біржах (Літва), замак Радзівілаў у Бялай (Бяла Падляска, Польшча), замак Радзівілаў у Шыдлаўцы (Польшча), касцёл Божага цела, Ратуша, Слуцкая брама ў Нясвіжы, Уяздоўскі замак (Вар­шава. Польшча) fl. с. 81.

 

Рэканструкцыя інтэр'ера гетманскай залы паўднёвай галерэі Нясвіжскага замка

 

Гетманская зала сімвалізуе славу і дзяржаўную вагу рода Радзівілаў у вайсковай сферы. Падобнага кшталту рэпрэзэнтатыўныя памяшканні былі характэрныя для ўсіх тагачасных магнацкіх рэзыдэнцый. Асобна варта адзначыць, што неверагодна заможныя, Радзівілы не лічылі сябе ніколі ні грамадзянамі Рэчы Паспалітай ні Расійскай імперыі, але ўдзельнымі манархамі. Мелі ўласнага войска да 10 тысячаў чалавек [3, с. 8]. На гэтым фоне лёгка вытлумачальным робіцца той факт, што абсалютная большасць геральдычных выяваў у замку адлюстроўвае фамільныя адзнакі, а не дзяржаўныя; лагічнаю выглядае падкрэсленая ўвага да сімвалаў рыцарскага высакародства і доблесцяў.

 

Аўтар гістарычных даследванняў Т. Бернатовіч адзначае, што падчас візіта караля Панятоўскага ў Нясвіж (1784 г.), да пакояў караля праходзілі праз "sal hetmask" залу, у якой кароль абедаў, і назва якой выводзіцца ад партрэтнай галерэі літоўскіх гетманаў [2, с. 46]. З гэтай жа прычыны зала носіць яшчэ адну назву Партрэтнай. Інвентар, складзены пасля смерці князя Караля Станіслава Радзівіла ў 1791 годзе, удакладняе, што ў Гетманскай залі было вывешана 27 партрэтаў літоўскіх гетманаў у поўны рост [2, с. 49]. Іншая дэфініцыя, пададзеная там жа, зала Вішнявецкіх, у звязку з якой згадваецца наяўнасць нейкай колькасці партрэтаў князёў роду Вішнявецкіх, з прадстаўнікамі якога Радзівілы мелі некалькі шлюбных сувязяў. Да таго ж фундатар аднаўлення, падчас якога над паўднёвай галерэяй і з'явіўся трэці паверх з Гетманскай залай [1, с. 9], М.К. Радзівіл фактычна перад самым пачаткам працаў (у 1725 г.) ажаніўся з Ф.У. Вішнявецкай [4, с. 109], што апроч усяго знайшло мастацкае адлюстраванне ў аздабленні пакояў і прадметах побыту, такіх як напрыклад роспіс з выявай падвойнага "шлюбнага" герба гэтых двух фамілій над галоўнай лесвіцай палацу, альбо металічны камінны шчыт з рэльефам такога ж сюжэту і інш. Каштоўнасць гэтага саюза, падмацаванага іншымі прэцэдэнтамі перакрыжаваных шлюбаў, відавочна была настолькі высокай і ганаровай для ўладара замку, што спалучаны на адным полі герб Радзівілаў-Вішнявецкіх з'яўляецца нават на тымпане франтона галоўнага фаса­да палаца, самым знакавым месцы размяшчэння інсігній гонару і улады яго ўладальнікаў. На карысць таго, што назвы залы Гетманская і Вішнявецкіх маюць лагічныя нагоды для спалучэння ў кантэксце разглядаемага перыяду стварэння, кажа і той факт, што падчас аднаўлення Радзівілам замку вялікім літоўскім гетманам з'яўляўся яго родзіч па жонцы, М. С. Вішнявецкі, разам з якім у 1741 г. яны прадухілілі стварэнне канфедэрацыі супраць караля, а пасля смерці М. С. Вішнявецкага Радзівіл атрымаў у тым ліку параду гетмана вялікага [4, с. 110]. На падставе вышэйсказанага можна прапанаваць гіпотэзу пра тое, што на пэўнай частцы гетманскіх раставых партрэтаў выяўленыя вялікалітоўскія ваеначальнікі з роду Вішнявецкіх. Але гэта прадмет для далейшых вышукванняў спецыялістаў у сфе­ры мастацтвазнаўства і гісторыі. Праектам прадугледжанае размяшчэнне ў рэканструяванай залі раставых партрэтаў, іканаграфія якіх дакладна вядомая на сёнешні дзень.

 

Перад пачаткам праектных працаў былі праведзеныя натурныя даследаванні і атрыманыя наступныя дадзеныя. У выніку зандажоў была дадаткова падцверджаная паслядоўнасць будаўніцтва, зафіксаваныя познія закладкі і перабудовы. Паўднёвы фасад адлюстроўвае сляды шматразовых пераробак. Даследаваннямі тынку і цэглавай муроўкі вызначаныя памеры і ступень захаванасці дзвярных і ваконных праемаў. Адзначаныя пазнейшыя закладкі ваконных праёмаў, якія на паўднёвым фасадзе носяць бессістэмны характар [1, с. 11]. У зандажах перакрыцця паміж другім і трэцім паверхамі выяўленыя канструкцыі, захаваныя з XVIII ст. (бэлькі, абапертыя на вонкавыя муры; лагі; некалькі тыпаў каваных цвікоў) [1, с. 10]. У працэсе рэстаўрацыі драўлянае перакрыц

Заметили ошибку? Выделите текст, нажмите Ctrl+Enter и оставьте замечание!

Комментарий (Максимум 1000 символов)

Вопрос: Первый месяц лета?

Вы знаете что-то интересное или важное и готовы этим поделиться?
Обязательно свяжитесь с нами, это очень просто!

Выберите удобный способ для связи или напрямую отправьте сообщение в редакцию через форму на этой странице.

Govorim.by

vk.com/govorimby

Внимание! Новости рекламного характера публикуются по предварительной договорённости. Подробнее цены на размещение рекламы смотрите здесь

Хотите сэкономить 30% на изготовлении кухни или шкафа-купе?

Новости Беларуси

Суд вынес приговор организаторам финансовой пирамиды "Спектр-Капитал"

Хотите узнать больше? Суд Центрального района Минска приговорил бывших сотрудников потребительского кооператива «Спектр-Капитал», который предлагал займы под 70%, но не 186

Рыженков назвал главную идею декрета о тунеядцах

Хотите узнать больше? Главная идея декрета №3 «О предупреждении социального иждивенчества» - стимулировать людей уплачивать налоги. фото: belta.by Об этом сегодня заявил 222

«Тест на гражданственность»: 99% белорусов думают, что они не могут повлиять на политику государства

Хотите узнать больше? Белорусы имеют высокий уровень базовых гражданских знаний, но при этом 99% из них считают, что никак не могут влиять на политику государства. фото 166

Reuters: Минск начал замещать российскую нефть поставками из Ирана

Хотите узнать больше? Как сообщает агентство, госкомпания «Белоруснефть» приобрела 80 тыс. тонн (порядка 600 тыс. барр.) нефти из Ирана (продавцом выступила Национальная 178

Таможня России будет контролировать белорусскую границу с помощью «мобильных групп»

Хотите узнать больше? В условиях введения пограничной зоны с Беларусью Федеральная таможенная служба России продолжит работу в режиме мобильных групп, которые будут 176

Литовский министр заявил, что Еврокомиссия потребует стресс-тесты со строящейся БелАЭС

Хотите узнать больше? Еврокомиссия (ЕК) потребует проведения стресс-тестов на строящейся в белорусском Островце Белорусской АЭС (БелАЭС) и намерена не делать никаких 249

Кобяков: Никакого печатания эмиссионных денег ни в коем случае быть не должно, это прошедший этап

Хотите узнать больше? Эмиссионное печатание денег — не более чем прошедший этап в истории экономического развития в Беларуси. Об этом по итогам совещания у главы 227

Российский рубль рванул вслед за нефтью

Хотите узнать больше? Курсы доллара и евро на Московской бирже обновили минимальные значения с лета 2015 года. Американская валюта по отношению к рублю упала на 40 копеек, 268